با آب نجوشیده ام میشه شیرخشک درست کرد؟

سلام؛
کوتاه و و اضح: اگر آب لوله‌کشی منزل شما برای نوشیدن خانواده مطمئن و سالم است، معمولاً برای تهیه شیرخشک کودکان بالای 12 ماه (مثل پسر شما 16 ماهه) استفاده از آب نجوشیده لوله‌کشی اشکال زیادی ندارد.
با این حال نکات مهم بهداشتی و احتیاطی را رعایت کنید:
1 آیا آب لوله‌کشی «ایمن» است؟
- اگر آب شهری تصفیه و کلرینه و شما آن را بدون مشکل می‌نوشید، معمولاً می‌توان برای شیرخشک کودک بالای یک سال هم از همان آب استفاده کرد.
- اگر منبع آبِ شما چاه، مخزن غیرتحت‌نظارت یا کیفیت آب محل مشکوک است (بوی بد، گل‌آلود، سابقه آلودگی)، بهتر است آب را بجوشانید یا از آب بطری/آب آشامیدنی مطمئن استفاده کنید.
2 سن و وضعیت سلامت کودک مهم است:
- برای نوزادان خیلی کوچک (زیر 2–3 ماه)، نوزادان نارس یا کودکانی با نقص ایمنی، توصیه‌های متفاوت و سخت‌گیرانه‌تری وجود دارد (معمولاً از آب جوشانده‌شده با دمای مناسب برای آماده‌سازی استفاده می‌شود).
- پسر شما 16 ماهه است؛ خطر عفونت‌های جدی ناشی از باکتری‌هایی مثل Cronobacter در این سن بسیار کمتر از نوزادان است، بنابراین نیاز به جوشاندن آب برای هر بار تهیه شیر کمتر است مگر آب منشأ قابل‌اعتماد نداشته باشد یا پزشک کودک توصیه کرده باشد.
3 نکات بهداشتی هنگام آماده‌سازی شیرخشک:
- دست‌ها را قبل از آماده‌سازی خوب بشویید.
- شیشه‌ها و تجهیزات را تمیز و در صورت امکان استریل نگه دارید (خصوصاً برای نوزادان؛ برای 16 ماهه شستشوی خوب با آب داغ و صابون معمولاً کافی است).
- پودر را طبق دستور کارخانه و با نسبت آب به پودر صحیح مخلوط کنید.
4 دمای آب و خطر باکتری‌ها:
- برای محافظت بیشتر در مورد نوزادان خیلی کوچک، برخی دستورالعمل‌ها توصیه می‌کنند از آب جوشیده که تا حدود 70°C خنک شده باشد برای تهیه شیر خشک استفاده شود تا باکتری‌های احتمالی موجود در پودر کشته شوند.
برای کودک 16 ماهه این الزام معمولاً ضروری نیست مگر وضعیت خاص پزشکی وجود داشته باشد.
5 نگهداری شیر آماده:
- شیر آماده را ترجیحاً بلافاصله به کودک بدهید.
- اگر بلافاصله استفاده نمی‌کنید، ظرف شیر را در یخچال (دمای ≤4°C) قرار دهید و تا 24 ساعت مصرف کنید (بعضی منابع کوتاه‌تر — تا 24 ساعت — را توصیه می‌کنند).
- اگر بطری در دمای اتاق بیش از 2 ساعت مانده باشد، بهتر است دور ریخته شود.
- باقی‌مانده شیر که کودک از بطری خورده و دوباره مانده را معمولاً نباید نگه داشت (به دلیل آلودگی با بزاق) — بسیاری از دستورالعمل‌ها توصیه می‌کنند حداکثر یک ساعت و سپس دور ریختن.
6 چه زمانی آب را بجوشانیم؟
- اگر مطمئن نیستید از کیفیت آب، یا آب رنگ، بو یا طعم غیرطبیعی دارد، آن را بجوشانید: به جوش آوردن کامل (حداقل 1 دقیقه در ارتفاعات معمولی؛ در ارتفاع زیاد زمان بیشتری نیاز است) سپس بگذارید خنک شود تا برای مخلوط کردن مناسب باشد.
7 چه زمانی با پزشک تماس بگیریم؟
- اگر کودک مشکل ایمنی دارد، بیماری مزمن دارد، اخیراً نوزاد نارس بوده یا پزشک قبلاً توصیه خاصی کرده، پیش از ادامه تهیه شیر با آب نجوشیده حتماً با پزشک یا مرکز بهداشتی مشورت کنید.
خلاصه عملی برای شما:
- اگر آب لوله‌کشی خانه‌تان برای نوشیدن شما سالم و معمولی است، برای شیرخشک پسر 16 ماهه‌تان می‌توانید از همان آب استفاده کنید.
- در صورت تردید درباره کیفیت آب یا وجود شرایط پزشکی خاص، آب را بجوشانید یا از آب آشامیدنی مطمئن استفاده کنید.
- نکات بهداشتی در آماده‌سازی و نگهداری شیر را رعایت کنید.
اگر بگویید من در چه شهری/کشوری هستید یا آیا منبع آب شما چاه است یا آب شهری، می‌توانم راهنمایی دقیق‌تری بر پایه وضعیت محلی ارائه دهم.
اگر کودک شرایط پزشکی خاصی دارد (نارس بودن، بیماری مزمن، دارو‌های کاهش‌دهنده ایمنی) هم اطلاع دهید تا توصیه‌های ایمن‌تری بدهم.