آیا غربالگری مرحله دوم در هفته 18 بارداری انجام می شود؟

سلام؛
خلاصه جواب کوتاه: بله — در هفته 18 هنوز معمولاً می‌توانید غربالگری مرحله دوم را انجام دهید.
این بازه زمانی معمولاً مناسب است اما نکاتی وجود دارد که باید بدانید.
توضیحات کامل:
- چه آزمایشی است؟ غربالگری مرحله دوم معمولاً «آزمون چهارگانه» (AFP، hCG، uE3 (استریول غیر کونژوگه) و Inhibin A) است. این آزمایش ریسک اختلالات کروموزومی (مثل سندرم داون و ادوارد) و همچنین سطح AFP برای تشخیص یا هشدار در مورد نقص لوله عصبی (NTD) را برآورد می‌کند.
- بازه زمانی مناسب: معمولاً بهترین زمان انجام چهارگانه بین هفته‌های حدود 15 تا 20 حاملگی است.
بسیاری از آزمایشگاه‌ها آن را تا هفته 22 هم می‌پذیرند اما دقیق‌ترین نتایج در چارچوب 15–20 هفته حاصل می‌شود.
شما در هفته 18 قرار دارید که در محدوده مناسب است.
- اگر غربالگری اول شما کم‌خطر بود: اگر در سه‌ماهه اول (NT و آزمایش‌های مرتبط) ریسک کم گزارش شده، این موضوع باعث نمی‌شود حتماً از انجام چهارگانه صرف‌نظر کنید.
چهارگانه به‌ویژه برای شناسایی احتمالی نقص‌های لوله عصبی (که در سه‌ماهه اول توسط همان آزمایش اول قابل تشخیص نیست) مفید است.
همچنین در پروتکل‌های «ترکیبی/توالی» (integrated or sequential) انجام بخش دوم باعث افزایش حساسیت تشخیص سندرم‌ها می‌شود.
- گزینه‌های جایگزین و مکمل:
- NIPT (تست DNA آزاد جنینی در خون مادر): از هفته 10 به بعد قابل انجام است و دقت بالاتری برای سندرم داون و برخی دیگر از اختلالات کروموزومی دارد، اما برای تشخیص نقص لوله عصبی مفید نیست (برای NTD همچنان AFP یا سونوگرافی لازم است).
- سونوگرافی آنومالی (آناتومی): در هفته‌های حدود 18–22 معمولاً سونو مورفولوژی جنین انجام می‌شود که می‌تواند بسیاری از ناهنجاری‌های ساختاری و برخی نواقص لوله عصبی را نشان دهد.
این سونو اهمیت زیادی دارد و توصیه می‌شود اگر هنوز ندادید، حتماً در همین هفته‌ها انجام شود.
- نکات عملی:
- در بیشتر مراکز برای چهارگانه نیاز به ناشتا نیست.
- دقت نتایج به تعیین دقیق سن بارداری بستگی دارد؛ اگر تاریخ آخرین قاعدگی نامطمئن است، سونوگرافی تعیین سن دقیق‌تر است.
- عواملی مانند بارداری چندقلویی، وزن بالای مادر، دیابت و دارو‌ها می‌توانند در تفسیر نتایج تأثیر بگذارند.
- اگر نتایج مشکوک شد: در صورت نتیجه پرخطر یا غیرطبیعی، معمولاً مراحل بعدی شامل تأیید با NIPT (برای کروموزومی‌ها) یا برای تایید نواقص لوله عصبی انجام آمنیوسنتز و/یا اندازه‌گیری AFP آمنیوتیک و سونوگرافی دقیق خواهد بود.
پیشنهاد عملی برای شما در هفته
18:
1 اگر می‌خواهید غربالگری چهارگانه را انجام دهید، اکنون زمان مناسبی است — با پزشک یا آزمایشگاه تماس بگیرید و وقت بگیرید.
2 حتماً سونوگرافی آناتومی (مورفولوژی) را در همین بازه (18–22 هفته) انجام دهید.
3 اگر نگرانی خاصی چون سابقه خانواده یا سن مادر بالاست یا می‌خواهید دقت بالاتری برای سندرم‌های کروموزومی داشته باشید، در مورد NIPT با پزشک صحبت کنید.
4 در صورت نتیجه غیرطبیعی یا هر نشانه مشکوک در سونو، پیگیری با مشاوره ژنتیک و احتمالاً اقدامات تشخیصی تهاجمی مطرح می‌شود.
نتیجه‌گیری: در هفته 18 شما هنوز در بازه قابل قبول برای انجام غربالگری مرحله دوم (چهارگانه) هستید و انجام آن به‌خصوص برای غربال نقص لوله عصبی و تکمیل اطلاعات ریسک توصیه می‌شود؛ اما تصمیم نهایی را با پزشک خود باتوجه‌به سابقه، نتایج غربالگری اول و خواست شما می‌گیرید.
اگر مایل باشید می‌توانم به شما متن پرسش برای ارائه به پزشک یا آزمایشگاه بنویسم یا منابع علمی معتبر فارسی/انگلیسی برای مطالعه بیشتر معرفی کنم.