علت بزرگ شدن غدد لنفاوی زیر بغل چیست؟

سلام،
توضیحات شما دقیق و مفید است.
جمع‌بندی وضعیت و راهنمایی به شکل خلاصه و سپس جزئیات:
خلاصهٔ سریع
- داشتن گره‌های لنفاوی غیـر‌دردناک زیر بغل دوطرفه می‌تواند علل مختلفی داشته باشد؛ بسیاری موارد خوش‌خیم (واکنشی، عفونت موضعی یا واکنش به واکسیناسیون) هستند، اما گره‌ای که اندازه‌اش به ۳ سانتی‌متر رسیده و در حال بزرگ شدن است نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.
- جواب بیوپسی سمت چپ که «ریاکتیو» بوده نشانهٔ خوش‌خیمی برای آن سمت است، اما رشد ادامه‌دار هر دو طرف یا یک طرف بزرگ (۳ سانت) ایجاب می‌کند سمت راست بررسی تشخیصی شود (سونوگرافی دقیق و غالباً بیوپسی کور سوزنی یا اگزسیونال اگر اندیکاسیون وجود داشته باشد).
دلایل شایع بزرگ شدن غدد لنفاوی زیر بغل
- واکنشی/التهابی: پاسخ به عفونت‌های پوستی، زخم، عفونت پستان (مستیت)، واکسن‌ها (مثلاً واکسن کووید یا آنفلوآنزا) یا عفونت‌های سیستمیک.
این‌ها شایع‌ترین علت‌اند.
- عفونت‌های خاص: توبرکلوز، تب سلتی (cat-scratch)، مونونوکلئوز (EBV)، CMV، HIV و عفونت‌های باکتریال موضعی.
- توده‌های بدخیم یا متاستاز: سرطان پستان (معمول‌ترین منبع متاستاز به غدد آگزیلاری در خانم‌ها)، سرطان‌های دیگر بدن یا لنفوم/لوکمیا.
- بیماری‌های سیستمیک/ایمنی: سارکوئیدوز، بیماری‌های روماتولوژیک گاهی با بزرگی غدد همراه‌اند.
ارتباط با آنمی مگالوبلاستیک
- کم‌خونی مگالوبلاستیک (معمولاً ناشی از کمبود ویتامین B12 یا فولات) به‌طور معمول علت بزرگی غدد لنفاوی بزرگ و موضعی تا ۳ سانت نیست.
این نوع آنمی ممکن است علائم خستگی و کم‌خونی بدهد اما به‌عنوان علت شایع گره ۳ سانتی آگزیلا مطرح نیست.
درعوض وجود لنفادنوپاتی مطرح‌کننده علل التهابی/عفونی یا نئوپلاستیک است و باید جدا بررسی شود.
چه نکاتی نگران‌کننده‌اند (که نیاز به بررسی تهاجمی‌تر دارند)
- اندازه بیش از 1 سانتی‌متر (به‌ویژه >2 سانت) و رشد مداوم
- گره سخت، غیرقابل حرکت، یا چسبنده به اطراف
- علائم عمومی: تب طولانی، تعریق شبانه، کاهش وزن غیرقابل توضیح
- تک‌طرفه بودن همراه با یافته‌های مشکوک پستان
اگر گرهٔ سمت راست شما ۳ سانت شده و در حال رشد است، این معیار‌ها را برآورده می‌کند و نیاز به بررسی بیشتر دارد.
چه بررسی‌هایی پیشنهاد می‌شود
1 شرح حال و معاینهٔ دقیق: بررسی پوست و پستان، وجود زخم/عفونت در بازو یا دست، سابقه واکسیناسیون اخیر، علائم سیستمیک.
2 سونوگرافی هدفمند آگزیلا: توضیحاتی که از سونو می‌گیرند مهم است (ابعاد دقیق، شکل، ضخامت قشر لنفاوی، حفظ هیلوم چربی، الگوی عروقی). گره‌های خوش‌خیم معمولاً تخم‌مرغی شکل و دارای هیلوم چربی هستند؛ گره‌های مشکوک کروی با ضخیم شدن کورتیس و از بین رفتن هیلوم‌اند.
3 بیوپسی: برای گرهٔ ۳ سانتی که رو به رشد است، بهترین اقدام معمولاً سونوگرافی‌هدایت‌شده نمونه‌برداری کور (core-needle biopsy) یا اگر لازم شد «برداشت کامل (excisional biopsy)» است. FNA (نمونه‌برداری با سوزن ظریف) گاهی اطلاعات محدودی می‌دهد؛ کور بیوپسی حساس‌تر است.
4 آزمایش‌های خونی و عفونی: CBC، ESR/CRP، تست‌های ویروسی (HIV, EBV, CMV) در صورت لزوم، PPD یا IGRA برای سل، و سایر تست‌ها بر اساس شرح حال.
5 تصویربرداری بیشتر در صورت لازم: ماموگرافی یا سونو پستان دوباره (اگر 8 ماه قبل انجام شده و از آن زمان علامت یا توده جدیدی در پستان مشاهده شده)، سی‌تی یا PET-CT در صورتی که مشکوک به لنفوم یا بیماری سیستمیک باشیم.
توصیه‌های عملی برای شما
- چون سمت چپ بیوپسی ریاکتیو داشته و سمت راست بزرگ و رو به رشد است: از پزشک بخواهید سمت راست تحت سونوگرافی دقیق و سپس نمونه‌برداری کور سوزنی قرار گیرد.
اندازهٔ ۳ سانت و رشد، دلیل کافی برای نمونه‌برداری تشخیصی است.
- اگر پزشک معالج فعلاً گفت «مشکلی نیست» ولی شما تغییر یا رشد مشاهده می‌کنید، پیگیری دوم نظر (second opinion) از جراح عمومی، جراح پستان یا هماتوانکولوژیست منطقی است.
- اگر علائم خطر (تب مداوم، تعریق شبانه، کاهش وزن) دارید، سریع‌تر ارجاع انجام شود.
چه زمانی فوراً مراجعه کنید
- شروع تب بالا یا ترشح از ناحیهٔ زیر بغل
- قرمزی شدید، درد، یا علامت عفونت سیستمیک
- افزایش سریع اندازهٔ گره یا ایجاد علائم عمومی
سخن نهایی و نکات تسکین‌دهنده
- اغلب گره‌های لنفاوی واکنشی خوش‌خیم‌اند اما گره‌ای با اندازه ۳ سانت که رو به افزایش است فراتر از حد معمول واکنشی است و نیازمند بیوپسی تشخیصی است.
- نتیجهٔ بیوپسیِ مؤثر (کور یا اگزسیونال) بهترین راه برای رد یا اثبات بیماری بدخیم است.
تا زمانی که مراحل تشخیصی کامل نشود، قضاوت قطعی دشوار است.
سوالاتی که می‌توانید از پزشک بپرسید
- سونوگرافی اخیر چه و یژگی‌هایی نشان داده؟ (هیلوم وجود دارد؟ ضخامت قشر چقدر است؟ الگوی عروقی چگونه؟)
- آیا بیوپسی کور مناسب است؟ FNA کفایت می‌کند یا باید اگزسیونال شود؟
- آیا نیاز به تکرار ماموگرافی یا MRI پستان هست؟
اگر مایل باشید می‌توانم متن کوتاهی برای ارائه به پزشک (به‌عنوان خلاصه وضعیت و درخواست نمونه‌برداری برای گرهٔ راست) آماده کنم یا نکاتی را که در سونو یا پاتولوژی باید بررسی شوند بنویسم.
موفق باشید و در صورت تمایل جزئیات سونوگرافی فعلی یا نتایج آزمایش‌ها را ارسال کنید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم.