عوارض مصرف زیاد پروپرانولول ۱۰ چیست؟

سلام
با توضیحی که دادید (حدود 3 سال روزی 3–4 عدد قرص 10 میلی‌گرمی = 30–40 mg در روز، و از حدود یک سال پیش درد شدید معده، رفلاکس و مدفوع سیاه) نکات مهم زیر را باید در نظر بگیرید:
1 آیا پروپرانولول معمولاً باعث این علائم می‌شود؟
- عوارض گوارشی پروپرانولول: پروپرانولول می‌تواند باعث عوارض گوارشی خفیف شود مثل تهوع، درد معده، اسهال یا یبوست در برخی افراد، اما به طور معمول عامل اصلی «درد معده شدید» یا «مدفوع سیاه» (ملنا) نیست.
- نقش در خونریزی دستگاه گوارش: پروپرانولول خود عامل ایجاد خونریزی فوقانی دستگاه گوارش نیست.
در واقع در بیماری‌های کبدی با واریس‌های مری از بتابلوکر‌ها (مثل پروپرانولول) برای کاهش خطر خونریزی استفاده می‌شود.
بنابراین وجود مدفوع سیاه معمولاً ناشی از خونریزی از قسمت فوقانی معده/اثنی‌عشر یا علت دیگری است، نه مستقیم مصرف پروپرانولول.
2 مدفوع سیاه (ملنا) چه معنایی دارد؟
- مدفوع سیاه و قیری معمولاً نشان‌دهنده خون هضم‌شده در دستگاه گوارش فوقانی (معده یا اثنی‌عشر) است. علل شایع: زخم معده یا اثنی‌عشر (مربوط به H. pylori یا دارو‌هایی مثل NSAID/آسپرین)، گاستریت شدید، واریس‌های مری (در بیماری کبد)، یا گاهی خونریزی از سورس‌های دیگر.
همچنین بعضی خوراکی‌ها (مثل زغال چوب دارو‌های بیزموت/آهن/برخی مکمل‌ها) می‌توانند رنگ مدفوع را تیره کنند و نباید با ملنا اشتباه شود.
3 آیا علائم شما می‌تواند مرتبط باشد؟
- درد شدید معده و رفلاکس همراه با مدفوع سیاه نیاز به بررسی فوری دارد.
احتمال اینکه مشکل از زخم یا خونریزی معده باشد وجود دارد، مخصوصاً اگر از دارو‌های ضد التهابی غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن) یا آسپرین، یا مکمل آهن استفاده می‌کنید.
اگر همراه با ضعف، سرگیجه، تپش قلب یا کاهش هوشیاری است، فوراً باید به اورژانس مراجعه کنید.
4 چه کار‌هایی باید بکنید (الویت‌ها و اقدام فوری)
- اگر مدفوع قیریِ جدید دارید یا هر یک از علائم زیر وجود دارد: خون استفراغی، سرگیجه، غش، تنگی نفس، رنگ پریدگی یا تپش قلب شدید → به اورژانس مراجعه فوری کنید.
- اگر وضعیت پایدارتر است ولی همچنان مدفوع سیاه و درد معده دارید: همین امروز یا طی 24 ساعت با پزشک عمومی یا متخصص گوارش تماس بگیرید.
ممکن است نیاز به آزمایش خون (CBC برای بررسی هموگلوبین)، تست ادرار، تست آنتی‌ژن/تنظیم H. pylori، و اندوسکوپی (EGD) برای پیدا کردن منبع خونریزی باشد.
- مصرف دارو‌ها: قرص‌هایی مانند NSAID/آسپیرین یا رقیق‌کننده‌های خون (وارفارین، DOAC‌ها) می‌توانند خطر خونریزی را بالا ببرند؛ اگر چنین دارویی مصرف می‌کنید، این موضوع را فوراً به پزشک بگویید.
- درباره قطع پروپرانولول: بدون مشورت پزشک، مصرف پروپرانولول را ناگهانی قطع نکنید.
قطع ناگهانی می‌تواند باعث بازگشت ناگهانی فشار خون بالا، تپش قلب، آنژین یا بدتر شدن وضعیت قلبی شود.
پزشک در صورت نیاز شما را راهنمایی می‌کند که آیا باید دارو تغییر یا تدریجی قطع شود.
5 بررسی‌ها و آزمایش‌های پیشنهادی پزشک
- آزمایش خون کامل (CBC) برای بررسی افت هموگلوبین/کم‌خونی
- تست‌های کارکرد کبد و کلیه، تست آنتی‌ژن یا پادتن H. pylori
- آزمایش مدفوع برای خون مخفی (اگر مدفوع هنوز تیره است)
- در صورت مشکوک بودن به منبع فوقانی، اندوسکوپی فوقانی (EGD) برای تشخیص قطعی
- بررسی لیست دارو‌ها (NSAID، آسپیرین، مکمل آهن، بیزموت، آنتی‌بیوتیک‌ها، ضدانعقاد‌ها، SSRI‌ها) و مشاوره در مورد تداخل یا عوامل افزایش‌دهنده خونریزی
6 نکات تکمیلی و مشورت پزشکی
- اگر تنها مشکل شما درد معده و رفلاکس است اما مدفوع سیاه ندارید، ممکن است بررسی برای GERD، هلیکوباکتر پیلوری یا اولتراسوند و درمان‌های سایمتیک لازم باشد.
اما وجود مدفوع سیاه اهمیت بیشتری دارد و نباید به آن بی‌توجه باشید.
- اگر پروپرانولول برای شما توسط پزشک برای شرایطی تجویز شده باید درباره ادامه یا اصلاح دوز با او صحبت کنید؛ تغییر دوز یا تعویض دارو باید تحت نظر باشد.
خلاصهٔ عملی و فوری برای شما:
- مدفوع سیاه به‌عنوان علامت خطر تلقی می‌شود.
فوراً با اورژانس یا پزشک تماس بگیرید اگر علائمی مثل ضعف شدید، سرگیجه، خون‌ریزی آشکار، یا تنگی نفس دارید.
اگر پایدارید، ظرف 24 ساعت به پزشک یا متخصص گوارش مراجعه کنید.
- مصرف پروپرانولول را ناگهانی قطع نکنید؛ تصمیم را با پزشک بگیرید.
- آزمایش خون و احتمالاً اندوسکوپی لازم است تا منبع درد و تیره شدن مدفوع مشخص شود.
اگر مایل باشید می‌توانید اطلاع دهید آیا از دارو‌های دیگر (مثلاً آسپرین، ایبوپروفن، وارفارین، مکمل آهن یا بیزموت) استفاده می‌کنید، آیا خون در استفراغ دیده‌اید، یا آیا دچار ضعف/سرگیجه شده‌اید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم.