آیا کم شدن تعداد روزهای قاعدگی به مصرف قرص تیروئید مربوط میشود؟

خلاصه کوتاه:
بله — تغییرات در عملکرد تیروئید یا دوز لووتیروکسین می‌تواند باعث تغییر در نظم و مقدار قاعدگی شود، اما تغییراتی مانند «کوچک شدن اندام‌های جنسی» معمولاً مستقیم به قرص تیروئید نسبت داده نمی‌شوند و نیاز به بررسی دقیق‌تر دارند.
بهتر است هرچه زودتر با اندازه‌گیری هورمونی و ارزیابی متخصص پیگیری کنید.
چرا قاعدگی تغییر می‌کند؟
- تیروئید و هورمون‌های جنسی با یکدیگر تعامل دارند.
کم‌کاری تیروئید اغلب با خونریزی‌های طولانی یا سنگین (منوراژی) همراه است، اما پرکاری یا سرکوب بیش از حد تیروئید (TSH خیلی پایین، که ممکن است در اثر دوز بالای لووتیروکسین رخ دهد، به‌ویژه وقتی برای سرکوب TSH پس از سرطان تیروئید تجویز شود) می‌تواند باعث قاعدگی‌های نادرتر، کوتاه‌تر یا خونریزی کمتر شود.
- استرس، تغییر وزن، تغذیه، و دارو‌های دیگر یا تداخلات دارویی (مثل مصرف هم‌زمان با کلسیم/آهن که جذب لووتیروکسین را کاهش می‌دهد) هم می‌توانند دوره‌های قاعدگی را تغییر دهند.
علائم شما و تفسیر آنها:
- دوره کاهش از 7 روز به حدود 2 روز و لکه‌بینی: این می‌تواند نشانهٔ تأثیر حالت نسبتاً «پرکار» تیروئید (یا سرکوب TSH) یا اختلالات دیگر هورمونی باشد.
- تاخیر در زمان قاعدگی از ابتدا و سپس کوتاه شدن دوره: ممکن است ارتباطی با تغییرات هورمونی قبل از عمل و بعد از آن داشته باشد.
- نازک شدن موها: هم کم‌کاری و هم پرکاری تیروئید می‌توانند موها را رقیق کنند؛ همچنین کمبود‌های تغذیه‌ای یا بیماری‌های دیگر باید بررسی شوند.
- «کوچک شدن اندام‌های زنان» و بزرگ شدن شکم: این نشانه‌ها کمتر اختصاصی‌اند؛ کوچک به نظر رسیدن ممکن است ادراک شخصی یا ناشی از کاهش حجم بافت چربی موضعی یا کاهش استروژن (نارسایی تخمدان) باشد. بزرگی شکم ممکن است از تغییر وزن، نفخ یا وضعیت چربی شکمی باشد.
این موارد نیاز به معاینه و سونوگرافی دارند.
چه بررسی‌هایی لازم است؟ (اولویت‌بندی)
1 آزمایش‌های خون فوری:
- TSH و FT4 (برای بررسی کفایت یا سرکوب لووتیروکسین)
- FT3 در صورت لزوم
- پرولاکتین (افزایش پرولاکتین می‌تواند باعث تاخیر یا لکه‌بینی شود)
- تست بارداری (hCG) اگر امکان بارداری وجود دارد
- اگر شک به نارسایی تخمدان باشد: FSH, LH, 17β-استرادیول
- شمارش سلول‌های خونی و فریتین در صورت خونریزی غیرطبیعی طولانی یا کم‌خونی
2 ارزیابی‌های تصویربرداری و معاینه:
- معاینه زنان توسط متخصص و سونوگرافی ترانس‌وادینال برای ارزیابی آندومتر، تخمدان‌ها و اندازهٔ رحم
3 بررسی دارو‌ها و دوز لووتیروکسین:
- مرور دقیق دوز لووتیروکسین، هدف درمانی TSH (آیا تیم انکولوژی هدف سرکوب TSH را دنبال می‌کند؟) و زمان مصرف (لووتیروکسین باید با معده خالی و از کلسیم/آهن دور مصرف شود).
چه اقداماتی ممکن است پزشک پیشنهاد کند؟
- اگر TSH خیلی پایین (مثلاً <0.
1 و شما علائم «پرکاری» دارید و هدف سرکوب کامل TSH ضروری نیست، پزشک ممکن است دوز را کم کند.
- اگر TSH عمداً برای سرطان تیروئید سرکوب شده است، باید درباره‌ی مزایا و عوارض (قاعدگی غیرطبیعی، ریزش مو، خطر استخوان) با اندوکرینولوژیست و جراح سرطان گفتگو کنید؛ در بعضی موارد مراقبت استخوان و درمان‌های تکمیلی مطرح می‌شود.
- اگر نارسایی تخمدان (POI) تشخیص داده شود، اقدامات شامل هورمون‌درمانی جایگزینی و ارزیابی تراکم استخوان خواهد بود.
- در صورت مشکلات قاعدگی مزمن، گاهی درمان دارویی مانند هورمون‌های ترکیبی یا پروژستین‌ها برای تنظیم قاعدگی مطرح می‌شود (پس از بررسی کامل).
چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنید؟
- اگر خونریزی بسیار شدید یا درد شدید دارید
- علائمی از پرکاری تیروئید شدید (ضربان سریع، تعریق شدید، لرزش، اضطراب) یا از کم‌کاری شدید (خستگی مفرط، افزایش وزن سریع)
- بروز علائم جدید نگران‌کننده یا اگر خونریزی بسیار ناگهانی و غیرمعمول شود
نتیجه‌گیری و توصیه عملی برای شما الآن:
1 در اولین فرصت آزمایش TSH و FT4 انجام دهید و نتیجه را با متخصص اندوکرینولوژیست و پزشک زنان مطرح کنید.
2 معاینه و سونوگرافی لگن برای بررسی ساختار رحم و تخمدان‌ها.
3 اندازه‌گیری پرولاکتین و در صورت نیاز FSH/LH/استرادیول.
4 اگر دوز لووتیروکسین بالا است یا TSH بسیار پایین است، حتماً با اندوکرینولوژیست دربارهٔ تعدیل دوز یا مدیریت عوارض صحبت کنید.
5 در صورت تشخیص نارسایی تخمدان یا کمبود استروژن، درمان و پیگیری طولانی‌مدت (از جمله بررسی تراکم استخوان) لازم است.
پیشنهاد می‌کنم نتایج آزمایشات را اینجا یا نزد پزشکتان بیاورید تا بر اساس اعداد و معاینه توصیهٔ درمانی مشخص‌تری بدهند.
در صورت تمایل می‌توانم یک چک‌لیست ساده برای آزمایش‌ها و سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید آماده کنم.