با فیبروم ساب موکوزال بزرگی که دارم چه کنم؟

سلام
— نگرانی‌تان قابل درک است.
با توجه به شرح حال شما (خانم 26 ساله، فیبروم ساب‌موکوزال بزرگ حدود
4.5 سانتی‌متر که به داخل حفره رحم برگشته/invert شده و دو فیبروم زیر سروزال کوچکتر و خونریزی قاعدگی زیاد)، این نکات کاربردی و دقیق را در نظر بگیرید:
1 ابتدا بررسی دقیقِ تصویرسازی و آزمایشات
- سونوگرافی ترانسواژینال (TVS) و در صورت نیاز سونو هیستروسالینگوگرافی (SHG) یا هیستروسکوپی تشخیصی برای تعیین نوع ساب‌موکوزال (FIGO type 0،1 یا
2 و محل اتصال ساقه ضروری است.
این مشخص می‌کند آیا توده کامل داخل حفره است (Type 0/pedunculated) یا بخشی داخل دیواره رحم است.
- آزمایش‌های پایه: CBC (برای بررسی کم‌خونی)، آهن و در صورت نیاز سطح هورمون‌ها.
2 چرا نوع فیبروم مهم است؟
- فیبروم ساب‌موکوزال که حفره رحم را مختل می‌کند به‌خصوص اگر >3–4 سانت یا پروگرید به داخل حفره باشد، معمولاً علت اصلی خونریزی زیاد و اختلال باروری است.
برداشتن این نوع فیبروم شانس قاعدگی طبیعی و بارداری را به‌طور معنی‌داری افزایش می‌دهد.
3 گزینه‌های درمانی (مزایا/معایب و اثر روی باروری)
- هیسـتروسکوپی میومکتومی (برداشتن ساب‌موکوزال از راه دهانه رحم با ابزار هیستروسکوپ): درمان استاندارد و ترجیحی برای فیبروم‌های ساب‌موکوزال قابل دسترس (مخصوصاً Type 0 و
1). معمولاً سرپایی یا بستری کوتاه، دوران نقاهت کوتاه و تأثیر منفی کمی روی ساختار رحم و باروری دارد.
برای شما که تمایل به بارداری دارید، بهترین گزینه به‌احتمال زیاد همین است.
- میومکتومی لاپاروسکوپیک/لاپاراتومی: اگر بخش بزرگی داخل دیواره رحم باشد (Type 2 یا همزمان فیبروم‌های بزرگ دیگر)، ممکن است نیاز به روش باز یا لاپاراسکوپیک باشد.
این روش هم در حفظ رحم و باروری مؤثر است اما عمل بزرگ‌تر و دوره نقاهت طولانی‌تر دارد.
- دارودرمانی موقتی: پروژستین‌ها (مثل دزوجسترل/دسوجسترل یا دیگر پروژستین‌ها)، قرص‌های ترکیبی، دستگاه داخل رحمی لوونورژسترل (IUD-LNG، Mirena) یا آگونیست‌های GnRH می‌توانند خونریزی را کنترل کنند یا فیبروم را کوچک کنند (آگونیست‌های GnRH معمولاً به‌صورت کوتاه‌مدت پیش از جراحی برای کوچک کردن توده و اصلاح کم‌خونی استفاده می‌شوند). اما دارو‌ها معمولاً تداوم اثر دائمی بر فیبروم بزرگ ساب‌موکوزال ندارند و اگر هدف بارداری است، برداشتن فیبروم غالباً ضروری است.
- ترانکسامیک اسید (tranexamic acid): در روز‌های سنگین قاعدگی برای کاهش خونریزی مفید است؛ اما بر شکل رحم اثری ندارد.
- امبولیزاسیون شریان رحمی (UAE): برای زنانی که دیگر تمایل به حاملگی ندارند گزینه‌ای است اما به‌دلیل خطر کاهش باروری و احتمال تأثیر منفی بر ذخیره تخمدانی معمولاً در افراد جوان که می‌خواهند باردار شوند توصیه نمی‌شود.
- روش‌های نوین (MRI-FUS، SPRMs مثل ulipristal): در دسترس بودن محدود و موارد منع یا هشدار‌هایی دارند؛ تصمیم بر اساس دسترسی، سن و برنامه بارداری خواهد بود.
4 درباره دارویی که می‌گیرید و لکه‌بینی
- از توضیح شما مشخص نیست دقیقاً کدام داروست («دزولست» احتمالاً اشاره به یک پروژستین مثل desogestrel دارد). لکه‌بینی در ماه‌های اول مصرف پروژستین‌ تنها یا برخی OCP‌ها شایع است.
مهم است که نام دقیق دارو را از پزشک یا نسخه بپرسید.
- اگر لکه‌بینی طول کشید یا شما را آزار می‌دهد، گزینه‌ها شامل تغییر نوع قرص (به قرص ترکیبی)، استفاده از دوز متفاوت یا گذاشتن IUD لوونورژسترل (اگر حفره رحم متناسب باشد) است. اما اگر فیبروم حفره رحمی را تغییر داده باشد، احتمال خروج یا عدم کارایی IUD وجود دارد؛ لذا قبل از گذاشتن LNG-IUS لازم است موقعیت حفره با تصویرسازی یا هیستروسکوپی ارزیابی شود.
- لطفاً بدون مشورت پزشک دارو را قطع نکنید؛ ابتدا نام دقیق دارو را چک کنید و با متخصص زنان درباره جایگزین‌ها صحبت کنید.
5 چه زمانی عمل معمولاً توصیه می‌شود؟
- خونریزی قاعدگی شدید که قابل کنترل با درمان‌های دارویی نباشد و موجب کم‌خونی شود.
- فیبروم‌هایی که حفره رحم را تغییر یا تنگ می‌کنند و احتمال کاهش شانس باروری یا سقط را بالا می‌برند.
- درد یا علائم فشاری قابل توجه.
با فیبروم
4.5 سانت ساب‌موکوزال و تداخل در حفره رحم، معمولاً پیشنهاد داده می‌شود فیبروم برداشته شود (هیسـتروسکوپی میومکتومی) به‌خصوص اگر قصد بارداری دارید.
6 نکات عملی و اقدامات پیشنهادی فوری
- یک سونوگرافی ترانسواژینال جدید و در صورت امکان sonohysterography یا هیستروسکوپی تشخیصی انجام دهید.
- آزمایش CBC و آهن بگیرید و در صورت کم‌خونی، درمان آهن خوراکی یا در موارد شدید تزریق داخل وریدی را شروع کنید.
- تا تعیین طرح درمان: دارو‌ها را طبق نسخه ادامه دهید و درباره لکه‌بینی با پزشک مشورت کنید.
اگر خونریزی خیلی شدید یا علائم ضعف دارید فوراً مراجعه کنید.
- در صورت تأیید ساب‌موکوزال قابل برداشتن، با جراح زنان که تجربه هیسـتروسکوپی دارد مشورت کنید؛ احتمال زیاد با هیسـتروسکوپی توده قابل برداشتن است و این روش کمترین اثر منفی روی رحم و باروری را دارد.
7 پیامد‌ها و خطرات جراحی
- هیسـتروسکوپی: عوارض کم (خونریزی، آسیب اندک به دیواره، نیاز به تکرار در موارد باقیمانده)؛ خطر چسبندگی داخل رحمی اندک ولی در برخی موارد ممکن است رخ دهد (در صورت وجود چسبندگی شدید ممکن است درمان نیاز باشد). در کل برای باروری پیامد مثبت دارد.
- میومکتومی بزرگتر: خطر خونریزی، نیاز به انتقال خون، اسکار رحمی و خطر بسیار کمی برای تأثیر بر باروری وجود دارد اما معمولاً برداشتن فیبروم‌هایی که حفره را مختل می‌کنند شانس بارداری را افزایش می‌دهد.
8 پیشنهاد نهایی خلاصه برای شما
- قدم اول: تصویربرداری دقیق (TVS +/- SHG) و آزمایشات خونی.
- چنانچه فیبروم
4.5 سانت کاملاً داخل حفره یا پایه‌دار (pedunculated) است: هیسـتروسکوپی میومکتومی احتمالاً بهترین گزینه برای کنترل خونریزی و حفظ باروری.
- دو فیبروم ساب‌سروزال کوچک اگر علائم دیگری ایجاد نکنند معمولاً نیاز به اقدام فوری ندارند.
- در مورد درمان دارویی فعلی و لکه‌بینی: نام دقیق دارو را جویا شوید؛ با پزشک درباره تغییر به روش یا دوز دیگر یا استفاده موقت از آگونیست GnRH (در صورت نیاز قبل از عمل) صحبت کنید.
- از امبولیزاسیون دوری کنید اگر می‌خواهید باردار شوید.
- در صورت تردید، نظر جراح مـوارد باروری یا گرفتن نظر دوم از مرکز تخصصی هیستروسکوپی/بارداری توصیه می‌شود.
اگر مایل باشید می‌توانید نام دقیق دارویی که مصرف می‌کنید، نتایج سونو اخیر (نوع و جایگاه فیبروم طبق گزارش) و آخرین آزمایش خونتان را بفرستید؛ من توضیح دقیق‌تری برای گزینه‌های دارویی و جراحی مناسب شما می‌دهم.