آیا مصرف قرص اورژانسی دوبار درهفته مشکلی دارد؟

پاسخ کوتاه و کلی:
1 مصرف دوباره قرص اورژانسی در یک هفته «مسمومیت حاد» یا نازایی ایجاد نمی‌کند، ولی اصلاً روش مناسبی برای جلوگیریِ مکرر نیست و عوارض هورمونی و به‌هم‌ریختگی پریود را زیاد می‌کند.
2 اگر نزدیکی دوم در فاصله‌ای باشد که هنوز در «بازه ۷۲ ساعته» (و بسته به نوع قرص، تا ۵ روز) بعد از نزدیکی اول هستید، معمولاً همان دوز قرص اول برای هر دو نزدیکی در نظر گرفته می‌شود و لزوماً نیاز به قرص مجدد نیست؛ ولی این کاملاً وابسته به زمان‌ها و نوع قرصی است که خورده‌اید.
3 اگر از زمان نزدیکی دوم، کمتر از ۷۲ ساعت گذشته و در تخمک‌گذاری احتمالی هستید و در نزدیکی اول و دوم هیچ جلوگیری موثری نداشتید، در برخی شرایط می‌توان دوباره قرص اورژانسی داد؛ اما این دیگر استفاده «غیر استاندارد» است و حتماً باید با پزشک یا ماما مشورت شود.
4 در هر صورت، قرص اورژانسی نباید جای روش منظم جلوگیری (کاندوم، قرص روزانه، آی‌یودی و …) شود.
حالا با جزئیات و قدم‌به‌قدم:
### ۱. مهم‌ترین نکته: قرص اورژانسی برای مصرف «مکرر» در یک سیکل نیست
قرص اورژانسی (معمولاً:
- لوونورژسترل ۱/۵ میلی‌گرم (لونژیل، تابلت ۱/۵، اووسیز و…)
- یا قرص‌های نوع یولی‌پریستال (EllaOne؛ در ایران کمتر در دسترس)
فقط برای مواقع اضطراری طراحی شده، مثل:
- کاندوم پاره شده
- نزدیکی بدون جلوگیری ناگهانی
- فراموشی قرص‌های روزانه
استفاده دوباره در یک هفته:
- خطر نازایی دائمی ایجاد نمی‌کند.
- اما دوز بالای هورمون در فاصله کوتاه می‌تواند باعث:
- تهوع، استفراغ
- سردرد، سرگیجه، خستگی
- درد سینه‌ها
- لکه‌بینی بین پریود
- جلو افتادن یا عقب افتادن پریود
شود و سیکل قاعدگی را برای چند ماه نامنظم کند.
### ۲. آیا شما لازم بود برای نزدیکی دوم، دوباره قرص بخورید؟
چند نکته مهم را باید بدانیم که شما در سؤال دقیق ذکر نکرده‌اید:
1 نوع قرص اورژانسی که ۵ روز پیش خوردید چه بوده است؟ (یک‌عدد ۱/۵ میلی‌گرمی یا دو عدد ۰/۷۵؟)
2 از زمان نزدیکی اول تا زمانی که قرص خورده‌اید چند ساعت گذشته بود؟
3 نزدیکی دوم دقیقاً چند روز بعد از نزدیکی اول بوده و از آن نزدیکی دوم تا الان چند ساعت گذشته است؟
4 طول سیکل قاعدگی‌تان چند روز است و آخرین پریودتان کی بوده؟ (برای تخمین زمان تخمک‌گذاری)
اما با فرض شایع‌ترین حالت:
- نزدیکی اول: ۵ روز پیش
- شما احتمالاً ظرف ۷۲ ساعت اول بعد از نزدیکی، قرص اورژانسی ۱/۵ میلی‌گرمی خورده‌اید.
- دیشب: نزدیکی دوم، باز هم بدون جلوگیری
- الان: کمتر از ۲۴ ساعت از نزدیکی دوم گذشته است.
نکته علمی مهم:
- لوونورژسترل در یک سیکل قاعدگی، اثر محدود دارد و بیشتر با «به‌تعویق انداختن تخمک‌گذاری» از بارداری پیشگیری می‌کند.
- اگر بعد از خوردن قرص، چند روز بعد دوباره نزدیکی بدون جلوگیری انجام شود، اثر محافظتی قطعی برای آن نزدیکی دوم وجود ندارد؛ چون تخمک‌گذاری ممکن است بعداً اتفاق بیفتد.
بنابراین:
- اگر شما در حوالی زمان تخمک‌گذاری هستید (مثلاً روز‌های ۱۰ تا ۱۸ سیکل)، و دیشب نزدیکی بدون جلوگیری داشته‌اید، از نظر تئوریک امکان بارداری وجود دارد.
- در این حالت، بعضی از راهنما‌های علمی، یک‌بار دیگر مصرف قرص اورژانسی را اجازه می‌دهند، ولی به‌عنوان استفاده «غیر ایده‌آل»؛ یعنی مجاز، اما توصیه‌شده برای استفاده همیشگی نیست.
### ۳. الان چکار کنید؟ (پیشنهاد عملی)
با توجه به توضیحات شما:
- سابقه بیماری ندارید.
- در عرض یک هفته، دوبار نزدیکی بدون جلوگیری داشته‌اید.
قدم ۱ – اگر از نزدیکی دیشب کمتر از ۷۲ ساعت گذشته است:
- اگر قبلاً در این سیکل فقط یک‌بار قرص اورژانسی مصرف کرده‌اید و الان نگران بارداری هستید، از نظر علمی هنوز می‌توان دوباره قرص اورژانسی (لوونورژسترل ۱/۵ میلی‌گرم) مصرف کرد؛
- ولی حتماً باید قبول کنید که:
- پریودتان احتمالاً نامنظم و همراه با لکه‌بینی می‌شود.
- ۱۰۰٪ جلوی بارداری را هم نمی‌گیرد (حدود ۸۵–۹۵٪ مؤثر است، بسته به زمان مصرف).
قدم ۲ – اگر از نزدیکی دیشب بیش از ۷۲ ساعت گذشته (ولی کمتر از ۵ روز):
- داروی لوونورژسترل تا ۷۲ ساعت بهترین اثر را دارد، و بعد از آن کارایی‌اش کم می‌شود.
- اگر نوع یولی‌پریستال (EllaOne) در دسترس باشد، تا ۵ روز بعد از رابطه، مؤثرتر است؛ ولی در ایران کمتر موجود است و باید نسخه و نظر پزشک گرفته شود.
قدم ۳ – اگر اصلاً نمی‌خواهید دوباره قرص بخورید:
- کاری که می‌توانید بکنید:
1 انتظار برای پریود بعدی؛ اگر تا ۷ روز بعد از زمان معمول پریودتان، خونریزی نداشتید،
2 آزمایش بتا (BHCG) خون بدهید (معمولاً ۱۲–۱۴ روز بعد از آخرین نزدیکیِ مشکوک).
- تا مشخص‌شدن وضعیت، از هیچ داروی دیگری به‌صورت خودسر برای «سقط احتمالی» استفاده نکنید؛ این کار هم غیرقانونی است و هم بسیار خطرناک.
### ۴. آیا دو بار در هفته مسمومیت یا نازایی می‌آورد؟
خیر، به‌طور کلی:
- یک یا چند بار مصرف قرص اورژانسی در یک ماه، معمولاً باعث ناباروری دائمی یا آسیب جدی به رحم و تخمدان‌ها نمی‌شود.
- اما مصرف مکرر در سیکل‌های متعدد:
- نظم قاعدگی را به‌هم می‌زند.
- تشخیص بارداری را سخت می‌کند.
- عوارض هورمونی و روحی (اضطراب، نوسان خلق) را زیاد می‌کند.
برای سلامت طولانی‌مدت، اصلاً توصیه نمی‌شود که ماهی چند بار از قرص اورژانسی استفاده کنید.
### ۵. از این به بعد چه روشی برای جلوگیری انتخاب کنید؟
برای اینکه هر بار به قرص اورژانسی وابسته نشوید، پیشنهاد می‌شود:
1 کاندوم:
- سریع، بدون هورمون، در دسترس.
- در صورت استفاده درست، حدود ۹۸٪ مؤثر.
2 قرص‌های ضدبارداری روزانه (ترکیبی):
- اگر سیگار نمی‌کشید و بیماری زمینه‌ای خاص (مثل لخته خون، میگرن با اورا، فشار خون بالا، بیماری کبدی) ندارید، می‌تواند یکی از بهترین انتخاب‌ها باشد.
- باید هر روز تقریباً در یک ساعت مشخص مصرف شود.
3 آی‌یودی مسی یا هورمونی:
- اگر بارداری فعلاً به‌هیچ‌وجه مدنظر نیست، آی‌یودی روش بسیار مؤثری است.
- جالب است بدانید: آی‌یودی مسی تا ۵ روز بعد از رابطه هم می‌تواند به‌عنوان روش اورژانسی استفاده شود و بعدش به‌عنوان جلوگیری بلندمدت می‌ماند؛ اما گذاشتن آن حتماً باید توسط متخصص زنان یا ماما انجام شود.
### ۶. چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنید؟
بعد از مصرف قرص اورژانسی، در موارد زیر فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:
- درد شدید و یک‌طرفه زیر شکم همراه با ضعف و سرگیجه (برای رد بارداری خارج‌رحمی).
- خونریزی خیلی شدید (بیش از دو نوار بهداشتی در ساعت، برای چند ساعت).
- تأخیر قاعدگی بیش از ۷ روز همراه با علائم بارداری (حساس شدن سینه‌ها، تهوع صبحگاهی، خستگی).
### جمع‌بندی برای وضعیت شما
1 مصرف دوباره قرص اورژانسی در یک هفته می‌تواند انجام شود، ولی استفاده ایده‌آلی نیست و فقط در صورت اضطرار و با علم به عوارض باید تصمیم بگیرید.
2 اگر از نزدیکی دیشب کمتر از ۷۲ ساعت گذشته، و شما واقعاً نگران بارداری ناخواسته هستید، از نظر علمی «امکان مصرف مجدد لوونورژسترل» وجود دارد؛ ولی بهتر است حتماً با ماما یا پزشک عمومی/زنان به‌صورت تلفنی یا حضوری مشورت کنید تا با توجه به:
- زمان دقیق نزدیکی‌ها
- روز سیکل قاعدگی شما
- نوع و زمان مصرف قرص قبلی
بهترین تصمیم گرفته شود.
3 از این به بعد، حتماً با همسرتان یک روش دائمی و منظم برای جلوگیری انتخاب کنید (کاندوم یا قرص روزانه یا آی‌یودی) تا نیاز به تکرار قرص اورژانسی نداشته باشید.
اگر تاریخ دقیق آخرین پریود، طول سیکل، نوع قرص اورژانسی و حدود زمان نزدیکی‌ها را بنویسید، می‌توانم به شما دقیق‌تر بگویم احتمال بارداری‌تان چقدر است و آیا مصرف دوباره قرص از نظر علمی منطقی‌تر است یا خیر.