صفحه ی رشد باز است یا بسته؟

سلام
— نگرانی‌ شما کاملاً طبیعی است و قابل درک.
چند نکته مهم و اقدامات پیشنهادی را با هم مرور می‌کنم.
1 محدودیت مهم: من در اینجا نمی‌توانم به صورت قطعی عکس شما را «تفسیر» یا «تشخیص» بدهم مگر اینکه خودِ تصویر را ببینم و باز هم نظر یک رادیولوژیست یا متخصص غدد بالینی ضروری است.
اگر می‌خواهید تصویر را بررسی کنم، آن را همراه با اطلاعات بیشتر ارسال کنید؛ اما حتی در آن صورت توصیه نهایی بر پایه گزارش رسمی سن استخوان (bone age) از رادیولوژیست یا نظر متخصص غدد خواهد بود.
2 چگونه در عکس می‌گویند «باز» یا «بسته»؟
- صفحه رشد (فیزیس) زمانی «باز» گفته می‌شود که بین اپی‌فیز و متافیز یک خط نازک کمتر متراکم (فاصله یا خط رشد) دیده شود؛ یعنی استخوان‌ها هنوز از هم جدا هستند و رشد طولی ممکن است ادامه پیدا کند.
- وقتی «بسته» نامیده می‌شود، اپی‌فیز و متافیز یکی شده‌اند و آن خط ناپدید شده و بافت استخوانی پیوسته است؛ یعنی آن استخوان خاص دیگر رشد طولی نخواهد داشت.
- توجه: عکس مچ دست (Hand/Wrist AP) معمولاً برای تعیین «سن استخوان» و بلوغ اسکلتی استفاده می‌شود (روش Greulich و Pyle یا روش مشابه). این سن استخوان نشان می‌دهد اسکلتی شما به چه میزان بالغ شده و پیش‌بینی رشد کلی بدن بر اساس آن انجام می‌گیرد.
3 چرا دو پزشک اختلاف دارند؟
- گاهی اختلاف نظر به علت خوانش متفاوت عکس رخ می‌دهد (یکی ممکن است تغییرات را «جزئی بسته شدن» ببیند، دیگری «تقریباً باز»). همچنین موقعیت و کیفیت عکس و تجربه خواننده مهم است.
- متخصص غدد معمولاً گزارش سن استخوان و روند رشد قدی (سرعت رشد، تاریخچه قد) را با هم می‌سنجد.
ارتوپد ممکن است صرفاً ظاهری از یک صفحه رشد را در یک استخوان خاص ببیند و نتیجه‌گیری متفاوتی کند.
4 سوال‌های مهم که باید مشخص شوند (برای تصمیم‌گیری):
- آیا شما قاعدگی را شروع کرده‌اید؟ (اگر شروع شده باشد، معمولاً پس از قاعدگی رشد سریع کمتر می‌شود؛ معمولاً بعد از منارک حدود 5–8 سانتی‌متر رشد باقی می‌ماند، اما این عدد می‌تواند متغیر باشد.)
- سرعت رشد در سال‌های اخیر چند سانتی‌متر در سال بوده؟ (روند رشد مهم‌تر از یک عدد منفرد است.)
- قد و قد والدین (برای محاسبه قد هدف ژنتیکی/متوسط والدین).
- گزارش رسمی سن استخوان از رادیولوژی و تاریخ عکس.
5 چه‌کار‌هایی باید انجام دهید الآن؟ (گام‌های عملی)
- از رادیولوژیست بخواهید «گزارش سن استخوان (bone age)» را بنویسد و اگر از روش Greulich و Pyle استفاده شده، سن استخوان را به صورت عددی ذکر کند.
- این گزارش را به متخصص غدد اطفال نشان دهید و اگر لازم است، نظر دوم از یک رادیولوژیست یا متخصص غدد دیگر بگیرید.
- متخصص غدد معمولاً علاوه بر عکس، قد فعلی، تاریخچهٔ قد در چند سال اخیر (سرعت رشد)، وزن، وضعیت تغذیه، مرحله بلوغ (Tanner)، و آزمایش‌های پایه (TSH, T4 آزاد، IGF-1، گاهی آنتی‌بادی‌های سلیاک یا بررسی‌های هورمونی) را بررسی می‌کند تا علت کاهش رشد یا توقف آن مشخص شود.
6 آیا هنوز امکان رشد هست؟
- اگر گزارش سن استخوان نشان دهد صفحات رشد اکثراً بازند، بله احتمال چند سانتی‌متر رشد وجود دارد.
اگر سن استخوان خیلی بالاتر از سن تقویمی و صفحات کاملاً جوش خورده باشند، رشد بیشتر محدود یا صفر است.
- برای دختر‌ها رشد معمولاً اوجش در سال‌های پیش از منارک و کمی بعد از آن است؛ زمان دقیق بسته شدن صفحات بسته به استخوان و فرد متفاوت است.
7 روش‌های امن برای کمک به رشد (آنچه واقعاً مؤثر و ایمن است):
- تغذیهٔ کافی و متعادل: انرژی و پروتئین کافی، کلسیم و ویتامین D مناسب.
کم‌خوری یا سوءتغذیه رشد را محدود می‌کند.
- خواب کافی: هورمون رشد در زمان خواب عمیق ترشح بیشتری دارد؛ خواب منظم و کافی (بسته به سن شما 8–10 ساعت) مهم است.
- ورزش مرتب: ورزش‌های تحمل وزن (دویدن، پریدن) و ورزش‌های کششی و وضعیت بدنی خوب (یوگا، شنا، بسکتبال) مفیدند برای سلامت استخوان و نگه داشتن قامت صاف.
- درمان شرایط زمینه‌ای: اگر کم‌کاری تیروئید، بیماری سلیاک، یا کمبود هورمونی وجود داشته باشد، درمان دقیق می‌تواند رشد را بهبود دهد.
- هورمون رشد یا درمان‌های هورمونی فقط در موارد مشخص (نارسایی هورمون رشد، اختلالات خاص) و تحت نظر متخصص غدد تجویز می‌شوند؛ استفادهٔ بدون تشخیص می‌تواند خطرناک باشد.
- جراحی افزایش قد (Limb lengthening) روش پرخطر، پرهزینه و تهاجمی است و برای نوجوانی مانند شرایط معمول توصیه نمی‌شود مگر در موارد خاص پزشکی یا پس از ارزیابی کامل.
8 جواب روشن و آرامش‌بخش برای شما:
- تا وقتی گزارش سن استخوان و وضعیت بلوغ شما بررسی نشود، نمی‌توان با قطعیت گفت صفحه رشد بسته یا باز است.
احتمالاً هر دو پزشک براساس شواهد متفاوت نظر داده‌اند.
- پیشنهاد می‌کنم: گزارش رسمی رادیولوژی از سن استخوان را بگیرید، این گزارش و اطلاعات رشد (قد فعلی، قد یک سال قبل، شروع قاعدگی یا نه، قد والدین) را به یک متخصص غدد اطفال نشان دهید و در صورت نیاز نظر دوم از رادیولوژیست بگیرید.
اگر مایل باشید، این موارد را ارسال کنید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم: تصویر رادیولوژی (در صورت امکان)، قد فعلی و قد یک سال قبل، وزن، آیا قاعدگی شروع شده و اگر بله کِی، قد والدین.
به یاد داشته باشید حتی با تصویر، تفسیر من جایگزین نظر مستقیم رادیولوژیست و ملاقات بالینی با پزشک نخواهد شد.
آرزوی سلامتی و آرامش دارم.
اگر اطلاعات بالا را بفرستید یا سوال خاص‌تری دارید، کمک می‌کنم گام بعدی را مشخص کنیم.