آیا چیزی تو گلوم گیر کرده است؟

سلام؛
توصیف شما (احساس وجود یک "توپک" در گلو بدون مشکل در بلع یا نفس‌کشیدن) شبیهِ یک وضعیت نسبتاً شایع به نام «گلوبوس فارینژئوس» یا «حس گلویی» است، اما دلایل دیگری هم ممکن است داشته باشد.
در ادامه علل محتمل، راهنمایی‌های اولیه و مواردی که نیاز به مراجعه فوری یا بررسی دارند را توضیح می‌دهم:
1 علل شایع
- گلوبوس (Globus sensation): حس جسم خارجی یا توده در گلو بدون وجود یک جسم واقعی؛ معمولاً با بلع طبیعی همراه است و اغلب با استرس یا فشار عضلانی گردن/گلو تشدید می‌شود.
- ریفلاکس فوق‌حنجره‌ای / لارنژوفارینجیال رفلکس (LPR) و ریفلاکس معده‌ای (GERD): اسید یا محتویات معده می‌تواند باعث تحریک پشت گلو شود و حس گیرکردن ایجاد کند.
اغلب علائم همراه مثل سوزش سر دل، ترش کردن، سرفه مزمن یا گرفتگی صدا ممکن است وجود داشته باشد، اما گاهی فقط همین حس بدون سوزش گزارش می‌شود.
- سنگک یا چرکِ لوزه (tonsilloliths) و التهاب لوزه: گاهی سنگک‌های کوچک یا لایه‌های چرکی در لوزه‌ها حس جسمی ایجاد می‌کنند و قابل احساس‌اند.
- ترشحات پشت بینی (postnasal drip): مخاط از پشت بینی به گلو می‌ریزد و حس گیرکردن یا تمایل به پاک کردن گلو ایجاد می‌کند.
- مشکلات تیروئید یا گره‌های گردنی: ندرتاً بزرگی تیروئید یا گره زیرجلدی می‌تواند حس توده در گلو بدهد.
- اختلالات حرکتی مری یا التهاب مری (مانند اوزینیوفیلیک اوزوفاژیت): نادرتر، اما می‌تواند احساس غیرطبیعی در حفره گردنی/گلویی ایجاد کند.
- عوامل روانی/اضطرابی و گرفتگی عضلانی: اضطراب و تنش عضلانی گردنی و گلو می‌تواند باعث این حس شود.
2 چه زمان نگران‌کننده است (باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید)
- تنگی نفس یا اشکال در نفس‌کشیدن
- دشواری قابل‌توجه یا دردناک در بلع، افت توانایی بلع مایعات
- خونریزی از گلو یا استفراغ خونی
- کاهش وزن غیرقابل‌توضیح، خشن شدن یا تغییر دائم صدا
- درد شدید گردن یا سفتی گردن همراه با تب
در صورت وجود هر کدام از موارد بالا فوراً مراجعه کنید.
3 چه موقع و چه کسی را ببینید
- اگر حس فقط آزاردهنده است ولی ثابت و خفیف: می‌توانید ابتدا با پزشک خانواده یا داروساز مشورت کنید و اگر بعد 2–6 هفته بهبودی نیافت یا بدتر شد، به متخصص گوش و حلق و بینی (ENT) مراجعه کنید.
- اگر علائم همراه با سوزش سردل، سرفه مزمن یا تغییر صداست: احتمال ریفلاکس هست و ارزیابی توسط پزشک و گاهی آزمون درمانی با مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI) یا ارجاع به ENT/گوارش لازم است.
4 بررسی‌هایی که ممکن است انجام شود
- معاینه بالینی گوش و حلق و بینی
- لارنگوسکوپِ فیبرواپتیک (nasoendoscopy) توسط ENT برای دیدن پشت بینی، حلق و حنجره
- آندوسکوپی فوقانی (EGD) اگر علائم مری یا سوءهضم قابل‌توجه باشد
- سونوگرافی گردن در صورت شک به بزرگی تیروئید یا گره
- در موارد خاص مانومتری مری یا تست pH برای تشخیص اختلال حرکتی یا ریفلاکس
- بررسی‌های آلرژی یا نمونه‌برداری در صورت ضایعه مشکوک
5 درمان‌های اولیه و خودمراقبتی
- اقدامات برای ریفلاکس: خودداری از و عده‌های سنگین قبل از خواب، کاهش مصرف کافئین، الکل، نوشابه‌های گازدار و غذا‌های چرب/ادویه‌ای، بالا بردن سر تخت، کاهش وزن در صورت نیاز.
- غرغره با آب نمک و لرم، آب‌رسانی کافی و استفاده از آبنبات‌های ترش‌کننده/مرطوب‌کننده برای کاهش احساس ناراحتی
- درمان ترشحات پشت بینی: شست‌وشوی بینی با سرم نمکی و در صورت نیاز اسپری کورتیکواستروئیدی بینی یا آنتی‌هیستامین با نظر پزشک
- در صورت شک به سنگک لوزه: مراجعه به ENT؛ بعضی سنگ‌ها قابل مشاهده و برداشتن هستند.
- تکنیک‌های آرام‌سازی، کار با گفتاردرمانگر برای شل کردن عضلات گلو و تمرینات صوتی در صورت نیاز
- در صورت تشخیص ریفلاکس، ممکن است پزشک دوره 4–8 هفته‌ای PPI یا آنتی‌اسید تجویز کند.
6 نتیجه‌گیری و توصیه عملی برای شما
- چون گفتید در غذا خوردن و تنفس مشکلی ندارید، احتمالاً موضوع خوش‌خیم (مثل گلوبوس، ریفلاکس یا گرفتگی عضلانی) بیشتر است.
با اقدام‌های خودمراقبتی برای ریفلاکس و غرغره آب نمک می‌توانید شروع کنید.
- اگر حس بدتر شد، به‌تدریج با گذشت 2–6 هفته بهبود نیافت، یا اگر هر یک از علائم هشداردهنده بالا ظاهر شد، به پزشک عمومی یا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید تا معاینه و در صورت نیاز بررسی‌های تصویری یا اندوسکوپی انجام شود.
اگر مایل باشید می‌توانید چند نکته مشخص دربارهٔ وضعیت‌تان بگویید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم: آیا سابقه سوزش سر دل یا برگشت غذا دارید؟ سرفه یا گرفتگی صدا هست؟ سابقه لوزه‌برداری یا سنگک لوزه دیده‌اید؟ اضطراب یا استرس اخیر؟