علائم شپش سر چیست؟

شپش حشره کوچکی به رنگ سفید مایل به خاکستری است که دارای دهانی مخصوص مکیدن خون، دو شاخک و سه جفت پای کوتاه است.
شپش یک انگل خارجی بدن انسان محسوب می‌شود.
می‌تواند سر، بدن و عانه را آلوده کند.
تخم شپش «رشک» نام دارد و بیضی شکل و سفیدرنگ و به اندازه ته سنجاق است و به مو و درز لباس‌ها میچسبد.
شپش در مو و لباس زندگی می‌کند و فقط به خاطر تغذیه روی سطح بدن می‌آید و خودش را به پوست بدن میچسباند و پوست را سوراخ کرده و بزاق خود را در زیر پوست تزریق نموده و با مکیدن خون، مواد زائدی را نیز از خود دفع می‌کند.
همین تلقیح مواد زائد و بزاق به زیر پوست منجر به ایجاد برآمدگی قرمز رنگ خارشداری می‌گردد.
شپش سر در کودکان (سنین مدارس ابتدایی) شیوع بیشتری دارد.
هر شپش ماده بین 50 تا 150 عدد تخم به جا میگذارد که هر کدام از این تخم‌ها در یک کپسول بسیار چسبناک قرار گرفتهاند.
این کپسول از فاصله تقریبا 5 میلیمتری ریشه مو به مو میچسبد و به راحتی جدا نمی‌شود.
شپش بالغ با حرکت روی سر روزانه 4 تا 6 تخم روی موها قرار می دهدکه به وسیله یک اتصال محکم به موها متصل می گردند که به نام رشک (Nit) نامیده می شوند که به رنگ سفید و چسبیده به ساقه مو مشاهده می شود.
علائم شپش سر
اولین علائم بالینی در سر، موقعی اتفاق می افتد که شپش شروع به حرکت می کند که معمولا از حاشیه دو طرف سر شروع می شود و بعد به طرف مرکز سر گسترش می یابد.
در این هنگام بیمار احساس خارش در سر می کند.
به تدریج خارش سر افزایش یافته و در سر خراشیدگی با ناخن پیش می آید.
اغلب آنچه که در بیمار مبتلا مشخص است تخم شپش (Nit) می باشد که به شکل بیضی شفاف تا سفید رنگ و حدود 5/0 میلیمتر به ریشه مو بطور مایل و در یک سمت مو می چسبد و به راحتی کنده نمی شود.
این تخم‌ها به راحتی با شوره و ذرات پوسته سر و همچنین پوسته‌های دور مو که اغلب رسوب تافت و نرم کننده‌های مو می باشند اشتباه می شود.
تخم شپش به یک سمت مو در نزدیکی ریشه مو بطور مایل می چسبد و جدا کردن آن از موی سر با دست غیر ممکن است.
انتقال چگونه صورت می پذیرد؟
انتقال از یک فرد به فرد دیگر می تواند از طریق تماس مستقیم یا استفاده از و سائل شخصی دیگران مثل شانه، کلاه، شال، حوله و روسری صورت گیرد.
انتقال در افراد خانواده به سرعت و سهولت رخ می دهد.
ابتلا قبلی به شپش ایمنی ایجاد نمی کند.
بنابراین یک فرد ممکن است بیش از یکبار به بیماری مبتلا گردد.
چگونه مطمئن شویم که رشک را یافته ایم ؟
رشک‌ها همیشه یک شکل و تخم مرغی شکل بوده، به مو در نزدیکی پوست سر چسبیده اند و عمدتا در گیجگاه‌ها، بالای گوش‌ها و پشت گردن دیده میشوند و برای جدا کردن آن ها از مو استفاده از ناخن‌ها ضروری بوده، به راحتی جدا نمی شوند.
عوامل سرایت
شپش سر از طریق انتقال مستقیم از انسان آلوده به انسان سالم ایجاد می شود، خصوصا از طریق لوازم شخصی آلوده مثل شانه، کلاه، روسری، ملحفه و غیره به سرعت منتقل می شود.
راه درمان
شامپو‌های ضد شپش همه جا در دسترس هستند.
فرد شپشزده باید یک دوره مشخص از این نوع شامپو‌ها استفاده کند.
این شامپو‌ها به علت دارا بودن ترکیبات شیمیایی بخصوص باعث مرگ شپش‌ها میشوند و به مرور زمان با حل کردن کپسول تخم‌ها آنها را از مو جدا می‌کنند.
شامپو‌های ضد شپش از شوینده‌های قوی به شمار میآیند و تا حدی نیز سمی هستند.
اگر زخم‌های سر زیاد باشد، استفاده از این نوع شامپو‌ها می‌تواند تولید عفونت کند.
بهتر است قبل از استفاده حتما با پزشک مشورت شود.
اولین نکته این است که درمان فرد بیمار در آلودگی به شپش تاثیرگذار نیست.
حتی اگر با بهترین روش‌ها نیز درمان شود.
چرا که اگر فردی در مجاورت و تماس نزدیک با یک فرد آلوده به شپش قرار داشته باشد، حداکثر تا 2 هفته بعد مجددا آلوده می‌گردد، پس مهم‌ترین اصل در مبارزه با شپش، انجام درمان دستهجمعی و همگانی و رفع آلودگی از کلیه لوازم و و سایل مورد استفاده افراد به طور همزمان است.
نکته مهم این است که باید تمام افرادی که ساعات زیادی را در کنار هم سپری می کنند مثل اعضا یک خانواده همزمان مورد درمان قرار گیرند.
هرچند که علامتی وجود نداشته باشد و حتی در معاینه توسط پزشک نیز علامتی دال بر دیگری در سایر افراد خانواده وجود نداشته باشد.
بنابراین اگر یک فرد در یک خانواده مبتلاست تمامی اعضا باید درمان گردند.
معمولا علت شکست درمان بیماران نیز عدم رعایت همین نکته است.
برخی موارد درمان نیاز به تکرار پس از یک هفته دارند که ضرورتا باید انجام گیرد.
روسری، شانه، برس، کلاه، شال و روبالشی و ملحفه بایددر آب داغ شسته شوند.
لوازم بهداشتی فردی باید در الکل خیسانده شده و یا در حرارت نسبتا بالا شسته شوند.
ضدعفونی و شست و شوی فرش و موکت و مبلمان ضرورتی نداشته و نیازی به ضدعفونی کردن کل خانه وجود ندارد.
استفاده از شانه‌های با دندانه ریز جهت برداشتن رشک چسبیده به موها می تواند کمک کننده باشد ولی تراشیدن مو‌های سرتوصیه نمی گردد.