مصرف طولانی مدت قرص سیپروترون کامپاند چه عوارضی داره؟

سلام
— وقت شما هم بخیر.
خلاصه کوتاه:
- سیپروترون کامپاند (معمولاً ترکیبی از سیپروترون استات و استروژن خوراکی) برای درمان آکنه، هیرسوتیسم و گاهی به‌عنوان وسیله پیشگیری از بارداری تجویز می‌شود.
مصرف کوتاه‌مدت معمولاً ایمن است، اما مصرف طولانی‌مدت (چند سال) با برخی ریسک‌ها همراه است و نیاز به بازبینی مداوم دارد.
عوارض شایع و قابل انتظار:
- اختلالات قاعدگی و لکه‌بینی، توقف قاعدگی یا تغییر در سیکل
- افزایش وزن یا احتباس مایعات
- حساسیت یا درد پستان
- کاهش میل جنسی در برخی افراد
- تغییرات خلق و خوی، افسردگی یا اضطراب (در برخی بیماران)
- تهوع یا سردرد‌های خفیف
عوارض جدی که باید جدی گرفته شوند:
1 ترومبوز و آمبولی (حساس‌ترین نگرانی مربوط به ترکیب با استروژن):
- مصرف قرص‌های ترکیبی شامل استروژن (مانند سیپروترون کامپاند) با افزایش خطر لخته شدن خون (ترومبوز وریدی، آمبولی ریه) همراه است.
این ریسک در افراد سیگاری، بالای 35 سال، چاق، یا دارای سابقه خانوادگی یا شخصی مشکلات انعقادی بیشتر است.
- اگر درد قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، تورم غیرقرینه یک پا، یا درد و قرمزی پا دیدید سریعاً به اورژانس مراجعه کنید.
2 کبد و ضایعات کبدی:
- گزارش‌هایی از آسیب کبدی، هپاتیت دارویی، و در موارد نادر آدنوم کبدی یا کارسینوم کبد وجود دارد.
در صورت زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید شکمی، باید دارو قطع و بررسی کبدی انجام شود.
3 مننژیوم (تومور مغزی خوش‌خیم):
- مطالعات و بررسی‌های سازمان‌های نظارتی نشان داده‌اند که مصرف سیپروترون استات می‌تواند با افزایش خطر مننژیوم مرتبط باشد، به‌ویژه در مصرف‌های طولانی‌مدت و با دوز تجمعی بالا.
اگر سردرد شدید، تغییر دید، یا علائم عصبی موضعی داشتید باید بررسی تصویربرداری (مثل MRI) انجام شود.
4 تغییرات متابولیک و قلبی‌عروقی:
- ممکن است اثراتی روی لیپید‌ها و تحمل گلوکز داشته باشد.
ریسک کلی بیماری قلبی در زنان جوان بدون ریسک فاکتور کم است اما در حضور فشارخون، سیگار، دیابت یا سن بالا باید ارزیابی شود.
تأثیر روی باروری:
- اغلب اثرات هورمونی پس از قطع مصرف برگشت‌پذیرند و بارداری معمولاً بعد از توقف دارو امکان‌پذیر است.
اما در برخی موارد خونریزی نامنظم یا تاخیر برگشت قاعدگی دیده شده است.
بحث دقیق‌تر با پزشک شما بر اساس سابقه ضروری است.
پایش و اقدامات توصیه‌شده در مصرف طولانی‌مدت (خصوصاً اگر 5–6 سال یا بیشتر مصرف شده):
- ارزیابی سالانه یا هر 6–12 ماه: فشارخون، وزن، معاینه پستان و کبد (آزمایشات عملکرد کبد در صورت نیاز یا علائم)
- بررسی عوامل خطر ترومبوز پیش از ادامه (مصرف سیگار، سن، BMI، سابقه خانوادگی)
- پرسش درباره تغییرات خلقی و افسردگی در هر مراجعه
- در صورت وجود سردرد‌های جدید یا اختلال بینایی → ارجاع برای ارزیابی نورولوژیک / MRI
چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرفه خونی
- تورم یا درد ناگهانی یک پا
- سردرد شدید جدید یا تغییر بینایی یا ضعف/بی‌حسی ناگهانی
- زردی پوست/چشم، درد شدید شکم یا ادرار تیره
- افکار خودکشی یا افسردگی شدید
گزینه‌های جایگزین (در صورت نگرانی یا وجود ریسک فاکتور):
- در درمان آکنه یا هیرسوتیسم، گزینه‌هایی مانند قرص‌های ضدبارداری بدون سیپروترون، اسپیرونولاکتون (تحت نظر پزشک، و با پیشگیری مطمئن از بارداری چون تتراتوژن است)، و تغییرات موضعی/تراکمی وجود دارند.
انتخاب مناسب بستگی به هدف درمان و ریسک‌های فردی دارد.
پاسخ به سؤال شما (اگر 5–6 سال مصرف کرده‌اید):
- مصرف 5–6 ساله می‌تواند با افزایش ریسک بعضی عوارض همراه باشد، به‌ویژه اگر دوز‌ها بالا بوده یا شما دارای فاکتور‌های پرخطر (سیگار، چاقی، سن بالای 35، سابقه انعقادی، مشکلات کبدی یا علائم عصبی) باشید. بسیاری از افراد ممکن است بدون مشکل خاصی این مدت را تحمل کنند، اما توصیه می‌شود که هرچه سریع‌تر با پزشک خود یا متخصص زنان/آندوکرین ملاقات کنید تا:
1 ریسک‌های شخصی شما بررسی شود،
2 آزمایشات لازم (کبدی، فشارخون، بررسی ریسک ترومبوز) انجام شود، و
3 در صورت نیاز دارو قطع یا جایگزینی برای شما در نظر گرفته شود.
جمع‌بندی و توصیه نهایی:
- سیپروترون کامپاند داروی مؤثری در موارد مشخص است اما مصرف طولانی‌مدت با ریسک‌های مهمی همراه است.
اگر 5–6 سال مصرف کرده‌اید، بهتر است روند ارزیابی و پایش شروع شود و در صورت وجود علائم هشداردهنده فورا اقدام شود.
درباره ادامه یا قطع دارو و جایگزین‌ها با پزشک‌تان مشورت کنید.
در صورت تمایل می‌توانم بر اساس سن، وضعیت سیگاری یا غیرسیگاری، سابقه خانوادگی یا بیماری‌های زمینه‌ای شما (مثلاً چاقی، سابقه ترومبوز، بیماری کبدی، افسردگی) ریسک شخصی‌تری را برآورد کنم و راهنمایی دقیق‌تری بدهم.