بهترین روش جلوگیری از بارداری چگونه است؟

سلام
— سوال خوب و قابل درکی پرسیدید.
نکات مهم و علمی را به‌صورت ساده و کاربردی می‌گویم:
1 آیا «رابطه بدون دخول» می‌تواند بارداری ایجاد کند؟
- اگر هیچ مایعی (منی) وارد واژن نشده و مایع منی با بخش خارجی دستگاه تناسلی تماس هم نداشته، خطر بارداری عملاً نزدیک به صفر است.
اما اگر منی روی روی لب‌ها/مدخل واژن ریخته یا در نزدیکی آن بوده و احتمال نفوذ اسپرم به داخل باشد، خطر هرچند کم ولی وجود دارد.
2 آیا روش 100٪ وجود دارد؟
- تنها روش صددرصد مطمئن برای جلوگیری از بارداری، دوری کامل از هر نوع تماس جنسی همراه با احتمال انتقال اسپرم (abstinence) یا بستن لوله‌های رحمی (عقیم‌سازی) است؛ عقیم‌سازی عمل دائمی است و برای کسانی که می‌خواهند در آینده باردار شوند مناسب نیست.
دیگر روش‌ها بسیار موثرند ولی هیچ‌کدام عملاً صددرصد تضمینی نیستند.
مؤثر‌ترین روش‌های برگشت‌پذیر عبارت‌اند از آی‌یو‌دی‌های هورمونی یا مسی و ایمپلنت که بیش از 99٪ مؤثرند.
3 اگر منی روی ناحیه خارجی ریخته شده — چه کار کنم؟
- آرام باشید؛ فوراً شست‌وشوی شدید یا دوش واژینال (دوش داخلی) توصیه نمی‌شود چون ممکن است خطر عفونت را افزایش دهد و اثربخشی کمک‌کننده‌ای ندارد.
اگر احتمال می‌دهید اسپرم وارد واژن شده یا واقعا نگرانید، می‌توانید از روش جلوگیری اضطراری استفاده کنید:
- قرص لوونورژسترل (Levonorgestrel)
1.5 mg: تا 72 ساعت پس از تماس جنسی مؤثرتر است؛ هرچه زودتر مصرف شود بهتر است.
تاثیر آن کاهش‌دهنده خطر بارداری حدود 60–85٪ (بستگی به زمان مصرف) است.
- اولی‌پریستال (Ulipristal) 30 mg: تا 120 ساعت (5 روز) مؤثر است و نسبت به لوونورژسترل در پنجره زمانی طولانی‌تر مؤثرتر است.
نیازمند نسخه در بعضی کشورهاست.
- آی‌یو‌دی مسی (Copper IUD): اگر ظرف 5 روز از تماس جنسی گذاشته شود، بهترین روش جلوگیری اضطراری است (بیش از 99٪ مؤثر) و علاوه بر پیشگیری از بارداری، می‌تواند به‌عنوان روش بلندمدت ادامه یابد.
4 روش‌های پیشگیری بلندمدت و مؤثر:
- آی‌یو‌دی میرنا (هورمونی) یا آی‌یو‌دی مسی: اثربخشی بسیار بالا (>99%)، قابل برگشت و مناسب برای استفاده طولانی‌مدت.
- ایمپلنت زیرپوستی (مثلاً نکسپلانون): >99% مؤثر، تا چند سال کار می‌کند.
- قرص‌های ضدبارداری خوراکی (ترکیبی یا پروژسترونی): در صورت مصرف صحیح، بسیار مؤثر (تقریباً 91% میانگین در استفاده معمول)، نیاز به مصرف روزانه دارد.
- آمپول پروژستین (Depo-Provera): هر 12 هفته یک تزریق، مؤثر اما بازگشت باروری ممکن است با تاخیر باشد.
- کاندوم: در جلوگیری از بارداری و مهم‌تر از آن محافظت در برابر عفونت‌های منتقله جنسی موثر است؛ در استفاده معمول حدود 85% اثربخشی دارد، ولی با استفاده صحیح تا 98% مؤثر است.
5 نکات ویژه برای دختران باکره و مسائل فرهنگی/آسیبی:
- اگر نگران «حفظ بکارت» هستید: بعضی افراد نگران‌اند که قرار دادن آی‌یو‌دی یا معاینه‌ی داخلی «بکارت» را تحت تأثیر قرار دهد.
در واقع بسیاری از پزشکان می‌توانند با حداکثر توجه و تکنیک مناسب معاینه انجام دهند و در مواردی روش‌های خوراکی، آمپولی یا ایمپلنت که نیاز به معاینه داخلی ندارند انتخاب‌های خوبی‌اند.
با پزشک با حریم خصوصی صحبت کنید.
6 توصیه گام‌به‌گام در صورت و قوع تماس نگران‌کننده الآن:
- اگر منی روی ناحیه خارجی ریخته و کمتر از 72 ساعت گذشته: قرص لوونورژسترل را هرچه سریع‌تر مصرف کنید.
- اگر تا 120 ساعت گذشته یا می‌خواهید مطمئن‌تر باشید: مشاوره پزشکی برای اولی‌پریستال یا گذاشتن آی‌یو‌دی مسی بگیرید.
- اگر منی وارد واژن شده و خیلی نگرانید، هر چه سریع‌تر به مرکز بهداشتی یا پزشک مراجعه کنید؛ دارو‌های اورژانسی مؤثرترند وقتی زودتر داده شوند.
7 موارد احتیاط و عوارض جانبی مختصر:
- قرص‌های اورژانسی ممکن است باعث تهوع، تاخیر در قاعدگی یا خونریزی لکه‌بینی شوند.
اگر قاعدگی بیش از یک هفته دیر شد، تست بارداری انجام دهید.
- روش‌های هورمونی محلی یا آی‌یو‌دی ممکن است خونریزی نامنظم در ماه‌های اول داشته باشند.
8 تست و مشاوره و محرمانه بودن:
- اگر نگران عفونت‌های جنسی هستید (حتی در رابطه بدون دخول هم انتقال بعضی عفونت‌ها ممکن است) می‌توانید تست بدهید.
در بسیاری از مراکز خدمات جنسی، مشاوره و درمان محرمانه ارائه می‌شود.
خلاصه کوتاه و عملی: اگر واقعاً دخول نبوده و منی با مدخل تماس نداشته، خطر بارداری عملاً خیلی کم است و معمولا نیازی به اقدام اضطراری نیست.
اگر منی به ناحیه خارجی یا مدخل رسیده یا مطمئن نیستید، تا 72 ساعت لوونورژسترل، تا 120 ساعت اولی‌پریستال یا تا 5 روز آی‌یو‌دی مسی را در نظر بگیرید.
برای یک روش بلندمدت و بسیار مؤثر (بدون نیاز به هر بار استفاده)، با یک پزشک زنان/کلینیک مشورت کنید تا گزینه‌ای مناسب برای شما (با توجه به سن، وضعیت سلامتی و نگرانی‌های شخصی) انتخاب شود.
اگر بخواهید می‌توانم کمک کنم: راهنمایی برای دسترسی به قرص اورژانسی، توضیح بیشتر درباره هر روش (مزایا/معایب) یا پاسخ به سؤالات درباره «بکارت» و معاینات پزشکی.
هر سؤالی دارید بپرسید.