سلام؛
سوال بسیار رایج و مهمی پرسیدید.
در ادامه توضیح دقیق، مبتنی بر شواهد بالینی و توصیههای معمول در روماتولوژی/درماتولوژی آورده شده است.
۱ آیا ترکیب سینورا (سکوکینوماب) و متوتروکسات باعث سرطان میشود؟
- سینورا (نام تجاری Secukinumab) یک آنتیبادی مونوکلونال علیه اینترلوکین‑17A است و در مطالعات بالینی کلی و در طول پیگیریهای میانمدت تا بلندمدت افزایش و اضح و قابلتوجهی در خطر کلی سرطان نشان نداده است.
برخی مطالعات بلندمدت تعداد سرطانها را مشابه جمعیت عمومی یا گروههایی که درمانهای دیگر دریافت کردند یافتهاند، اما نظارت ادامه دارد.
- متوتروکسات (MTX) در دوزهای روماتولوژیک یک داروی سرکوبکننده ایمنی و آنتی‑متابولیت است.
در برخی مطالعات مربوط به بیماران روماتیسم مفصلی، ارتباطی با افزایش نسبی خطر لنفوم یا برخی سرطانهای پوستی گزارش شده است؛ با این حال خطر مطلق غالباً کم است و در بسیاری از بیماران مزایای کنترل بیماری بر ریسک بالقوه غالب میشود.
در برخی موارد لنفومها پس از قطع MTX برگشتپذیر بودهاند.
- ترکیب این دو دارو: شواهد مستقیم محدود است.
در عمل بالینی، همزمانی بیولوژیکها با متوتروکسات در برخی شرایط برای کاهش تولید آنتی‑درمانی (anti‑drug antibodies) و بهبود پاسخ مرسوم است.
دادهها نشان نمیدهند که ترکیب سکویکینوماب و متوتروکسات منجر به افزایش قابلتوجه و قطعی سرطان نسبت به هر یک از درمانها بهتنهایی میشود، ولی چون هر کدام میتواند ایمنی را تغییر دهد، ریسک عفونت افزایش مییابد و نظارت طولانیمدت ضروری است.
در بیماران با سابقه سرطان یا ریسک بالا، تصمیم باید فردی و با هماهنگی متخصص گرفته شود.
۲ آیا باعث نارسایی کبد یا کلیه میشوند؟
- متوتروکسات: یکی از عوارض شناختهشده متوتروکسات تأثیرات کبدی (افزایش آنزیمهای کبدی، آسیب کبدی مزمن در دوزهای بالا و مصرف طولانیمدت یا در وجود عوامل خطر مانند الکلخوری، چاقی، دیابت) است. متوتروکسات عمدتاً از طریق کلیه دفع میشود؛ نارسایی کلیه میتواند تجمع دارو و افزایش سمّیت را سبب شود.
- سکوکینوماب (سینورا): بهطور عمده عارضههای کبدی مستقیم قابلتوجهی گزارش نشده است؛ تأثیر مستقیم بر کلیه شایع نیست.
با این حال در ترکیب با داروهای دیگر یا در صورت ابتلا به عفونتهای شدید ممکن است وضعیت بیمار تغییر کند.
۳ آیا بدن خیلی تضعیف نمیشود؟
- هر دو دارو میتوانند مقداری ایمنی را کاهش دهند و در نتیجه خطر عفونتها (بهویژه عفونتهای تنفسی، عفونتهای قارچی سطحی مانند کاندیدا در مورد مهار IL‑17) افزایش یابد.
با پایش مناسب و آموزش بیمار برای شناسایی علائم عفونت، بسیاری از بیماران درمان را تحمل میکنند و کیفیت زندگی با کنترل بیماری ارتقا مییابد.
۴ چه کار کنم تا عوارض کمتر شود؟ توصیههای عملی:
- بررسیهای قبل از شروع یا حین درمان:
- آزمایش پایه: CBC (شمارش کامل خون)، ALT/AST، کراتینین، عملکرد کلیه، قند و چربیها.
- غربالگری عفونت فعال/نهفته: هپاتیت B و C، تستهای TB (مانند IGRA یا PPD) و رادیوگرافی قفسه سینه در صورت ضرورت.
- بررسی سابقه سرطان یا عوامل خطر.
در صورت سابقه سرطان یا ریسک بالا، مشاوره تخصصی لازم است.
- پایش منظم:
- متوتروکسات: معمولاً آزمایشات خون (CBC، ALT/AST، کراتینین) هر 2–4 هفته در ماههای اول، سپس هر 1–3 ماه بسته به ثبات مقادیر و دوز.
- برای سینورا: کنترل بالینی برای عفونتها و معاینه منظم؛ آزمایشات دورهای طبق نظر پزشک.
- مصرف اسید فولیک/فولات: معمولاً برای کاهش عوارض متوتروکسات، فولات تجویز میشود — شایعترین رژیمها: فولات 1 میلیگرم روزانه یا 5–10 میلیگرم هفتگی (بعضی پزشکان توصیه میکنند مصرف روزانه یا مصرف هفتگی بجز روز MTX). این کار تهوع، استفراغ و آنوریهای مخاطی و برخی اثرات کبدی را کاهش میدهد.
- الکل را محدود یا قطع کنید: الکل مصرف همزمان با متوتروکسات ریسک آسیب کبدی را افزایش میدهد.
- داروهای تداخلکننده: از مصرف همزمان NSAIDهای قوی یا داروهایی که دفع کلیوی MTX را مهار میکنند بدون مشورت پزشک خودداری کنید.
- واکسیناسیون: قبل از شروع بیولوژیکها، واکسیناسیونهای توصیهشده (آنفلوآنزا، پنوموکوک، هپاتیت B در صورت نیاز، HPV در گروههای سنی مربوط) را تکمیل کنید.
واکسنهای زنده در طول درمان ایمن نیستند.
- سبک زندگی: تغذیه متعادل، کنترل وزن، ترک سیگار، ورزش متناسب و پیشگیری از قرارگیری در مواجهات عفونی (شستن دست، پرهیز از تماس با بیماران مشکوک) کمککننده است.
۵ علائم هشداردهنده — چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- تب بالا یا علائم عفونت (سرفه شدید، تنگی نفس، ادرار دردناک)
- زردی یا ادرار تیره، خستگی شدید یا کبودی/خونریزی غیرمعمول (ممکن است نشاندهنده مشکل کبدی یا افت سلولهای خونی باشد)
- تورم غدد، کاهش وزن سریع یا تعریق شبانه (هرگونه علامت لنفوم یا سرطان را سریعا گزارش دهید)
۶ نکات خاص درباره ترتیب و دوزها:
- حتماً روش مصرف متوتروکسات را با پزشک چک کنید: در روماتولوژی معمولاً متوتروکسات بهصورت هفتگی تجویز میشود (نه روزانه). اشتباه در دوزبندی میتواند بسیار خطرناک باشد.
- اگر پزشک پیشنهاد کرده سینورا یک روز خاص و MTX در روز دیگر تزریق شود، هدف ممکن است مدیریت عوارض یا برنامهریزی تداخلات نباشد؛ اما نظم در مصرف و پایش مهم است.
۷ اگر نگران هستید:
- در بیماران با سابقه سرطان، یا فاکتورهای خطر قوی، ممکن است پزشک گزینههای درمانی جایگزین (مثلاً تغییر بیولوژیک یا استفاده از دوز کمتر MTX یا درمان موضعی/غیرسیستمیک) را بررسی کند.
- همیشه در مورد نگرانی از سرطان یا عوارض، بحث شفاف با روماتولوژیست یا درماتولوژیست خود داشته باشید تا تصمیم درمانی بر اساس وضعیت شخصی شما گرفته شود.
خلاصه: دادههای فعلی نشان نمیدهند که ترکیب سینورا و متوتروکسات بهطور و اضح و چشمگیر باعث ابتلا به سرطان میشود، اما هر دو دارو میتوانند ایمنی را تغییر دهند و متوتروکسات خصوصاً با ریسکهای کبدی مرتبط است.
پایش منظم، انجام آزمایشها و رعایت توصیههای پیشگیری (فولات، محدودیت الکل، واکسیناسیون، آموزش برای شناسایی عفونتها و علائم هشدار) بسیار مهم است.
تصمیم نهایی باید با پزشک متخصص شما و براساس سابقه پزشکی، آزمایشها و مزایا/خطرات فردی اتخاذ شود.
اگر دوست دارید میتوانم:
- یک چکلیست آزمایشها/زمانبندی پایش برای شما آماده کنم تا به پزشک نشان دهید، و
- یا براساس آخرین آزمایشهای شما (اگر عددها را بگویید) نظر دقیقتری بدهم.
موفق باشید و هر سوال دیگری داشتید بفرمایید.
این پاسخ توسط هوش مصنوعی تولید شده و جایگزین نظر پزشک نیست.
