دمای بدن در بارداری چقدر باید باشد؟

خلاصه کوتاه:
- بعد از تخمک‌گذاری به‌دلیل پروژسترون دمای پایه بدن (BBT) معمولاً 0.2–0.5°C بالا می‌آید و در فاز لوتئال باقی می‌ماند.
اگر بارداری رخ دهد، در بسیاری از زنان این افزایش تا زمان تثبیت بارداری ادامه می‌یابد، اما این روش قاطع و قابل اعتماد برای تشخیص بارداری نیست.
تب واقعی (مثلاً بالای 38°C) موضوعی دیگر است و نیاز به بررسی و درمان دارد.
توضیح علمی و جزئیات:
1 مفهوم دمای پایه بدن (BBT)
- BBT دمای بدن در حالت استراحت کامل (بلافاصله پس از بیدار شدن، پیش از بلند شدن از تخت) است. برای اندازه‌گیری دقیق از دماسنجِ پایه یا دیجیتال مخصوص BBT استفاده کنید.
2 چرا دما بعد از تخمک‌گذاری بالا می‌رود؟
- پس از تخمک‌گذاری، جسم زرد پروژسترون ترشح می‌کند.
پروژسترون خاصیتی گرم‌کنندگی دارد و باعث افزایش اندکی در BBT می‌شود (معمولاً حدود
0.2 تا
0.5°C). پیش از تخمک‌گذاری BBT معمولاً پایین‌تر است (مثلاً حدود
36.1–36.5°C بسته به فرد) و در فاز لوتئال ممکن است به حدود
36.6–37.0°C یا کمی بیشتر برسد.
3 آیا بالا ماندن دما یعنی بارداری؟
- اگر بارداری رخ دهد، سطح پروژسترون بالا باقی می‌ماند و در بسیاری از زنان BBT در سطح بالاتری می‌ماند.
اما:
- بالا ماندن BBT نشانه قابل‌اعتمادی با حساسیت/ویژگی کامل برای تایید بارداری نیست.
- عوامل زیادی می‌تواند دما را بالا یا پایین ببرد (خواب ناکافی، تب یا عفونت، مصرف الکل، مصرف دارو‌ها، تغییر زمان اندازه‌گیری، پرکاری یا کم‌کاری تیروئید و غیره).
- برخی زنان «نزول لانه‌گزینی (implantation dip)» را گزارش می‌کنند — یک افت جزئی و کوتاه مدت دما حدود زمان لانه‌گزینی — اما این پدیده رخداد متداول یا قطعی نیست و نباید به آن اتکا کرد.
4 بنابراین آیا می‌توان با دما به بارداری پی برد؟
- خیر به‌طور قطعی.
BBT می‌تواند نشانه‌ای از و رود به فاز لوتئال و احتمال بارداری را نشان دهد ولی برای تایید نیاز به تست‌های هورمونی (بی‌درجه: تست ادراری بارداری hCG یا آزمایش خون β-hCG) یا معاینه پزشکی است.
بهترین زمان برای تست ادراری معمولاً روز اول تا چند روز بعد از عقب افتادن قاعدگی یا حدود 14 روز پس از تخمک‌گذاری است (بسته به حساسیت کیت).
5 اعداد و هشدار‌ها
- تغییرات کوچک
0.2–0.5°C طبیعی است.
دمای پایدار بالای حدود
37.5–38°C نشان‌دهنده تب نیست و نیاز به توجه دارد و دمای بالای 38°C را تب واقعی می‌گویند که در بارداری به ویژه سه‌ماهه اول باید پیگیری شود (احتمال ریسک برای جنین در تب‌های خیلی بالا و طولانی وجود دارد).
- برای جلوگیری از افزایش خطر در اوایل بارداری از قرار گرفتن در معرض گرمای شدید (وان‌گرم، سونا، تب طولانی) باید خودداری شود.
6 نکات عملی برای اندازه‌گیری درست BBT
- از دماسنج پایه استفاده کنید.
- هر روز دقیقاً در یک زمان بلافاصله پس از بیدار شدن و قبل از حرکت، خوردن یا صحبت اندازه بگیرید.
- وضعیت خواب (مستقیم یا نیمه‌خوابیده) را ثابت نگه دارید.
- تغییرات چرخه‌ای را برای چندین ماه ثبت کنید تا الگوی فردی مشخص شود.
7 چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
- اگر تب ≥38°C دارید یا علائم عفونت (درد، ترشحات غیرطبیعی، سردرد شدید، استفراغ) بلافاصله با پزشک تماس بگیرید.
اگر به‌دنبال بارداری هستید و قاعدگی عقب افتاده یا تست خانگی منفی اما BBT بالا مانده، برای آزمایش β-hCG خون یا مشورت با متخصص زنان مراجعه کنید.
نتیجه‌گیری کوتاه:
- افزایش اندک دمای پایه پس از تخمک‌گذاری طبیعی است و در صورت بارداری معمولاً برای مدت طولانی‌تری بالاست.
با این حال، BBT به‌تن‌هایی روش قابل‌اعتمادی برای تشخیص قطعی بارداری نیست؛ برای تایید از تست‌های هورمونی یا مراجعه پزشکی استفاده کنید و در صورت تب واقعی یا نگرانی پزشکی حتماً پیگیری کنید.