بیست نشانهی معیارِ DSM-5 دربارهی یک ماه گذشته — و اینکه بار روی کدام دسته است
در حال آمادهسازی…
با نامهای دیگر: تست PCL-5 · تست کامل PTSD · سنجش شدت استرس پس از سانحه · تست تروما ۲۰ سوالی · PCL-5
PCL-5 سنجهی مرجعِ استرس پس از حادثه است: بیست سؤال که دقیقاً بیست نشانهی معیارِ DSM-5 را میپوشانند، هرکدام روی پنج پله از «اصلاً» تا «خیلی زیاد»، همه دربارهی یک ماه گذشته.
همهی سؤالها به یک اتفاقِ واحد گره خوردهاند؛ سختترین تجربهای که از سر گذراندهاید. پیش از شروع، همان یکی را انتخاب کنید و تا آخر رهایش نکنید؛ اگر هر سؤال را به خاطرهای دیگر وصل کنید، نمره چیزی را که ادعا میکند نمیسنجد.
خروجی یک عدد نیست، دو چیز است: نمرهی کل از ۸۰، و اینکه آن نمره از کدامیک از چهار دسته آمده؛ بازگشتِ خاطره، دوریکردن، تغییرِ نگاه و حال، گوشبهزنگی.
این ابزار PTSD را تشخیص نمیدهد؛ خودِ راهنمای رسمی میگوید بهتنهایی ابزارِ تشخیص نیست. نمرهی بالا هم نمیگوید حالت هیچوقت بهتر نمیشود؛ PTSD یکی از درمانپذیرترین وضعیتهاست و همین ابزار در پژوهشها برای نشاندادنِ همان بهترشدن بهکار میرود.
وقتی همهچیز درهم است، «بهتر شده یا نه» را نمیشود از حافظه فهمید. عددی که ماه بعد قابلِ مقایسه باشد، تنها راهی است که تفاوتِ واقعی را از حالِ امروز جدا میکند.
مهمتر از عدد، تفکیکِ چهار دسته است: کسی که بارش روی دوریکردن است با کسی که بارش روی گوشبهزنگی است دو تجربهی متفاوت دارد، و همین تفاوت است که به متخصص میگوید از کجا شروع کند.
| نمره | تفسیر |
|---|---|
| ۰–۳۰ | کمتر از مرزِ توجه |
| ۳۱–۸۰ | در محدودهی قابلِ پیگیری |
مرزی که راهنمای رسمی میدهد یک بازه است نه یک عدد؛ ۳۱ تا ۳۳؛ و ما سرِ پایینش را برداشتهایم. برای همین این ابزار فقط دو بازه دارد و درجهبندیِ «خفیف/متوسط/شدید» ندارد: چنین درجهبندیای هرگز منتشر نشده.
این بازهها تفسیر رسمی ابزارند؛ و برای سنجشاند، نه تشخیص.
ساختهی Weathers و همکاران (۲۰۱۳) در مرکز ملی PTSD وزارت جانبازان آمریکا؛ خودِ مرکز اعلام کرده در مالکیت عمومی است و کپیرایت ندارد. نسخهی فارسیاش در چند پژوهشِ منتشرشده روی گروههای ایرانی آزموده شده — از جمله ۴۰۰ جانباز و یک نمونهی شهریِ ۸۰۰ نفره — و نتیجههایش قابلاتکا بوده. راهنمای رسمی برای این ابزار هیچ درجهبندیِ شدتی تعریف نکرده و تنها عددی که میدهد یک بازه است — ۳۱ تا ۳۳ — پس ما هم فقط همان یک مرز را داریم و «خفیف/متوسط/شدید» نساختهایم.
آن یکی دروازه است و این یکی سنجه. غربالگرِ پنجسؤالی فقط میگوید ارزشِ نگاهِ دقیقتر هست یا نه؛ PCL-5 میگوید شدت کجاست، بار روی کدام دسته است، و اگر چند هفته بعد دوباره بدهید، کم شده یا نه. خودِ مرکزِ سازنده هر دو را کنارِ هم منتشر میکند.
نه. یعنی نشانههایتان بهاندازهای است که ارزیابیِ تخصصی ارزش دارد. خودِ راهنمای رسمی میگوید این ابزار بهتنهایی ابزارِ تشخیص نیست و تشخیص به مصاحبهی بالینی نیاز دارد.
چون منبع یک بازه میدهد نه یک عدد، و خودش میگوید وقتی هدف پیداکردنِ کسانی است که ممکن است از پیگیری سود ببرند، سرِ پایینترِ بازه منطقیتر است. اگر نمرهتان بین ۳۱ و ۳۳ افتاد، گزارش همین را به شما میگوید.
چون مرزِ منتشرشده فقط روی نمرهی کل آزموده شده. دستهها نشان میدهند آن نمره از کجا آمده — که برای گفتوگو با متخصص از خودِ عدد گویاتر است — ولی مرزِ اختصاصی ندارند و ما هم برایشان نساختهایم.
آنوقت این تست برای شما نیست. همهی بیست سؤال به یک اتفاقِ معین گره خوردهاند و بدونِ آن، نمره چیزی را که ادعا میکند نمیسنجد.
ماهی یکبار معنا دارد، چون پنجرهی خودِ سؤالها یک ماه است. تغییرِ حدودِ ۱۰ نمره همان چیزی است که در پژوهشها نشانهی تغییرِ واقعی دانسته شده، نه نوسانِ روزمره.
این ابزار را «تست PCL-5»، «تست کامل PTSD» و «تست تروما ۲۰ سوالی» هم صدا میزنند، و گاهی «سنجش شدت استرس پس از سانحه»؛ در منابع با نامِ PTSD Checklist for DSM-5 شناخته میشود.
در حال آمادهسازی…