علت تورم جای بخیه های عمل جراحی چیست؟

خلاصه کوتاه
یک هفته بعد از عمل، کمی برآمدگی یا سفتی در محل بخیه می‌تواند طبیعی باشد.
اما باید به تفاوت بین التهاب طبیعی، بافت گرانولاسیون/واکنش به نخ و عفونت توجه کنید.
علل شایع تورم و سفتی دور بخیه
- التهاب پس از عمل (نرمال): پاسخ طبیعی بدن به جراحی شامل ادم (تورم)، قرمزی خفیف و سفتی است که معمولاً در 1–2 هفته اولیه دیده می‌شود و به تدریج بهتر می‌شود.
- بافت گرانولاسیون (granulation tissue): بافت صورتی/قرمز، کمی برجسته و گاهی خشک یا مرطوب که ممکن است حدود محل بخیه تشکیل شود؛ معمولاً نرم و ممکن است خونریزی جزئی داشته باشد اگر لمس شود.
- واکنش به نخ بخیه (suture reaction) یا جسم خارجی: بعضی از نخ‌ها (خصوصاً غیرقابل جذب یا نوع خاص) می‌توانند موجب واکنش موضعی و برجستگی سفت شوند.
- هماتوم یا سروم: تجمع خون یا مایع زیر پوست که باعث برآمدگی و سفتی می‌شود.
اغلب در اوایل دوره‌ی پس از عمل رخ می‌دهد و ممکن است نرم یا نوسان‌پذیر باشد.
- عفونت موضعی (cellulitis یا abscess): این مورد همراه با افزایش درد، قرمزی منتشر، گرم شدن محل، ترشح چرکی یا بوی بد و گاهی تب است.
با توجه به توصیف شما (یک هفته، تورم سفت به ضخامت حدود 2 میلی‌متر، آنتی‌بیوتیک و پانسمان مرتب):
- احتمالاً این وضعیت غیرخطرناک است و می‌تواند التهاب موضعی یا واکنش به نخ/گرانولاسیون باشد، مخصوصاً اگر درد زیاد، تب یا ترشح چرکی وجود نداشته باشد.
چه علائمی خطرناک‌اند و نیاز به مراجعه فوری دارند
- تب (>38°C) یا احساس بیماری عمومی
- افزایش سریع قرمزی، تورم یا درد در 24–48 ساعت اخیر
- ترشح زرد/سبز یا چرکی، بوی بد
- باز شدن لبه‌های زخم (دھیسنس) یا خونریزی قابل‌توجه
- توده‌ای که نرم و نوسان‌پذیر (احتمال آبسه/سروم) و بزرگ می‌شود
در صورت هر یک از موارد بالا باید فوراً به جراح یا مرکز درمانی مراجعه کنید.
توصیه‌های عملی که اکنون می‌توانید انجام دهید
- ادامه‌ی مصرف آنتی‌بیوتیک طبق دستور پزشک؛ داروی جدید را بدون مشورت مصرف نکنید.
- پانسمان و شستشو را طبق دستور جراح ادامه دهید؛ از خیس کردن طولانی (مثل و ان یا استخر) خودداری کنید مگر پزشک گفته باشد استحمام مانعی ندارد.
- کمپرس گرم (گرم، نه داغ) 10–15 دقیقه، 3 بار در روز می‌تواند به کاهش ادم و تخلیه سروم کمک کند (در آبسه باید حتماً به پزشک مراجعه شود و کمپرس زیر نظر).
- از فشار دادن، کندن یا تراشیدن برجستگی خودداری کنید.
- اگر نخ‌های غیرقابل جذب زیر پوست واکنش ایجاد کرده‌اند، ممکن است پزشک بخواهد نخ‌ها را بردارد یا بخش برجسته را ترمیم کند.
اگر پزشک معاینه کند چه توقعی داشته باشید
- معاینه بالینی محل زخم و بررسی علائم سیستمیک
- در صورت شک به سروم یا آبسه ممکن است سونوگرافی موضعی درخواست شود
- اگر گرانولاسیون مختصر باشد، ممکن است اقدام خاصی لازم نباشد یا با مراقبت محلی و زمان برطرف شود
- در صورت گرانولاسیون قابل‌توجه یا کیست/کیلوئید بعدی، گزینه‌هایی مانند کورتاژ، درمان موضعی (نقره نیترات توسط پزشک)، تزریق استروئید پس از بهبود زخم یا برداشتن جراحی در آینده مطرح می‌شود
مواردی که نباید خودسرانه انجام دهید
- استفاده از نقره نیترات یا هر ماده سوزاننده در منزل
- بریدن یا کندن بخیه‌ها بدون نظر پزشک
- شروع یا قطع آنتی‌بیوتیک‌ها یا استروئید‌ها بدون مشورت
جمع‌بندی و توصیه نهایی
- با توجه به توضیح شما احتمالاً مشکل جدی نیست و می‌تواند التهاب یا بافت گرانولاسیون باشد، اما بدون معاینه قطعی نیست.
- اگر تب، افزایش درد، قرمزی منتشر یا ترشح چرکی ندارید، ادامه مراقبت‌های فعلی و پیگیری با جراح طی بازده زمانی که ایشان تعیین کرده‌اند مناسب است.
- در صورت هر علامت هشدار یا اگر برجستگی بزرگ‌تر یا دردناک‌تر شد، سریعاً به جراح یا درمانگاه مراجعه کنید.
در صورت تمایل می‌توانید عکس و اضح محل بخیه (با نور مناسب و از فاصله کوتاه، بدون فشار) برای پزشک معالج یا خدمات مشاوره پزشکی ارسال کنید تا راهنمایی دقیق‌تری دریافت کنید.