علت و درمان درد زیر بغل در بارداری چیست؟

خلاصه کوتاه
- درد زیر بغل در بارداری یا دوران شیردهی نسبتاً شایع است و علل متنوعی دارد.
با این حال اگر همراه با تب، قرمزی، تورم یا ترشح باشد نیاز به بررسی فوری دارد.
علل شایع
1 افزایش یا حساسیت بافت پستانی یا بافت پستانی اضافی (Accessory breast tissue)
- برخی افراد بافت پستانی در ناحیه زیر بغل دارند که در حاملگی/شیردهی به‌خاطر هورمون‌ها بزرگ و دردناک می‌شود.
2 بزرگ‌شدن یا التهاب غدد لنفاوی (لنفادنیت)
- عفونت موضعی یا سیستمیک می‌تواند باعث تورم و درد غدد لنفاوی زیر بغل شود.
3 ماستیت یا داکتیت (عفونت بافت پستان)
- اغلب در شیردهی دیده می‌شود؛ درد، حساسیت، تب و قرمزی ممکن است در ناحیه قفسه سینه و زیر بغل باشد.
4 کیست یا گالاکتوسل (کیست شیری)
- احتباس شیر ممکن است موجب ایجاد توده دردناک شود؛ در برخی مواقع کیست‌ها نزدیک زیر بغل قرار می‌گیرند.
5 آبسه پستانی
- اگر عفونت موضعی پیشرفت کند ممکن است آبسه تشکیل شود که درد شدید، حساسیت و نرمی یا برآمدگی دارد.
6 بیماری‌های پوستی (هیدرادنیت سوپوراتیوا و غیره)
- عفونت فولیکول‌ها یا غدد زیر بغل باعث درد و گره‌های التهابی می‌شود.
7 علل غیرپستانی (عضلانی، شانه‌ای)
- درد ارجاعی از شانه یا گردن کمتر شایع اما ممکن است.
چه زمانی بررسی فوری لازم است
- تب یا حال عمومی بد
- قرمزی گسترده، گرمی، افزایش سریع تورم یا وجود ترشح چرکی
- توده بسیار دردناک یا توده‌ای که ظرف چند روز بزرگ می‌شود
- اختلال در شیردهی یا تخلیه نشدن کامل سینه
در این موارد باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؛ احتمال نیاز به سونوگرافی و در صورت آبسه، تخلیه (درآیند) وجود دارد.
در مورد سونوگرافی و نظر دکتر شما
- اگر سونوگرافی قبلی یافته‌ای «خوش‌خیم» نشان داده (مثلاً کیست ساده یا بافت اضافه) بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند تا پایان دوره شیردهی و بهبود التهاب صبر کرده و بعد از 3–6 ماه مجدداً بررسی کنند، چون بافت پستان در شیردهی تغییرات زیادی دارد و سونوگرافی تکراری ممکن است گمراه‌کننده باشد.
- با این حال اگر درد شدید، علائم عفونت یا ظواهر نگران‌کننده دارید، انجام سونوگرافی زودتر و/یا معاینه مجدد منطقی است.
بنا بر توصیف شما که "درد زیادی دارد"، اگر همراه تب یا قرمزی است یا با دارو بهتر نشده پزشک باید دوباره بررسی کند.
درمان‌های معمول و ایمن در دوران شیردهی
1 اقدامات حمایتی
- کمپرس گرم چند بار در روز برای تخلیه بهتر و کاهش درد
- ادامه شیردهی یا شیردهی با پمپ به منظور تخلیه‌ی مجرا‌ها (مگر اینکه پزشک دستور دیگری بدهد)
- استراحت و هیدراتاسیون مناسب
2 دارو‌های مسکن
- استامینوفن (پاراستامول) و ایبوپروفن به‌طور معمول در شیردهی امن‌اند (در صورت ناتوانی در مصرف NSAID‌ها با پزشک مشورت کنید).
3 آنتی‌بیوتیک
- اگر پزشک عفونت تشخیص داده، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها برای مادر شیرده قابل استفاده‌اند: سفالکسین یا دیکلوکساسیلین برای ماستیت معمولی؛ کلیندامایسین یا مترونیدازول در موارد خاص؛ در صورت احتمال MRSA یا حساسیت‌ها، انتخاب مناسب باید توسط پزشک تعیین شود.
- از مصرف خودسرانه تتراسایکلین‌ها و برخی فلوروکینولون‌ها در شیردهی باید اجتناب شود.
4 ویتامین E
- ویتامین E معمولاً برای ترمیم پوست یا کاهش اسکار/حساسیت موضعی تجویز می‌شود؛ شواهد قوی محدودی دارد اما معمولاً بی‌خطر است.
5 اگر آبسه دیده شود
- سونوگرافی برای تأیید و سپس در صورت نیاز درناژ (تخلیه) زیر هدایت سونوگرافی انجام می‌شود؛ ادامه شیردهی اغلب تا حد امکان توصیه می‌شود مگر اینکه پزشک خلاف آن را بگوید.
چه کار کنید الآن
1 ببینید آیا علائم سیستمیک (تب، لرز) یا قرمزی/ترشح وجود دارد.
اگر بله: فوری مراجعه کنید.
2 اگر درد شدید اما بدون تب یا قرمزی: چند روز مراقبت حمایتی (کمپرس گرم، ادامه تخلیه سینه، مسکن مناسب)؛ اگر بعد 48–72 ساعت بهبود نیافت یا بدتر شد، سونوگرافی و بررسی زودهنگام لازم است.
3 از پزشک بپرسید چه دارویی برایتان تجویز شده و آیا آن آنتی‌بیوتیک برای مادر شیرده ایمن است؛ از ادامه یا قطع شیردهی بدون مشورت خودداری کنید.
سؤالاتی که اگر بپرسید کمک می‌کند
- نتیجه سونوگرافی قبلی دقیقاً چه نوشته بود (کیست ساده، توده جامد، غدد لنفاوی ملتهب، چیز دیگری)؟
- آیا تب یا قرمزی یا ترشح دارید؟
- چند وقت است درد شروع شده و آیا با دارو‌ها یا کمپرس بهتر شده؟
پیام پایانی
درد زیر بغل در بارداری/شیردهی اغلب خوش‌خیم و قابل درمان است، اما چون عفونت یا آبسه می‌تواند نیاز به درمان فوری داشته باشد، اگر درد شدید، تب، قرمزی یا ترشح دارید یا اگر ظرف 48–72 ساعت با درمان حمایتی بهبود نیافتید، مجدداً به پزشک یا مرکز تصویر‌برداری مراجعه کنید تا در صورت نیاز سونوگرافی زودتر انجام شود و درمان مناسب (آنتی‌بیوتیک یا درناژ) آغاز شود.
در صورت تمایل: می‌توانید نتیجه دقیق سونوگرافی و سن بیماری/مدت شیردهی را بفرستید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم.