در مورد کیست تیروئید راهنمایی می کنید؟

خلاصه کوتاه
شواهد اولیۀ شما: ندول 9 میلی‌متر بدون تغییر، کیست ابتدا 5 میلی‌متر که در دو ماه دو برابر شده و داخل آن یک جزّ جامد حدود 4 میلی‌متر دارد.
هر دو ضایعه calcification دارند، حاشیه‌ها نرم، عرض بیشتر از طول و هایپواکو.
در ادامه به‌طور دقیق به سه سؤال شما پاسخ می‌دهم و اقدامات پیشنهادی را می‌نویسم.
1 آیا بزرگ شدن جزّ جامد 4 میلی‌متر در عرض دو ماه طبیعی است؟
- توضیح کلی: کیست‌های تیروئید می‌توانند بر اثر خون‌ریزی داخل کیست، تجمع مایع یا تغییرات سیال دچار افزایش سریع اندازه شوند.
این‌گونه تغییرات گاهی گذرا و خوش‌خیم‌اند.
اما نکات مهمی که باید توجه کرد:
- اندازه مطلق: حتی اگر دو برابر شده، اندازه نهایی (جزّ جامد ~4 میلی‌متر؛ کیست ≈10 میلی‌متر) هنوز کوچک است.
ضایعات زیر 1 سانتی‌متر غالباً نیاز فوری به نمونه‌برداری (FNA) ندارند مگر و یژگی‌های خیلی مشکوک وجود داشته باشد.
- و یژگی‌های سونوگرافیک: وجود بخش جامد، هایپواکویته، کالسیفیکاسیون و نسبت عرض>طول (عرض بیشتر از طول = کمتر مشکوک برای بدخیمی) هرکدام اهمیت دارند.
نوع و محل کلسifikاسیون (ریزکلسifications = microcalcifications) در افزایش احتمال بدخیمی نقش مهمی دارند.
- چنانچه افزایش اندازه بر اثر خون‌ریزی داخل کیست باشد، ممکن است کاهش یا تغییر مجدد در پی بیاید.
- نتیجه برای وضعیت شما: افزایش سریع از لحاظ زمانی قابل توجه است اما به‌تن‌هایی با اندازه بسیار کوچک و نسبت عرض/طول بیشتر، به‌طور قطع نشانه سرطان نیست.
بهتر است پیگیریِ نزدیک با سونوگرافیِ تکراری در
3-6 ماه انجام شود.
اگر بخش جامد به ≥1 سانتی‌متر برسد، یا ضایعه و یژگی‌های بسیار مشکوک (میکروکلسيفیکاسیون، حاشیه نامنظم، رشد مداوم) پیدا کند، آن‌وقت FNA مطرح می‌شود.
2 احساس چیزی که به بغل گلویتان چسبیده — آیا از داخل مری است یا مربوط به تیروئید؟
- احتمال ارتباط با ضایعات تیروئیدی: ضایعات تیروئیدی معمولاً وقتی بزرگ (>2-3 سانتی‌متر) شوند می‌توانند علامت‌دار شوند (فشار، احساس گیر کردن، درد یا اختلال بلع). با اندازه‌های 9–10 میلی‌متر معمولاً فشار موضعی قابل‌توجه ایجاد نمی‌شود.
بنابراین احتمال اینکه همان ندول/کیست کوچک مستقیماً همین حس را ایجاد کند کم است.
- احتمال منشاء مری یا حفره حلقی/دهانی: حس «چسبیدن» یا «گلوس» (globus) بسیار شایع است و اغلب ناشی از ریفلاکس، اسپاسم حلقی، اضطراب یا مشکلات پوششی مری/حلق است.
گاهی برونکیت مزمن یا غدد لنفاوی گردنی هم چنین حسی می‌دهند.
- توصیه بالینی: اگر فقط این حس را دارید و علائم جدی (درد قفسه سینه، اختلال و اضح بلع مایعات یا جامدات، اشکال در تنفس، تغییر صدا) ندارید، ابتدا اقداماتی مانند ارزیابی توسط متخصص ENT یا آزمون پاسخ به درمان ریفلاکس مفید است.
در صورت وجود علائم قرینه یا پیش‌رونده، آندوسکوپی فوقانی یا معاینه ENT لازم است.
3 آیا دو برابر شدن کیست در دو ماه می‌تواند متاستاز (مثلاً از مری) باشد؟
- احتمال متاستاز به تیروئید: متاستاز سلول سرطانی از سایر اندام‌ها به تیروئید ممکن است اما بسیار نادر است (بیشتر در کسانی که سرطان فعال یا تاریخی از سرطان دارند؛ شایع‌ترین متاستاز‌ها از کلیه، ریه، پستان یا پوست گزارش شده‌اند). متاستاز از مری به تیروئید خیلی نادر است.
- در غیاب سابقه سرطان مری یا سایر سرطان‌ها، احتمال اینکه ضایعه کوچک شما متاستاتیک باشد بسیار کم است.
- نشانه‌هایی که احتمال متاستاز/بدخیمی را افزایش می‌دهند: رشد سریع و پیوسته، بزرگی لنف‌های گردنی، درد یا درگیری عصبی (مانند خشونت صدا)، میکروکلسيفیکاسيون، حاشیه‌های نامنظم یا تهاجمی در سونوگرافی.
- نتیجه برای وضعیت شما: صرف دو برابر شدن اندازه کیست در دو ماه، بدون نشانه‌های دیگر و با اندازه کلی کوچک، به‌تن‌هایی نشانه‌ای قاطع برای متاستاز نیست.
اما به‌دلیل وجود بخش جامد و کلسifikاسیون باید پیگیری دقیق‌تر شود.
اقدامات پیشنهادی و زمان‌بندی
- آزمایش‌ها: TSH (برای ارزیابی عملکرد تیروئید) و در صورت نیاز Free T
4 (اختلال عملکرد بطور مستقیم در تعیین بدخیمی کمک چندانی نمی‌کند اما برای مدیریت کلی مهم است.)
- پیگیری سونوگرافی: تکرار سونوگرافی گردن در
3-6 ماه تا ببینیم رشد ادامه دارد یا خیر.
اگر در این فاصله رشد مداوم یا تغییر ساختاری (بزرگ شدن بخش جامد به ≥1 سانتی‌متر، تغییر در کلسيفیکاسيون به شکل میکروکلسيفیکاسيون، حاشیه نامنظم) دیده شد، باید FNA انجام شود.
- نمونه‌برداری (FNA): برای ضایعات کاملاً کیستیِ کوچک معمولاً لازم نیست.
برای ندول‌های مختلط/جامد، اگر بخش جامد ≥1 سانتی‌متر یا کل نودول بر اساس سیستم خطر (مثل ACR TI-RADS یا EU-TIRADS) مشکوک باشد، FNA توصیه می‌شود.
همچنین وجود گره لنفاوی مشکوک یا سابقه سرطان سیستمیک می‌تواند آستانه نمونه‌برداری را پایین‌تر بیاورد.
- مراجعه به متخصص: ملاقات با متخصص غدد یا جراح گردن/فک‌و‌صورت برای تفسیر دقیق سونوگرافی و تصمیم‌گیری درباره نیاز به FNA یا پیگیری نزدیک توصیه می‌شود.
اگر حس گیرکردن همراه با مشکل واقعی بلع یا تغییر صدا است، فوراً ENT را ببینید.
علائم هشدار (باید سریعاً مراجعه کنید)
- افزایش سریع و مداوم اندازه طی چند هفته
- اشکال قابل توجه در بلع یا تنفس
- خشونت صدا یا فلج عصب‌های گلویی
- افزایش یا ظهور غدد لنفاوی گردنی
آمار و احتمال کلی (تقریبی)
- احتمال بدخیمی کلی در ندول‌های تیروئید معمولاً حدود
5-15% گزارش می‌شود (متغیر با و یژگی‌ها). ضایعات کاملاً کیستی کمتر از ضایعات جامد احتمال بدخیمی دارند.
ضایعات مختلط با بخش جامد خطر متوسط‌تری دارند.
جمع‌بندی کوتاه و پیشنهاد عملی برای شما
1 رشد سریع کیست قابل توجه است ولی با اندازه کوچک فعلی و نسبت عرض/طول کمتر نگران‌کننده به‌نظر می‌رسد؛ نیاز به آرامش نسبی اما پیگیری نزدیک دارد.
2 احتمال اینکه حس «چیز چسبیده در بغل گلویتان» به همین ندول/کیست کوچک مربوط باشد کم است؛ علت‌های شایع‌تر ریفلاکس یا مسائل حلقی هستند.
3 متاستاز از مری به تیروئید بسیار نادر است؛ در غیاب سابقه سرطان، بعید است.
توصیه می‌کنم: TSH، پیگیری سونوگرافی در
3-6 ماه، ارزیابی ENT در صورت تداوم حس گلویی یا علائم بلع/صدا، و در صورت رشد بخش جامد به ≥1 سانتی‌متر یا ظهور و یژگی‌های مشکوک — انجام FNA.
در صورت تمایل می‌توانید نتایج دقیق سونوگرافی (تصویر یا گزارش کامل با عباراتی مثل microcalcification vs coarse calcification، درصد بخش جامد، رتبه‌بندی TI-RADS اگر نوشته شده) را اینجا بفرستید تا راهنمایی دقیق‌تر و شخصی‌سازی‌شده بدهم.