شیاف دیکلوفناک ۵۰ برای کودک را چگونه مصرف کنیم؟

پاسخ کوتاه و مهم:
بدون دانستن سن و وزن دقیق کودکتان، استفاده از شیاف دیکلوفناک ۵۰ می‌تواند خطرناک باشد و در بسیاری از موارد دوز ۵۰ میلی‌گرم برای کودک زیاد است. در اغلب کودکان فقط با نظر پزشک و بر اساس وزن، شیاف دیکلوفناک تجویز می‌شود، و معمولاً از دوز‌های کمتر (مثلاً ۱۲٫۵ یا ۲۵ میلی‌گرم) استفاده می‌گردد.
از طرفی، اینکه ۳ ساعت بعد از استامینوفن بخواهید داروی دیگری بدهید، اگر چه از نظر تداخل دارویی (استامینوفن + دیکلوفناک) معمولاً مانعی جدی ندارد، اما مشکل اصلی خطر دوز بالای دیکلوفناک برای کودک است، نه فاصله ۳ ساعته.
بنابراین:
- خودسرانه شیاف دیکلوفناک ۵۰ برای کودک استفاده نکنید، مخصوصاً اگر وزن او کم است (زیر ۳۰–۳۵ کیلو).
- در حال حاضر بهتر و ایمن‌تر این است که از ایبوپروفن مخصوص کودکان (شربت یا سوسپانسیون) طبق وزن کودک و با مشورت پزشک یا داروساز استفاده کنید، نه دیکلوفناک
۵۰.
---
### ۱. تب کودک و مصرف استامینوفن
شما ساعت ۷ عصر به فرزندتان استامینوفن ۳۲۵ میلی‌گرم داده‌اید و ساعت ۱۰ هنوز تب او حدود ۳۹ درجه است.
نکات مهم:
1 اثر استامینوفن معمولاً ۳۰–۶۰ دقیقه بعد از مصرف شروع و ۳–۴ ساعت ادامه دارد.
2 اگر کمی از تب پایین آمده ولی هنوز بالاست (مثلاً از ۳۹٫۵ به ۳۸٫۸ رسیده)، هنوز ممکن است دارو در حال اثر کردن باشد، اما کافی نباشد.
3 در کودکان، مهم است که:
- دوز دارو بر اساس وزن باشد، نه فقط سن.
- دمای بدن با دماسنج دقیق اندازه‌گیری شود، نه فقط با لمس.
حداکثر دوز مجاز استامینوفن در کودکان:
- حدود ۱۰–۱۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلو در هر نوبت
- حداکثر ۴ نوبت در روز (هر ۴ تا ۶ ساعت)
- حداکثر دوز روزانه: حدود ۶۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلو در ۲۴ ساعت (در مصرف خانگی).
مثال:
- اگر کودک ۲۰ کیلو باشد، دوز معمول هر نوبت: ۲۰ × ۱۰ تا ۱۵ = ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم.
- استامینوفن ۳۲۵ کمی بالاتر از ۱۵mg/kg است، که ممکن است برای بعضی بچه‌ها در مرز بالای دوز باشد.
اگر وزن کودکتان خیلی کمتر از ۲۰ کیلو باشد، ۳۲۵ میلی‌گرم ممکن است زیاد باشد.
---
### ۲. آیا می‌توان بعد از استامینوفن، شیاف دیکلوفناک داد؟
از نظر تئوری، استامینوفن و دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن یا دیکلوفناک، می‌توانند با فاصله چند ساعته به صورت ترکیبی برای تب استفاده شوند، اما:
1 انتخاب متداول در کودکان برای تب:
- استامینوفن
- ایبوپروفن (نه دیکلوفناک)
2 دیکلوفناک در کودکان معمولاً فقط در شرایط خاص، با نسخه پزشک و بر اساس وزن تجویز می‌شود، نه خودسرانه.
3 مشکل اصلی در سوال شما این است:
- شیاف دیکلوفناک ۵۰ برای بسیاری از کودکان دوز بالاست.
- بدون دانستن وزن و سن، نمی‌توان گفت امن است.
به طور معمول:
- دوز دیکلوفناک در کودکان (بسته به منبع و سن): حدود ۱–۲ میلی‌گرم به ازای هر کیلو در روز، تقسیم در چند نوبت.
- یعنی یک کودک ۱۵ کیلو اگر بخواهد ۲mg/kg/day بگیرد:
- ۱۵ × ۲ = ۳۰ میلی‌گرم در کل روز.
- شیاف ۵۰ میلی‌گرم یکجا بیش از کل دوز روزانه اوست.
بنابراین:
- اگر فرزند شما کم‌وزن یا کم‌سن است (مثلاً زیر ۳۰–۳۵ کیلو)،
- شیاف دیکلوفناک ۵۰ برایش زیاد و پرخطر است.
- حتی در کودکان بزرگ‌تر هم ترجیح این است که از ایبوپروفن استفاده شود، نه دیکلوفناک.
نتیجه عملی:
- از نظر دارویی، تداخل خاصی بین استامینوفن و دیکلوفناک در فاصله ۳ ساعت وجود ندارد.
- اما به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود در خانه و بدون نسخه، برای تب کودک از شیاف دیکلوفناک ۵۰ استفاده کنید.
---
### ۳. راه‌حل ایمن‌تر به جای دیکلوفناک ۵۰
۱ بررسی وزن و سن کودک
- اگر می‌توانید، وزن دقیق او را بدانید.
- دوز دارو‌ها را همیشه بر اساس وزن تنظیم کنید، نه فقط سن.
۲ استفاده از ایبوپروفن کودکان به جای دیکلوفناک
- بعد از گذشت حداقل ۳–۴ ساعت از استامینوفن می‌توان در صورت نیاز، با مشورت پزشک یا داروساز، از ایبوپروفن (شربت یا قطره یا سوسپانسیون) استفاده کرد.
دوز معمول ایبوپروفن در کودکان:
- حدود ۵–۱۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلو در هر نوبت
- هر ۶–۸ ساعت یک‌بار (حداکثر ۳–۴ بار در روز)
مثال:
- کودک ۱۵ کیلو:
- دوز هر نوبت: ۱۵ × ۵ تا ۱۰ = ۷۵ تا ۱۵۰ میلی‌گرم.
- شربت‌ها معمولاً ۱۰۰ میلی‌گرم در ۵ میلی‌لیتر هستند؛ یعنی ۳٫۷۵ تا ۷٫۵ میلی‌لیتر برای هر نوبت.
قبل از مصرف، حتماً:
- برچسب شربت را بخوانید.
- قاشق یا سرنگ مدرج مخصوص دارو را استفاده کنید.
- در صورت امکان با پزشک یا داروساز تلفنی مشورت کنید تا دوز متناسب با وزن کودکتان دقیق تعیین شود.
۳ استفاده اصولی از استامینوفن
اگر از استامینوفن استفاده می‌کنید:
- فاصله دوز‌ها: حداقل ۴ ساعت
- بیش از ۴ بار در ۲۴ ساعت ندهید.
- اگر تب با دوز درست پایین نمی‌آید، به جای بالا بردن خودسرانه دوز یا اضافه کردن داروی قوی مثل دیکلوفناک، باید علت تب بررسی شود.
---
### ۴. اقدامات غیردارویی برای پایین آوردن تب
در کنار دارو، کار‌های زیر کمک می‌کند:
1 لباس سبک
- کودک را زیاد نپوشانید.
- از پتو‌های سنگین خودداری کنید.
2 مایعات کافی
- آب، محلول او آر اس (ORS)، آب‌میوه رقیق و مناسب سن.
- در نوزاد و شیرخوار: افزایش دفعات شیردهی.
3 کمپرس و لرم (نه یخ و آب خیلی سرد)
- پارچه خیس و لرم در پیشانی، زیر بغل و کشاله ران.
- از الکل یا سرکه یا آب خیلی سرد استفاده نکنید.
---
### ۵. چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؟
اگر هر کدام از موارد زیر وجود دارد، فوری به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید:
- سن کودک زیر ۳ ماه است و تب بالای ۳۸ درجه دارد.
- تب بیش از ۴۸–۷۲ ساعت ادامه دارد.
- تب بیش از ۳۹–۳۹٫۵ درجه است و با دارو و اقدامات کمکی پایین نمی‌آید.
- کودک:
- بی‌حال، خواب‌آلود، سخت بیدار می‌شود
- نفس‌نفس می‌زند یا نفس کشیدن سخت است
- گردن سفت دارد، سردرد شدید، استفراغ مکرر
- تشنج کرده یا چشم‌ها به یک نقطه خیره می‌ماند
- دانه‌های قرمز/بنفش پوستی که با فشار انگشت کمرنگ نمی‌شوند
- لب‌ها یا صورت کبود
- کم‌خیس شدن پوشک یا کم شدن ادرار، خشکی دهان، گریه بدون اشک (علائم کم‌آبی).
---
### ۶. خلاصه پاسخ به سؤال شما
- ۳ ساعت فاصله با استامینوفن از نظر تداخل برای دادن داروی دیگری مثل NSAID (ایبوپروفن/دیکلوفناک) مشکل جدی ندارد.
- اما شیاف دیکلوفناک ۵۰ برای اکثر کودکان دوز بالاست و استفاده خودسرانه آن برای تب توصیه نمی‌شود و می‌تواند به معده، کلیه و سایر ارگان‌ها آسیب بزند.
- انتخاب مناسب‌تر و ایمن‌تر یک شربت یا سوسپانسیون ایبوپروفن کودکان با دوز محاسبه‌شده بر اساس وزن، و با مشورت پزشک یا داروساز است.
- اگر تب با دوز صحیح استامینوفن و ایبوپروفن پایین نمی‌آید، یا کودک بی‌حال است یا علائم خطر دارد، حتماً باید توسط پزشک ویزیت شود.
اگر سن و وزن دقیق کودکتان را بنویسید، می‌توانم کمک کنم دوز تقریبی ایمن استامینوفن و ایبوپروفن را (به صورت عمومی و آموزشی) برای شما محاسبه کنم، اما این محاسبه جای ویزیت حضوری و نسخه پزشک را نمی‌گیرد.