عمل فتق جراحی باز یا لاپاراسکوپی کدام مناسب من است؟

سلام؛
سوال‌تان خیلی رایج و منطقی است.
پاسخ کوتاه و سپس توضیح جزئیات و پیشنهاد عملی:
خلاصهٔ کوتاه
- اگر فتق ناف کوچک، کاهش‌پذیر و بدون درد یا علائم دیگر است، می‌توان تحت نظر ماند (watchful waiting). اما خطر پیشرفت یا گیر افتادن (Incarceration) همیشه کم ولی وجود دارد.
- در بزرگسالان، تعمیر با تِکنیکِ بدون تنش با یا بدون مش پیشنهاد می‌شود؛ برای شکاف‌های خیلی کوچک بعضی جراحان بخیهٔ مستقیم (primary suture) انجام می‌دهند و برای بزرگ‌ترها یا مواردی که ریسک عود بالاست توصیه به استفاده از مش است.
- انتخاب بین جراحی باز و لاپاراسکوپی بستگی به اندازه شکاف، وزن بیمار، تجربه جراح و جراحی‌های قبلی دارد.
برای یک مرد/زن سالم 28 ساله با پارگی ناف کم، جراحی باز با برش کوچک و تکنیک مناسب اغلب کافی و مرسوم است، مگر مواردی که شرایط خاصی لاپاراسکوپی را مناسب‌تر کند.
جزئیات برای تصمیم‌گیری
1 آیا اصلاً نیاز به عمل هست؟
- اندیکاسیون‌های معمول برای عمل: درد یا ناراحتی هنگام فعالیت، افزایش اندازه فتق در طول زمان، گیر افتادن یا عدم کاهش‌پذیری، ترجیح بیمار برای رفع مشکل یا دلایل زیبایی/شغلی.
- اگر فتق کوچک و کاملاً بدون علامت است، می‌توان هر
6-12 ماه پیگیری بالینی یا انجام سونوگرافی جهت اندازه‌گیری را در نظر گرفت.
اگر نگرانید یا شغلتان شامل فشار و بلند کردن سنگین است، اقدام جراحی منطقی‌تر است.
2 تفاوت‌های کلی جراحی باز و لاپاراسکوپی
- جراحی باز: برش کوچک در ناحیه ناف، ترمیم با بخیه یا قرار دادن مش زیر یا روی فاشیا.
مزیت‌ها: ساده، هزینه کمتر، نیاز به تجهیزات کمتر، می‌تواند با بی‌حسی موضعی/بیهوشی عمومی انجام شود.
مناسب برای فتق‌های کوچک و اولیه.
عیب‌ها: احتمال عفونت محل زخم کمی بالاتر، احتمال درد موضعی کوتاه‌مدت.
- لاپاراسکوپی: برش‌های کوچک شکمی و کار از داخل شکم؛ معمولاً از مش داخل صفاقی استفاده می‌شود.
مزایا: دید بهتر برای چندین فتق یا فتق همراه، زخم‌های پوستی کمتر، سریع‌تر برگشت به فعالیت در برخی مطالعات.
معایب: نیاز به بیهوشی عمومی، هزینه بیشتر، تکنیک پیچیده‌تر، در موارد خاص مش داخل صفاقی ممکن است مسائل چسبندگی داشته باشد.
3 اندازه فتق و نوع ترمیم
- شکاف‌های <1–2 سانتی‌متر: برخی جراحان ترمیم با بخیه را انجام می‌دهند؛ اما آمار‌ها نشان می‌دهد که ترمیم با مش در بالغین عود کمتری دارد.
- شکاف‌های ≥2 سانتی‌متر: غالباً توصیه به استفاده از مش (تِکنیک بدون تنش) است تا احتمال عود کاهش یابد.
4 چه مواردی لاپاراسکوپی را ترجیح می‌دهد؟
- بیمار چاق، چندین فتق هم‌زمان یا فتق‌های بازگشتی پس از عمل باز قبلی، یا وقتی جراح تجربهٔ لاپاراسکوپی دارد.
5 مراقبت‌های قبل و بعد از عمل
- قبل: سونوگرافی برای تعیین اندازه و محتویات فتق، کنترل قند در دیابتی‌ها، ترک سیگار
4-6 هفته در صورت امکان، کاهش وزن در صورت چاقی شدید.
- بعد: مراقبت از زخم، جلوگیری از بلند کردن سنگین
4-6 هفته، ضد درد طبق دستور، پیگیری جهت برداشتن بخیه‌ها/بررسی عود، گزارش هر تب، درد شدید یا خروج از زخم.
6 عوارض محتمل
- عفونت، هماتوم/سروم، درد مزمن اطراف عصب، عود فتق (بالاتر در ترمیم بدون مش)، ندرتاً گیر افتادن روده یا نیاز به جراحی اورژانسی.
پیشنهاد عملی برای شما (28 سال، پارگی ناف کم، سابقه جراحی ندارد):
1 ابتدا با یک جراح عمومی یا جراح پلاستیک/فوق‌تخصص لاپاروسکوپی ملاقات کنید.
2 یک سونوگرافی ساده شکمی برای اندازه‌گیری دقیق شکاف و بررسی محتویات بخواهید.
3 اگر فتق کاملاً بدون علامت و بسیار کوچک است، می‌توانید پیگیری منطقی داشته باشید؛ در غیر این صورت و به‌خصوص اگر ناراحتی دارید یا شغل شما فشار دارد، تعمیر برنامه‌ریزی‌شده مناسب است.
4 در بیشتر موارد شما گزینهٔ معقول و کم‌خطرِ عمل باز با برش کوچک و ترمیم مناسب (و در صورت نیاز استفاده از مش) خواهید داشت.
لاپاراسکوپی معمولاً ضرورت ندارد مگر شرایط خاصی وجود داشته باشد.
در پایان: تصمیم نهایی باید بعد از ویزیت بالینی و سونوگرافی و گفت‌وگو با جراح اتخاذ شود.
اگر مایل باشید می‌توانم فهرستی از سوالاتی که هنگام مراجعه از جراح بپرسید برایتان تهیه کنم (مثلاً اندازه فتق، پیشنهاد تکنیک ترمیم، نوع مش، زمان برگشت به کار و احتمال عود).