اینکه گوشی ابزارِ دستتان است یا دارد برنامهی روزتان را میچیند
در حال آمادهسازی…
با نامهای دیگر: تست اعتیاد به موبایل · تست اعتیاد به گوشی هوشمند · پرسشنامه وابستگی به تلفن همراه · تست نوموفوبیا · SAS-SV
SAS-SV ده جمله است و به هر کدام از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم» جواب میدهید. جمع بین ۱۰ تا ۶۰ میافتد. طیف عمداً گزینهی خنثی ندارد، یعنی برای هر جمله باید یک سمت را انتخاب کنید؛ همین ششپلهبودن بخشی از خودِ ابزار است و مرزهایش روی همین بنا شدهاند.
سؤالِ این آزمون «چند ساعت با گوشیام؟» نیست. آن رقم بهتنهایی چیزی نمیگوید و کسی که شغلش روی گوشی است بالاترینش را دارد. چیزی که اینجا پرسیده میشود اثر است: کارهایی که عقب میافتند، حالی که وقتِ نبودنِ گوشی پیدا میشود، ادامهدادن با وجودِ هزینهای که دارد، و چیزی که اطرافیان میبینند.
یک نکتهی نمرهگذاری که این آزمون را از بقیه جدا میکند: مرزِ تفسیرش برای مردان و زنان یکی نیست (۳۱ و ۳۳) و همین را خودِ سازندگان منتشر کردهاند. به همین دلیل پیش از شروع جنسیت پرسیده میشود؛ بدونِ آن، مرزی اجرا میشد که مالِ شما نیست.
این آزمون تشخیص نیست و «اعتیاد به گوشی» هم در هیچ راهنمای تشخیصیِ رسمی وجود ندارد. ضمناً دربارهی محتوایی که میبینید چیزی نمیپرسد و بینِ کارِ لازم و سرزدنِ خودکار هم فرقی نمیگذارد؛ اگر شغل یا درستان روی گوشی است، همین را در خواندنِ نتیجه در نظر بگیرید. و نمیگوید استفادهتان را چقدر باید کم کنید.
محکمترین دلیلِ استفاده از این ابزار بهجای شمردنِ ساعتها همین است: در پژوهشها همبستگیِ زمانِ صفحه با این نتیجه متوسط است، نه زیاد. دو نفر با پنج ساعتِ یکسان میتوانند دو تجربهی کاملاً متفاوت داشته باشند، و آنچه آن دو را از هم جدا میکند اختیار است: اینکه گوشی را میشود زمین گذاشت یا نه.
این فرمِ کوتاه از دلِ مقیاسِ ۳۳ سؤالیِ خودِ سازندگان درآمده؛ هفت متخصص از میانِ آن سؤالها دهتای پرمعناترین را انتخاب کردند. امروز پرکاربردترین ابزارِ این حوزه در جهان است و روی نمونهی ایرانی هم دو بار آزموده شده: یکبار روی ۳۹۸ نوجوان و یکبار روی ۲۵۰ دانشجوی سه دانشگاهِ علوم پزشکیِ تهران.
| نمره | تفسیر |
|---|---|
| ۱۰–۱۹ | کم |
| ۲۰–۳۰ | متوسط |
| ۳۱–۶۰ | در محدودهی قابلِ گفتوگو |
| نمره | تفسیر |
|---|---|
| ۱۰–۱۹ | کم |
| ۲۰–۳۲ | متوسط |
| ۳۳–۶۰ | در محدودهی قابلِ گفتوگو |
تنها مرزی که برای این ابزار منتشر شده مرزِ بالاست، و همانطور که بالاتر آمد برای مردان ۳۱ و برای زنان ۳۳ است. دو چیز را هم باید صریح گفت: این دو عدد از ۵۴۰ دانشآموزِ کرهای با میانگینِ سنِ ۱۴٫۵ درآمدهاند و روی بزرگسالان دوباره ساخته نشدهاند؛ و مرزِ پایین (۲۰) اصلاً منتشر نشده و فقط از کلماتِ خودِ گزینهها میآید، چون ده جمله روی «مخالفم» جمعش ۲۰ میشود.
مرزِ بالای این جدول همان است که سازندگان منتشر کردهاند؛ مرزِ پایین را ما از کلماتِ خودِ گزینهها ساختهایم. هر دو برای سنجشاند، نه تشخیص.
ساختهی Min Kwon و همکارانش (۲۰۱۳، PLOS ONE)، فرمِ کوتاهِ مقیاسِ ۳۳ سؤالیِ خودشان که هفت متخصص از میانِ آن سؤالها دهتای پرمعناترین را انتخاب کردند. پرکاربردترین ابزارِ این حوزه در جهان است و در دهها کشور ترجمه و آزموده شده. روی نمونهی ایرانی هم دو بار آزموده شده: ۳۹۸ نوجوان در یک مطالعه، و ۲۵۰ دانشجوی سه دانشگاهِ علوم پزشکیِ تهران در مطالعهی دیگر؛ هر دو با پایاییِ خوب.
چون خودِ سازندگان دو عدد منتشر کردهاند، نه یکی: ۳۱ برای مردان و ۳۳ برای زنان. در نمونهی اصلی، میانگینِ دخترها بالاتر از پسرها بود و تحلیل برای هر گروه جداگانه انجام شد. یکیکردنِ این دو کارِ ما نیست؛ ابزار را اجرا میکنیم، بازنویسیاش نمیکنیم.
نه. «اعتیاد به گوشی» در هیچ راهنمای تشخیصیِ رسمی وجود ندارد و این آزمون هم تشخیص نمیدهد. عددِ بالا یعنی جوابهای شما شبیهِ کسانی است که در آن مطالعه با روانشناس گفتوگو کرده بودند — که دعوت به فکرکردن است، نه برچسب.
صادقانه: کاملاً معلوم نیست، و باید گفته شود. مرزِ ۳۱ و ۳۳ از دانشآموزانِ کرهای با میانگینِ سنِ ۱۴٫۵ درآمده. مطالعههای بزرگسال — از هنگکنگ تا برزیل — همین دو عدد را به کار میبرند، ولی هیچکدام دوباره از اول درنیاوردهاندش. پس عدد را بهعنوانِ نقطهی گفتوگو بخوانید، نه خطکش.
کمتر از آن چیزی که بهنظر میرسد. در پژوهشها همبستگیِ زمانِ صفحه با این نمره متوسط است، نه بالا — چون دو نفر با پنج ساعتِ یکسان میتوانند دو تجربهی کاملاً متفاوت داشته باشند. چیزی که این ده سؤال دنبالش میگردد بیتابیِ وقتِ نبودن، عقبافتادنِ کارها، و ادامهدادن با وجودِ هزینه است.
موضوعشان. آن یکی از رابطهتان با شبکههای اجتماعی میپرسد، هر جا که باشد — حتی روی لپتاپ. این یکی از خودِ دستگاه میپرسد: گوشی، با هر چیزی که رویش هست؛ بازی، پیام، خبر، دوربین. کسی میتواند در یکی بالا باشد و در دیگری نه.
بله، و بیشتر از آنچه فکر میکنید. این ویژگیِ ثابتِ شخصیت نیست و در پژوهشها با دورههای زندگی جابهجا میشود؛ امتحان، بیکاری، دورانِ تنهایی، شغلِ تازه. سه ماه فاصلهی معقولی برای دیدنِ تغییر است.
نامِ رسمیاش «مقیاس وابستگی به گوشی هوشمند، فرم کوتاه» است و در منابعِ انگلیسی SAS-SV نوشته میشود. اگر با «تست اعتیاد به موبایل»، «تست اعتیاد به گوشی هوشمند» یا «پرسشنامه وابستگی به تلفن همراه» به اینجا رسیدهاید، همین است. یک نام هم هست که ارزشِ تفکیک دارد: «تست نوموفوبیا» چیزِ دیگری را میسنجد، یعنی ترس از بیگوشی ماندن، و ابزارِ جداگانهی خودش را دارد؛ اینجا سراغِ اثرِ گوشی بر زندگیِ روزمره میرویم، نه سراغِ آن ترس.
در حال آمادهسازی…