آیا مصرف قرص پروپرانولول 20 باعث مرگ می شود؟

پاسخ کوتاه: در اغلب افراد سالم، خوردن ۴ عدد قرص پروپرانولول ۲۰ میلی‌گرم (مجموعاً ۸۰ میلی‌گرم) به‌تن‌هایی معمولاً باعث مرگ نمی‌شود، اما می‌تواند خطرناک باشد و حتماً نیاز به ارزیابی پزشکی دارد؛ مخصوصاً اگر:
- بیماری قلبی یا فشار خون پایین دارید
- دارو‌های قلبی یا فشار خون دیگری هم مصرف می‌کنید
- دچار سرگیجه، ضعف شدید، سیاهی رفتن چشم، یا تنگی نفس شده‌اید
### ۱. مقدار مصرف شما چقدر است؟
شما نوشته‌اید: ۴ قرص پروپرانولول ۲۰ میلی‌گرم
- مقدار کل مصرف شده = ۸۰ میلی‌گرم
- دوز معمول روزانه پروپرانولول در بسیاری از بیماری‌ها (مثل تپش قلب، اضطراب، میگرن) بین ۲۰ تا ۱۶۰ میلی‌گرم در روز (در چند نوبت) است.
- بنابراین ۸۰ میلی‌گرم، در محدوده دوز درمانی قرار می‌گیرد؛ اما تفاوت مهم است بین:
- تجویز شده توسط پزشک و مصرف تدریجی
- مصرف یکباره، مخصوصاً در فردی که عادت به مصرف پروپرانولول ندارد.
### ۲. آیا این مقدار می‌تواند باعث مرگ شود؟
به‌طور کلی:
- در فرد جوان، سالم، بدون بیماری قلبی و بدون مصرف داروی دیگر، مصرف ۸۰ میلی‌گرم پروپرانولول به‌طور یکجا به‌تن‌هایی به احتمال زیاد منجر به مرگ نمی‌شود.
- اما می‌تواند عوارضی مثل:
- افت فشار خون
- کاهش ضربان قلب (برادی‌کاردی)
- سرگیجه، سردی دست و پا، ضعف و بی‌حالی
- در موارد حساس: تنگی نفس، احساس غش
ایجاد کند.
با این حال، در شرایط زیر حتی این مقدار هم می‌تواند خطرناک یا بالقوه جدی باشد:
- سابقه بیماری قلبی (نارسایی قلب، آریتمی، بلوک قلبی، سابقه سکته قلبی)
- فشار خون به‌طور طبیعی پایین است
- مصرف هم‌زمان:
- دارو‌های قلبی/فشار خون دیگر (مثل وراپامیل، دیلتیازم، دیگوکسین، سایر بتابلاکر‌ها)
- دارو‌های سداتیو یا خواب‌آور (بنزودیازپین‌ها، الکل، مواد مخدر…)
- مشکلات شدید کلیوی یا کبدی
- آسم یا بیماری انسدادی ریه (پروپرانولول می‌تواند تنگی نفس را بدتر کند)
### ۳. چه علائمی را باید جدی بگیرید؟
در ساعات پس از مصرف این مقدار پروپرانولول، به علائم زیر توجه کنید:
علائم نسبتاً شایع در مصرف زیاد (ولی نه لزوماً مرگبار):
- احساس ضعف و خستگی شدید
- سرگیجه، به‌ویژه هنگام بلند شدن
- خواب‌آلودگی
- سردی دست و پا
- تهوع، گاهی استفراغ
علائم خطر که نیاز به اورژانس دارد:
- تپش خیلی آهسته قلب یا احساس "ضربان قلب خیلی ضعیف" (معمولاً زیر ۵۰ ضربه در دقیقه)
- احساس غش یا نزدیک به غش، سیاهی رفتن چشم، ناتوانی در ایستادن
- تنگی نفس، سنگینی قفسه سینه
- گیجی، کاهش سطح هوشیاری
- تعریق سرد، رنگ‌پریدگی شدید
اگر هرکدام از این علائم را دارید، یا مطمئن نیستید:
➡️ فوراً به اورژانس (۱۱۵) زنگ بزنید یا به نزدیک‌ترین اورژانس مراجعه کنید.
### ۴. الان دقیقاً چه کار باید بکنید؟
1 زمان مصرف را دقیق به خاطر بیاورید:
- چند ساعت از خوردن قرص‌ها گذشته است؟
- دقیقاً چه دارو‌ها یا مواد دیگری همزمان مصرف کرده‌اید (مثلاً الکل، داروی اعصاب، داروی قلب،…)?
2 فشار و نبض خود را بررسی کنید (اگر دستگاه در خانه دارید):
- اگر فشار سیستولیک زیر ۹۰ است (مثلاً ۸۰ روی
۵۰)
- یا نبض زیر ۵۰ ضربه در دقیقه است
➡️ حتماً اورژانسی به پزشک مراجعه کنید.
3 تا چند ساعت بعد از مصرف:
- تنها در خانه نباشید؛ بهتر است فرد دیگری کنارتان باشد.
- به‌طور مکرر از حالت خوابیده ناگهان بلند نشوید؛ آرام بلند شوید.
- اگر احساس ضعف، سردی، تپش آهسته، یا سیاهی رفتن چشم دارید، دراز بکشید و پاها را کمی بالاتر قرار دهید و کمک بخواهید.
4 بدون مشورت پزشک سعی در جبران نکنید:
- خودسرانه داروی افزایش فشار یا محرک قلب مصرف نکنید.
- استفراغ عمدی ایجاد نکنید، مگر طبق دستور مستقیم پزشک/سم‌شناسی.
### ۵. دوز خطرناک پروپرانولول چقدر است؟
مسمومیت جدی و تهدیدکننده حیات معمولاً در دوز‌های خیلی بالاتر از ۸۰ میلی‌گرم رخ می‌دهد، به‌خصوص:
- مصرف چند صد میلی‌گرم تا چند گرم
- یا همراهی با الکل، دارو‌های آرام‌بخش، مواد مخدر، سایر دارو‌های قلبی
اما نکته مهم:
- هیچ عدد قطعی و مطلقی برای همه وجود ندارد، چون:
- وزن بدن
- سن
- بیماری‌های زمینه‌ای
- دارو‌های هم‌زمان
بر حساسیت فرد به پروپرانولول تأثیر می‌گذارند.
### ۶. اگر این کار را به قصد خودکشی یا آسیب به خود انجام داده‌اید
اگر این قرص‌ها را به قصد خودآزاری، خودکشی، یا از شدت استرس و ناامیدی خورده‌اید، حتی اگر حالتان فعلاً خوب است:
- حتماً با یک فرد مورد اعتماد (خانواده، دوست) صحبت کنید.
- در اولین فرصت با روانپزشک یا روان‌شناس صحبت کنید.
- اگر همین حالا افکار خودکشی دارید یا احساس می‌کنید ممکن است دوباره این کار را تکرار کنید:
➡️ فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
این موضوع یک مشکل شخصیتی یا ضعف شما نیست؛ یک مسئله پزشکی و روان‌پزشکی قابل درمان است و کمک‌گرفتن نشانه ضعف نیست، نشانه هوشمندی و مراقبت از خود است.
### ۷. جمع‌بندی برای وضعیت شما
- ۴ عدد قرص پروپرانولول ۲۰ (۸۰ میلی‌گرم) در فرد سالم، به‌تن‌هایی به‌طور معمول به مرگ منجر نمی‌شود، اما می‌تواند باعث افت فشار، کاهش ضربان قلب و ضعف شود.
- اگر:
- هر یک از علائم خطر (تنگی نفس، احساس غش، ضربان خیلی آهسته، گیجی، تعریق سرد) را دارید
- یا بیماری قلبی/فشار خون/مشکل ریوی/مصرف دارو‌های دیگر دارید
➡️ حتماً همین امروز به اورژانس یا حداقل پزشک عمومی مراجعه کنید.
اگر مایل باشید، می‌توانید در پیام بعدی این اطلاعات را بنویسید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم:
- سن، وزن، جنس
- بیماری‌های زمینه‌ای (قلب، فشار خون، دیابت، آسم، کلیه، کبد…)
- دارو‌هایی که به‌طور منظم مصرف می‌کنید
- این ۴ قرص را چه ساعتی و همراه با چه چیز دیگری خوردید
- الان چه علائمی دارید
با این حال، اگر در حال حاضر هر نوع احساس خطر، ضعف شدید، سنگینی قفسه سینه یا تهوع و سرگیجه شدید دارید، به جای منتظر ماندن برای پاسخ، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.