راههای درمانی کاهش ضخامت آندومتر چیست؟

سلام؛
وقت شما هم بخیر.
نگرانی‌تان قابل‌درک است.
توضیح و راهنمایی مرحله‌به‌مرحله:
1 نتیجه سونوگرافی و معنای 3 میلی‌متر
- ضخامت آندومتر 3 میلی‌متر در روز 19 سیکل (معمولاً فاز لوتئال) بسیار پایین است؛ در سیکل طبیعی پس از تخمک‌گذاری آندومتر معمولاً چند میلی‌متر ضخیم‌تر (مثلاً 7–14 mm) می‌شود. آندومتر خیلی نازک با شانس کمتر لانه‌گزینی/بارداری همراه است و نیاز به بررسی دارد.
2 نقش مدروکسی‌پروژسترون (MPA) و اینکه آیا «اشتباه» داده شده
- مدروکسی‌پروژسترون یک پروژستین (نوعی پروژسترون ساختگی) است. پروژستین‌ها به تبدیل آندومتر به فاز سکرتوری کمک می‌کنند و در فاز لوتئال برای «حمایت لوتئال» یا تحریک خونریزی وقفه‌ای کاربرد دارند.
- اگر هدف پزشک شما از تجویز MPA از روز 16 تا 25، حمایت لوتئال یا منظم‌سازی/ایجاد خونریزی مرتب (withdrawal bleed) بوده، تجویز منطقی است.
اما اگر هدف افزایش ضخامت آندومتر قبل از تخمک‌گذاری یا پیش از پیوند جنین بوده، داروی پروژستینی به تن‌هایی معمولاً برای افزایش ضخامت مناسب نیست و گاهی در فاز فولیکولار می‌تواند از رشد آندومتر جلوگیری کند.
- به‌عبارت ساده: MPA باعث افزایش «پراولیفراسیون» (بیشتر شدن ضخامت) آندومتر نمی‌شود؛ بنابراین اگر هدف پزشک افزایش ضخامت آندومتر بوده و شما هنوز در فاز پروولفراسیون (قبل از تخمک‌گذاری) هستید، معمولاً داروی استروژنی (مثلاً استرادیول) کاربرد دارد نه پروژستین.
اما تجویز در روز‌های 16–25 احتمالاً در فاز لوتئال است و بعید است ضعف آندومتر را بیشتر کند یا به‌سرعت آن را نازک‌تر کند.
3 آیا نگران مصرف قرص باشید؟ چه کار کنید
- اگر مطمئن نیستید هدف درمانی چیست، بهتر است قبل از شروع با پزشک خود تماس بگیرید و دلیل تجویز را بپرسید (حمایت لوتئال، ایجاد قطعۀ قاعدگی، یا چیز دیگر).
- اگر هدف باروری و افزایش ضخامت آندومتر است، از پزشک بخواهید توضیح دهد که چه برنامه‌ای برای افزایش ضخامت دارد و آیا نیاز به ارجاع به متخصص باروری هست.
- یک دوره کوتاه MPA که توسط پزشک تجویز شده به‌احتمال زیاد وضعیت را «بدتر» نمی‌کند، اما اگر هدف افزایش ضخامت است، به تن‌هایی کافی نیست.
4 بررسی‌های تشخیصی که توصیه می‌شود
- تکرار سونوگرافی ترانس‌واژینال در زمان مناسب (پیش از تخمک‌گذاری و در لوتئال)؛
- ارزیابی هورمونی: سطح استرادیول، پروژسترون در فاز لوتئال، TSH، پرولاکتین؛
- بررسی آناتومی رحم: سونو هیستروگرام یا هیستروسکوپی در صورت شک به چسبندگی رحم (آشرمن) یا پولیپ/فیبروم داخلی؛
- بررسی جریان خون رحم (Doppler) در برخی موارد.
5 روش‌های درمانی که برای آندومتر نازک (شواهد متغیر) استفاده می‌شوند
- درمان استروژنی: استرادیول خوراکی یا ترانس‌درمال برای افزایش مرحله پرولیفراسیون؛
- حمایت با پروژسترون در لوتئال (بعد از رشد آندومتر) برای آماده‌سازی سکرتوری؛
- درمان‌های کمکی در ناباروری/IVF (شواهد اختلاطی و بعضاً تجربی):
- داخل رحمی G-CSF (تحقیقات محدود و نتایج متغیر)،
- تزریق PRP داخل رحمی (صفحات غنی از پلاکت) — مطالعات کوچک نتایج امیدوارکننده ولی هنوز قطعی نیستند،
- و ازودیلاتور‌ها/مداخله جهت افزایش جریان خون: سیلدنافیل واژینال (Off-label در بعضی مراکز)، آسپرین دوز پایین در بعضی پروتکل‌ها، کافئین/پنتوکسی‌فیلین همراه با ویتامین E در برخی مطالعات،
- گاهی استفاده از استروژن پری‌سایکل (قبل از تلاش برای تخمک‌گذاری یا پیوند)،
- در صورت آشرمن، هیستروسکوپی و آزادسازی چسبندگی ضروری است.
- توجه: بسیاری از روش‌های فوق شواهد قدرتمند و قطعی ندارند و به شرایط فردی بیمار و تصمیم متخصص بستگی دارد.
6 توصیه‌های عملی
- قبل از تغییر یا قطع دارو حتماً با پزشکتان صحبت کنید؛ اگر احساس می‌کنید توضیح کافی نگرفته‌اید، از ایشان بخواهید هدف درمان و برنامه‌ی بعدی را توضیح دهند.
- اگر هدف شما بارداری است و آندومتر خیلی نازک دارید، درخواست ارجاع به مطب متخصص ناباروری (REI) منطقی است؛ آن‌ها دسترسی به تکنیک‌های تکمیلی و آزمایشی دارند.
- رعایت سبک زندگی: ترک سیگار، کنترل وزن، تغذیه مناسب، و درمان مشکلات تیروئید یا پرولاکتین در صورت وجود می‌تواند کمک‌کننده باشد.
7 جمع‌بندی کوتاه برای پاسخ به سوال شما
- MPA (مدروکسی‌پروژسترون) معمولاً برای «افزایش ضخامت آندومتر» تجویز نمی‌شود؛ بلکه در فاز لوتئال برای تبدیل به فاز سکرتوری یا برای ایجاد خونریزی هنگام قطع دارو کاربرد دارد.
- تجویز آن از روز 16 تا 25، اگر هدف حمایت لوتئال یا منظم‌سازی چرخه بوده، منطقی است و بعید است موجب بدتر شدن طولانی‌مدت ضخامت آندومتر شود؛ اما اگر هدف اصلی افزایش ضخامت پیش از لانه‌گزینی باشد، باید از پزشک روشن شود چرا MPA انتخاب شده و آیا درمان استروژنی یا سایر روش‌ها برنامه‌ریزی شده‌اند.
در صورت تمایل می‌توانم به شما متن کوتاهی برای پرسیدن سوالات کلیدی از پزشکتان آماده کنم یا فهرستی از اقداماتی که می‌توانید برای جلسه بعد با پزشک مطرح کنید.