علت تغییر رنگ زبان نوزاد چیست؟

با سلام.
توضیحاتی که دادید (نوزاد ۷۰ روزه، چند روز است زبان مایل به زرد شده، قطره AD می‌دهید، چند روز روتفلور مصرف شده، شیر مادر + روزی حدود ۶۰ سی‌سی فرمول کمکی، رفلاکس پنهان، کاهش نسبت به قبل در فعالیت ـ بیشتر خوابیده ولی تب یا علائم و اضح عفونت ذکر نشده) به ما کمک می‌کند چند احتمال را مد نظر قرار دهیم:
1 رسوب شیر یا رنگ دارو/مکمل
- شایع‌ترین و بی‌خطر‌ترین علت در نوزادان، باقی‌ماندن ذرات شیر یا پودر فرمول روی زبان است که به رنگ زرد یا کرمی دیده می‌شود و معمولاً با یک گاز مرطوب و تمیز به‌راحتی پاک می‌شود.
برخی قطره‌ها یا مکمل‌ها (مثل قطره‌های ویتامین A/D یا برخی پروبیوتیک‌ها) هم ممکن است رنگ‌دهی موضعی ایجاد کنند.
2 رنگ ناشی از پروبیوتیک یا پودر «روتفلور»/شربت
- بعضی از پودر‌ها یا شربت‌های پروبیوتیک و دارو‌ها رنگی هستند و بعد از مصرف ممکن است موقتا زبان را رنگی کنند.
اگر رابطه زمانی بین شروع مصرف روتفلور و تغییر رنگ وجود دارد، احتمال زیاد همین است.
3 برفک دهانی (کاندیدیازیس دهان)
- برفک معمولاً به صورت پلاک‌های سفید یا کرمی چسبنده دیده می‌شود که گاهی با کشیدن پاک نمی‌شوند و زیرشان سطح قرمز یا خونریزان باقی می‌ماند.
ممکن است نوزاد در تغذیه ناراحتی نشان دهد یا مادر در نوک پستان درد داشته باشد.
رنگ خالص زرد تنها به صورت کلاسیک مشخصه برفک نیست، اما گاهی ترکیب با مواد دیگر دیده می‌شود.
4 یرقان سیستمی (زردی بدن)
- یرقان عمومی (زردی پوست و سفیدی چشم‌ها) معمولاً کل بدن و چشم‌ها را درگیر می‌کند، نه فقط زبان.
یرقان شدید یا همراه با بی‌حالی غیرمعمول، کاهش تغذیه یا ادرار کم نیاز به بررسی فوری دارد.
در سن ۷۰ روز، یرقان جدید و و سیع کمتر شایع است اما در صورت وجود علائم سیستمیک باید بررسی شود.
5 سایر علل نادر
- التهاب مخاطی، بقایای غذا/رنگ‌دهنده، یا تغییرات موضعی مرتبط با رفلاکس (برگشت محتویات معده) که ممکن است رنگ یا پوشش روی زبان ایجاد کند.
چه کار‌هایی خودتان می‌توانید انجام دهید (گام‌های اولیه):
- با یک گاز یا پارچه نرم مرطوب و تمیز، به‌ملایمت بعد از شیر دادن زبان را پاک کنید.
اگر با پاک کردن به‌راحتی پاک می‌شود: احتمالاً بی‌خطر و ناشی از شیر یا رنگ است.
- زبان و دهان را از نظر پلاک‌های سفید، قرمزی شدید، ترک یا زخم بررسی کنید.
سفیدی‌های چسبنده که با پاک کردن نمی‌روند به پزشک نیاز دارند.
- پوست و سفیدی چشم‌ها را بررسی کنید: اگر پوست یا چشم‌ها زردند، سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید.
- میزان پوشک خیس، اشت‌ها و وزن‌گیری را کنترل کنید.
کاهش دفعات ادرار، بی‌حوصلگی، تب یا بدتر شدن خواب می‌تواند نشانه بیماری باشد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید (ضروری یا سریع):
- اگر رنگ زرد به همراه زردی پوست/سفیدی چشم‌ها باشد.
- اگر نوزاد بی‌حال، تب‌دار، کمتر از معمول شیر می‌خورد یا تعداد پوشک‌های خیس کم شده باشد.
- اگر پلاک‌های سفید روی زبان/دهان وجود دارد که با پاک کردن نمی‌رود یا بعد از پاک کردن سطح زیرین نارنجی/قرمز و خونریزان شده است (احتمال برفک).
- اگر رنگ زبان بعد از 48–72 ساعت با پاک کردن روزانه تغییری نکند یا بدتر شود.
در صورت تشخیص برفک:
- پزشک معمولاً درمان موضعی ضدقارچ (مثلاً نایستاتین قطره‌ای یا محلول) یا در موارد مقاوم‌تر از دارو‌های دیگر استفاده می‌کند.
همچنین لازم است شیشه‌ها، پستانک‌ها و پارچه‌هایی که با دهان در تماس‌اند ضدعفونی یا استریل شوند و در صورت نیاز سینه مادر هم بررسی و درمان شود.
نکات ایمنی و توصیه‌ها:
- از تلاش خشن برای پاک کردن دهان خودداری کنید تا به مخاط دهان آسیب وارد نشود.
- ادامه تغذیه با شیر مادر مفید است مگر اینکه پزشک چیز دیگری تجویز کند.
- در مورد ادامه یا قطع قطره‌های ویتامین و مکمل‌ها با پزشک مشورت کنید؛ اگر تصور می‌کنید خود قطره رنگ‌زا است، می‌توانید برای مدت کوتاه (تا مراجعه) موقع دادن قطره طوری عمل کنید که زبان کمتر در تماس مستقیم قرار گیرد و آثار را با گاز مرطوب پاک کنید.
خلاصه برای وضعیت شما:
- اولین اقدام: با گاز مرطوب به‌ملایمت زبان را پاک کنید و ببینید آیا پاک می‌شود یا نه.
- اگر پاک می‌شود و نوزاد حال کلی خوبی دارد و وزن‌گیری مناسب است و بدون زردی در پوست/چشم‌ها است: احتمالاً جای نگرانی نیست و علت می‌تواند رسوب شیر یا رنگ مکمل باشد.
- اگر پاک نشد، یا علائم دیگری ظاهر شد (زردی پوست/چشم، بی‌حالی، تب، بدتر شدن تغذیه) سریعاً به پزشک یا اورژانس کودکان مراجعه کنید.
اگر دوست دارید می‌توانم به صورت خلاصه یک متن کوتاه قابل ارائه به پزشک یا عکس‌العمل مناسب جهت ارسال عکس (در صورت امکان گرفتن عکس با نور خوب از زبان و سفیدی چشم‌ها) بنویسم تا بهتر راهنمایی شوید.