راه درمان سرفه شبانه چیست؟

سلام؛
ممنون از توضیحات شما.
بر اساس شرح حال شما (آبریزش بینی مزمن، خلط و پاسخ به سیتریزین ولی بازگشت علائم بعد از قطع دارو و شروع سرفه شبانه هنگام خواب) محتمل‌ترین علل و راهکار‌ها به طور خلاصه و کامل:
1 علل محتمل
- رینیت آلرژیک و "post‑nasal drip" (ترشحات پشت بینی که در حالت درازکش به حلق می‌ریزند): شایع‌ترین علت سرفه شبانه در افراد با آبریزش مزمن بینی.
ترشحات تحریک‌کننده راه هوایی می‌شوند و هنگام درازکش شدیدتر به سرفه من‌انجامند.
- آسم نوع سرفه‌محور (cough-variant asthma): در برخی از بیماران آلرژیک سرفه، به‌خصوص شب‌ها و با درازکش تشدید می‌شود.
ممکن است صدای خس‌خس یا تنگی نفس و اضح نداشته باشید.
- برگشت معده به مری (GERD): بازگشت اسید خصوصاً هنگام درازکش می‌تواند سرفه شبانه ایجاد کند.
- سینوزیت مزمن یا گرفتگی بینی از علل دیگر است.
مصرف بعضی دارو‌ها (مثل ACE inhibitors) نیز می‌تواند سرفه ایجاد کند.
2 اقدامات درمانی و مدیریتی که به شما کمک می‌کند
- کنترل رینیت آلرژیک: بهترین اقدام برای کاهش سرفه ناشی از پس‌ریزش بینی.
درمان‌های مؤثر:
• اسپری‌ بینی کورتیکواستروئیدی موضعی (مثل فلوکونات، مومتازون و...) روزانه — موثر‌ترین درمان طولانی‌مدت برای رینیت آلرژیک.
• آنتی‌هیستامین خوراکی (مثل سیتریزین) اگر برایتان مؤثر است و عوارض ندارد، پزشک ممکن است ادامه‌ی منظم آن یا استفاده هرروزه را توصیه کند؛ ولی اسپری بینی اغلب بهتر و مؤثرتر برای ترشحات و گرفتگی است.
• شست‌وشوی بینی با سرم نمکی روزانه برای کاهش ترشحات و پاک‌سازی مخاط.
• حذف و کاهش تماس با محرک‌ها (گردوخاک، مایت‌ها، پر و حیوانات خانگی، دود سیگار). استفاده از کاور تشک و بالش، شستشوی منظم رختخواب با آب گرم، نگهداری رطوبت مناسب خانه).
- ارزیابی آسم: چون سرفه شبانه می‌تواند علامت آسم باشد، پزشک ممکن است آزمون‌های ریوی (اسپیرومتری، تست پاسخ برونکودیلاتور یا پیک فلو) را درخواست کند.
در صورت شک به آسم ممکن است یک دوره آزمایشی برونکودیلاتور یا استروئید استنشاقی داده شود.
- بررسی رفلاکس معده (GERD): اگر علائم سوزش سر دل یا برگشت غذا دارید، اصلاح سبک زندگی (خوردن کمتر و دیرتر از زمان خواب، بالا بردن سر تخت) و در صورت نیاز دارو‌های کنترل اسید کمک‌کننده‌اند.
- دارو‌ها و نکات مربوط به دارو‌هایی که پزشک شما نوشته است:
• اگر دارو‌هایی مثل "ایروکاست" یا مشابه مونتلوکاست برایتان تجویز شده‌اند، این‌ها در برخی بیماران آلرژیک و مبتلا به آسم یا رینیت موثرند؛ اما باید عوارض (مثل تغییرات خلقی در مونتلوکاست) را زیرنظر داشت و درباره نام ژنریک دارو از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
• "نیوتادین" ممکن است دارویی برای سرفه یا خلط‌بر باشد؛ در هر صورت، اگر دارو مؤثر است و منع مصرف و عارضه جدی ندارد، ادامه طبق نظر پزشک منطقی است.
• از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک خودداری کنید مگر عفونت باکتریال ثابت شده باشد.
3 نکات عملی برای کاهش سرفه شبانه همین‌الان
- سر تخت را کمی بالاتر ببرید (بالشت اضافی یا بالا بردن سر تخت) تا ترشحات کمتر به عقب بریزد.
- شب‌ها شست‌وشوی بینی با سرم و استفاده از اسپری نمکی قبل از خواب.
- مرطوب نگه‌داشتن هوا (ولی از رطوبت خیلی بالا که مایت را افزایش دهد پرهیز کنید).
- مایعات گرم، عسل (در بالغین) برای تسکین گلو و کاهش سرفه.
- پرهیز از غذا‌های چرب یا خواب بلافاصله بعد از و عده غذایی اگر احتمال رفلاکس وجود دارد.
4 درمان‌های بلندمدت و پیشنهادی
- شروع یا ادامه منظم اسپری بینی کورتیکواستروئیدی تحت نظر پزشک (بسیار مؤثر برای جلوگیری از عود علائم وقتی آنتی‌هیستامین قطع می‌شود).
- در صورت پاسخ ناکافی یا تمایل به درمان‌های طولانی‌مدت‌تر: ارجاع به متخصص آلرژی جهت تست حساسیت و احتمال انجام ایمونوتراپی (و اکس آلرژیک یا زیرزبانی) که می‌تواند بیماری را برای سال‌ها کنترل یا کاهش دهد.
- در صورت شک به آسم: تست‌های عملکردی ریه و درمان هدفمند (برونکودیلاتور‌ها یا استروئید استنشاقی) الزامی است.
5 چه زمانی سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
- تنگی نفس شدید یا دشواری در تنفس
- تب بالا همراه با علائم عفونت حاد
- سرفه خونی یا خروج مقدار زیادی خون یا خلط سبز-بدبو همراه با بدتر شدن قابل توجه
- کاهش وزن سریع یا خستگی شدید و پیشرونده
جمع‌بندی و پیشنهاد برای شما
- به احتمال زیاد سرفه شبانه شما ناشی از پس‌ریزش بینی به علت رینیت آلرژیک یا ترکیب آن با سرفه‌محور آسم است.
توصیه می‌کنم با پزشک خود درباره شروع یا ادامه یک اسپری بینی کورتیکواستروئیدی روزانه، ادامه یا تنظیم آنتی‌هیستامین خوراکی در صورت نیاز، شست‌وشوی بینی با سرم و ارزیابی عملکرد ریوی (اسپیرومتری) برای رد یا تایید آسم گفتگو کنید.
اگر نام دقیق دارو‌هایی که گرفتید (نیوتادین و ایروکاست) را نمی‌دانید، از داروساز نام ژنریک و عوارض آنها را بپرسید.
اگر مایل باشید می‌توانم یک طرح مرحله‌ای پیشنهادی (چه کار کنید هفته اول، چه دارو‌هایی مطرح است، کی به متخصص مراجعه کنید) به شما بدهم — فقط بگویید آیا سابقه آسم، سرفه‌های با خس‌خس یا رفلاکس مری داشته‌اید و چند سالتان است و آیا باردار یا شیرده هستید یا داروی خاصی مصرف می‌کنید.