آیا قرص کلونازپام با قرص کاربامازپین تداخل دارند؟

خلاصه کوتاه:
بله — بین کلونازپام و کاربامازپین تداخل مهمی وجود دارد.
کاربامازپین یک القاکننده قوی آنزیم‌های کبدی (از جمله CYP3A
4 است که می‌تواند متابولیسم و غلظت پلاسمایی کلونازپام را کاهش دهد و در نتیجه اثربخشی کلونازپام (مثلاً برای کنترل اضطراب یا جلوگیری از تشنج) کاهش یابد.
از طرف دیگر هر دو دارو اثرات خواب‌آوری و فشار بر دستگاه عصبی مرکزی دارند که می‌تواند باعث خواب‌آلودگی، گیجی و کاهش تمرکز شود.
علت و چگونگی تداخل:
- القای آنزیمی: کاربامازپین با القای آنزیم‌های کبدی باعث افزایش تجزیه برخی بنزودیازپین‌ها (از جمله کلونازپام) می‌شود؛ بنابراین سطح خون و اثر دارویی کلونازپام ممکن است کاهش یابد.
این اثر معمولاً طی 1–2 هفته پس از شروع کاربامازپین ظاهر می‌شود.
- اثرات افزایشی بر CNS: هر دو دارو می‌توانند خواب‌آلودگی، سرگیجه و تأخیر در عملکرد روان‌حرکتی ایجاد کنند؛ وقتی همزمان مصرف شوند، این عوارض ممکن است افزایش یابند.
عواقب بالینی که باید مراقب باشید:
- کاهش اثربخشی کلونازپام: ممکن است اضطراب یا کنترل تشنج بدتر شود.
اگر کلونازپام را برای کنترل تشنج مصرف می‌کنید، کاهش غلظت آن می‌تواند خطر تشدید تشنج را بالا ببرد.
- خواب‌آلودگی و سرگیجه: به‌خصوص در شروع یا افزایش دوز‌ها.
خطر سقوط و آسیب افزایش می‌یابد.
- عوارض شایع کاربامازپین: که باید آگاه باشید شامل بثورات (نادر ولی جدی مثل SJS/TEN خصوصاً در افراد با حامل HLA-B*1502)، کاهش سلول‌های سفید خون یا ناشکوفایی‌های کبدی، و هیپوناترمی است.
چه کاری باید انجام دهید (توصیه‌های عملی):
1 فعلاً دارو‌ها را قطع نکنید: به‌ویژه کلونازپام را ناگهانی قطع نکنید چون منجر به علائم ترک و تشنج می‌شود.
هرگونه تغییر باید تحت نظر پزشک انجام شود.
2 اطلاع‌رسانی به پزشکان: سریعاً به هر دو پزشکی که دارو‌ها را تجویز کرده‌اند اطلاع دهید که داروی مقابل نیز تجویز شده تا آن‌ها برنامه درمانی را هماهنگ کنند.
3 پایش علائم: اگر افزایش اضطراب، تشنج جدید یا بیشتر، خواب‌آلودگی شدید، سرگیجه یا کاهش قابل توجه هوشیاری مشاهده کردید، به پزشک یا اورژانس اطلاع دهید.
4 آزمایش‌ها و پیگیری: پزشک ممکن است آزمایشات پایه‌ای درخواست کند (CBC، عملکرد کبد، سدیم سرم) و پیگیری بالینی نزد پزشک یا داروساز تعیین شود؛ همچنین پیگیری برای ظهور بثورات پوستی در هفته‌های اول ضرورت دارد.
5 امکان تنظیم دوز: در صورت نیاز پزشک ممکن است دوز کلونازپام را افزایش دهد یا تغییر داروی ضدصرع را در نظر بگیرد.
گاهی انتخاب ضدصرع دیگری که القای آنزیمی کمتری دارد مدنظر قرار می‌گیرد، اما تصمیم بر اساس وضعیت بالینی شما گرفته می‌شود.
موارد هشدار فوری (بلافاصله اقدام کنید):
- بثورات پوستی سریع، تب، زخم‌های دهانی، یا علائم سوزش چشم (ممکن نشانه SJS/TEN باشد)
- تنگی نفس یا تورم صورت/گلو
- تشنج مکرر یا طولانی‌تر شدن تشنج‌ها
- خواب‌آلودگی یا کاهش سطح هوشیاری شدید
در این موارد به اورژانس مراجعه کنید.
نکات تکمیلی:
- اگر شما یا خانوادتان اهل مناطقی هستید که بروز HLA-B*1502 شایع است (مثلاً برخی جمعیت‌های آسیایی)، قبل از شروع کاربامازپین مطلوب است پزشک در مورد تست HLA-B*1502 فکر کند، چون خطر سندرم‌های پوستی جدی بالاتر است.
- دارو‌های دیگر، به‌ویژه قرص‌های ضدبارداری، برخی روان‌درمان‌ها و دارو‌های ضدافسردگی ممکن است با کاربامازپین تداخل داشته باشند؛ فهرست تمام دارو‌ها (از جمله گیاهی و مکمل‌ها) را به پزشک/داروساز نشان دهید.
خلاصه برای شما:
- ترکیب ممکن و رایجی است اما نیاز به هماهنگی پزشکان دارد.
- مهم است که کلونازپام را ناگهانی قطع نکنید.
- به پزشک بگویید که هر دو دارو تجویز شده‌اند تا یا دوز‌ها تنظیم شوند یا پیگیری‌های لازم انجام شود.
اگر مایل باشید می‌توانم به صورت خلاصه متنی آماده کنم که برای پزشک یا داروساز بفرستید (مثلاً ذکر دوز دقیق کلونازپام، مقدار و نوع قرص کاربامازپین و زمان شروع) تا آن‌ها سریع‌تر تصمیم بگیرند.