در صورت تب و لرز در هنگام بارداری چه کنیم؟

خلاصه سریع:
- ابتدا دمای بدن را اندازه بگیرید و ضربان قلب را بشمارید.
اگر تب ≥ 38°C، تپش قلب خیلی سریع، تنگی نفس، ضعف شدید یا کاهش حرکت جنین وجود دارد، فوراً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
اقدامات اولیه که همین الان می‌توانید انجام دهید:
1 اندازه‌گیری و ثبت: دمای بدن را با تب‌سنج و ضربان را با شمارش نبض (روی مچ یا گردن) اندازه بگیرید.
همچنین حرکت جنین را یادداشت کنید.
2 استراحت و هیدراتاسیون: دراز بکشید به پهلوی چپ، مایعات فراوان بنوشید (آب، محلول‌های الکترولیتی)، از کافئین بپرهیزید.
3 کاهش تب: داروی توصیه‌شده در بارداری استامینوفن (پاراستامول) است. دوز معمول: 500–1000 میلی‌گرم هر 4–6 ساعت در صورت نیاز؛ حداکثر روزانه حدود 3000 میلی‌گرم (3 گرم). قبل از مصرف بیش از حد یا مصرف طولانی، با مامای یا پزشک خود هماهنگ کنید.
4 تدابیر غیردارویی: کمپرس و لرم روی پیشانی/گردن، لباس سبک، اتاق خنک.
از دوش آب خیلی سرد یا حمام یخ استفاده نکنید که می‌تواند لرز را تشدید کند.
5 از دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن/ناپروکسن) به‌خصوص در سه‌ماهۀ سوم خودداری کنید مگر پزشک تجویز کرده باشد.
علل محتمل تب و تپش قلب در بارداری:
- عفونت ویروسی (مثل آنفلوآنزا یا COVID-19) یا عفونت باکتریال (مثلاً عفونت ادراری)
- کم‌آبی یا افت قند خون
- کم‌خونی (آنمی) که می‌تواند باعث تپش قلب شود
- اضطراب یا حمله پانیک ثانویه به تب
- اختلالات تیروئید یا آریتمی قلبی (کم‌تر شایع ولی مهم)
چه تست‌ها و پیگیری‌هایی احتمالاً نیاز دارید:
- آزمایش ادرار و کشت ادرار (برای تشخیص عفونت مجاری ادراری)
- CBC (شمارش کامل خون) برای بررسی عفونت/آنمی
- در صورت نیاز CRP/ESR و کشت خون
- در صورت تپش خیلی سریع یا علائم قلبی: نوار قلب (ECG) و ارزیابی قلبی
- تست‌های مربوط به COVID-19 یا آنفلوئنزا در صورت مشکوک بودن
علائم هشداردهنده — بلافاصله به اورژانس مراجعه یا با پزشک تماس بگیرید اگر هر کدام از موارد زیر را دارید:
- تب بالای
38.5°C یا تب پایدار بیش از 24 ساعت با دارو
- تپش قلب خیلی سریع (مثلاً نبض بالای 120 در حالت استراحت) یا ضربان نامنظم همراه با سرگیجه
- درد قفسه سینه، تنگی نفس یا غش/احساس از هوش رفتن
- خونریزی واژینال یا کاهش محسوس حرکت جنین
- استفراغ مکرر و ناتوانی در نگه داشتن مایعات (خطر کم‌آبی)
- علائم عفونت شدید (درد محل، ترشح بدبو، تب بالا)
خطر برای جنین:
- تب بالا به‌ویژه در هفته‌های اولیه بارداری ممکن است با برخی خطرات ارتباط داشته باشد؛ با این حال در ماه ششم، خطرات ناشی از تب کوتاه‌مدت کمتر از سه‌ماهۀ اول است، ولی تب طولانی یا تب خیلی بالا همچنان نیاز به درمان سریع دارد.
دارو‌ها و درمان‌هایی که معمولاً در بارداری توصیه/اجتناب می‌شوند:
- توصیه‌شده: استامینوفن (پاراستامول) برای تب و درد
- معمولاً باید از NSAID‌ها (ایبوپروفن، ناپروکسن) در سه‌ماهۀ سوم اجتناب شود مگر تحت نظر پزشک
- اگر عفونت باکتریال تشخیص داده شود، پزشک آنتی‌بیوتیک‌های امن برای بارداری (مثلاً آموکسی‌سیلین یا سفالوسپورین‌ها در بسیاری از موارد) را تجویز خواهد کرد؛ هرگز خودسرانه آنتی‌بیوتیک مصرف نکنید
- دارو‌های ضدآریتمی یا بتابلوکر‌ها فقط با تجویز و نظر متخصص قلب یا متخصص زنان مصرف شوند
نکات تکمیلی و پیشگیری:
- اگر در فصل آنفلوآنزا هستید و واکسن آنفلوآنزا را نزده‌اید، با پزشک درباره واکسیناسیون صحبت کنید؛ واکسن آنفلوآنزا در بارداری امن و توصیه‌شده است.
- در صورت بروز تب همراه با سایر اعضای خانواده یا تماس با موارد COVID-19، تست مربوطه انجام دهید و توصیه‌های قرنطینه را دنبال کنید.
چه کار کنید همین الان (خلاصه اقدام فوری):
1 دما و نبض خود را اندازه بگیرید و یادداشت کنید.
2 یک دوز استامینوفن 500–1000 mg اگر تب یا درد دارید، مصرف کنید (تا حداکثر 3 g در روز).
3 آب بنوشید، استراحت کنید و کمپرس و لرم بگذارید.
4 تا 24 ساعت با پزشک یا ماما تماس بگیرید اگر تب ≥ 38°C یا علائم بدتر شدند.
5 در صورت تپش قلب خیلی شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس، یا کاهش حرکت جنین، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر بخواهید، می‌توانم به‌صورت خاص‌تر کمک کنم: دمای بدنتان و مقدار ضربان قلب و سایر علائمی که دارید را بگویید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم، یا متن کوتاهی برای تماس با ماما/پزشک آماده کنم.