قرص مژسترول برای سرطان رحم تاثیری دارد؟

پاسخ کوتاه
بله — در موارد بسیار منتخبِ سرطان اندومتر (نوع اندموروئید درجه 1 و محدود به آندومتر) استفاده از پروژستین‌ها مانند مژسترول (megestrol acetate) می‌تواند درمان محافظه‌کارانه و جایگزین موقتِ هیسترکتومی باشد تا فرصت تلاش برای بارداری فراهم شود.
اما این روش فقط در شرایط مشخص، با پیگیری دقیق و پذیرفتن ریسک پیشرفت یا عود بیماری مناسب است.
چه شرایطی باید وجود داشته باشد تا درمان با پروژستین مناسب باشد؟
- تشخیص پاتولوژی: کارسینوم اندومتر از نوع اندموروئید درجه 1 (G
1). درجه بالاتر (G2/G
3 یا زیرتیپ‌های غیراندموروئید (سرروز، سل کلیر و ...) معمولاً کاندید نیستند.
- بیماری محدود به آندومتر (بدون نفوذ قابل‌توجه به میومتر یا گسترش خارج رحمی). MRI که توده یا نفوذ میومتر نشان ندهد، نشانه مساعد است اما صددرصد قطعی نیست.
- تمایل قوی به حفظ رحم و پذیرش نیاز به پیگیری مکرر و احتمال تبدیل به عمل جراحی در صورت عدم پاسخ یا پیشرفت.
- بیمار باید تحت نظر تیم جراحی-آنکولوژی و باروری قرار گیرد.
چقدر مؤثر است؟ (شواهد کلی)
- نرخ پاسخ کامل (complete response) در گزارش‌ها متغیر ولی معمولاً بین حدود 40–80٪ است؛ در اغلب مجموعه‌مطالعات برای بیماران انتخاب‌شده رقم حوالی 50–70٪ گزارش شده.
- خطر عود بعد از پاسخ قابل‌توجه است (تقریباً 20–40٪ یا بیشتر در برخی سلسله‌ها).
- شانس حاملگی پس از پاسخ نیز متغیر است و اغلب بین 20–50٪ گزارش می‌شود که به سن، ذخیره تخمدانی و مراجعه به درمان کمک‌باروری بستگی دارد.
دوز‌ها و روش‌های معمول درمان
- مژسترول (megestrol acetate): دوز‌های مورد استفاده در مطالعات معمولاً بین 160 تا 320 میلی‌گرم در روز بوده‌اند (دوز و مدت دقیق را پزشک شما تنظیم می‌کند).
- مدروکسی‌پروژسترون استات (MPA): یک گزینه دیگر معمول است (مثلاً 400–600 mg/روز در برخی مطالعات).
- آی‌یو‌دی لوونورژسترل (LNG-IUD, Mirena) به‌تن‌هایی یا همراه با پروژستین سیستمیک گزینه‌ای محبوب است؛ شواهد نشان داده ترکیب LNG-IUD با پروژستین سیستمیک می‌تواند اثربخشی را افزایش دهد و عوارض سیستمیک را کاهش دهد.
مدت و مانیتورینگ
- معمولاً بعد از شروع درمان، ارزیابی با نمونه‌برداری آندومتر (کورتاژ تشخیصی یا هیستروسکوپی با بیوپسی) هر 3 ماه انجام می‌شود.
- اگر پاسخ کامل بعد از 6 ماه حاصل نشود یا در هر زمان پیشرفت دیده شود، توصیه به هیسترکتومی قطعی می‌شود.
- MRI قبل از شروع و در صورت نیاز تکرار می‌شود تا نفوذ میومتر یا گسترش شکمی/لنف نود بررسی گردد.
نکات مهم برای شما (با توجه به اطلاعات شما)
- MRI که توده نشان نداده و تنها PCOS و آدنومیوز دیده شده، خبر خوبی است و احتمال بیماری محدودتر را افزایش می‌دهد؛ اما MRI همیشه نمی‌تواند نفوذ میکروسکوپی را نشان دهد.
بنابراین تائید وضعیت با نمونه‌برداری کامل (D&C یا هیستروسکوپی و بررسی پاتولوژی دقیق) و در صورت امکان بررسی پاتولوژی دوم‌نظر مهم است.
- سن شما (38 سال) و نداشتن فرزند، انگیزه قوی برای درمان محافظه‌کارانه است؛ اما باید درباره شانس موفقیت بارداری با متخصص باروری و درباره ذخیره تخمدانی (AMH، AFC) صحبت کنید چون احتمالاً به IVF نیاز خواهید داشت.
- پزشک شما برنامه‌ای گذاشته که پس از 3 ماه مجدداً کورتاژ کنید؛ این رویکرد معقول است اگر پاتولوژی اولیه درجه 1 بوده و شما مایل به پیگیری هستید.
ریسک‌ها و عوارض مژسترول
- عوارض شایع: افزایش وزن، احتباس مایعات، تهوع، خستگی، تغییرات خلقی، افزایش اشت‌ها.
- عوارض جدی احتمالی: افزایش خطر ترومبوآمبولی (بیماری آمبولی ریه/ترومبوز ورید عمقی) مخصوصاً اگر فاکتور ریسک وجود داشته باشد، بدتر شدن دیابت یا مقاومت به انسولین.
- بنابراین پیش از شروع باید سابقه ترومبوز، وضعیت قلبی-عروقی و متابولیک بررسی شود.
چه کاری انجام دهید (مشاوره عملی)
1 گزارش پاتولوژی را با دقت بررسی کنید و در صورت امکان نظر پاتولوژیست دوم را بگیرید تا نوع و درجه تومور قطعیت یابد.
2 با یک جراح-آنکولوژی زنان صحبت کنید و درباره امکان درمان محافظه‌کارانه و برنامه پیگیری توافق کنید.
3 هماهنگی با مرکز باروری: بررسی ذخیره تخمدانی (AMH، AFC) و بحث درباره زمان‌بندی برای درمان باروری (ممکن است بعد از پاسخ کامل سریعاً اقدام به IVF شود).
4 بررسی و مشاوره درباره گزینه LNG-IUD و/یا ترکیب با مژسترول؛ برخی مراکز ترکیب را ترجیح می‌دهند.
5 در صورت هر علامت هشداردهنده (خونریزی غیرطبیعی جدید، درد پای شدید، تنگی نفس)، فوراً اقدام کنید (ترومبوآمبولی یا پیشرفت بیماری باید رد شود).
6 اگر بعد از دوره مشخصی (معمولاً تا 6 ماه) پاسخ کامل دیده نشود یا بیماری پیشرفت کند، توصیه به هیسترکتومی خواهد شد و در آن صورت باید در مورد ذخیره تخمک یا جنین پیش از عمل تصمیم‌گیری کنید.
آیا در سن شما «حتماً» باید رحم برداشته شود؟
خیر، 38 سال سن یک عامل تعیین‌کننده مطلق برای برداشتن رحم نیست.
تصمیم بر اساس درجه و نوع تومور، مرحله بیماری، خواست بیمار برای فرزندآوری و ریسک‌پذیری گرفته می‌شود.
اگر شرایط مناسب باشد و شما ریسک‌ها را بپذیرید، محافظه‌کاری با پروژستین‌ها یک گزینه قابل قبول و شناخته‌شده است که باید تحت نظر دقیق انجام شود.
اما اگر تومور از نوع تهاجمی‌تر، درجه بالاتر یا شواهد نفوذ میومتر/گسترش وجود داشته باشد، هیسترکتومی استاندارد درمان است.
جمع‌بندی کوتاه
- مژسترول می‌تواند مؤثر باشد اما تنها در موارد انتخاب‌شده و با پیگیری دقیق.
- MRI بدون توده خبر امیدوارکننده‌ای است اما کفایت‌کننده نیست؛ بررسی پاتولوژی و نمونه‌برداری مکرر لازم است.
- اگر می‌خواهید بچه‌دار شوید، حتماً هم‌زمان با تیم آنکولوژی و باروری برنامه‌ریزی کنید و درباره گزینه‌های ذخیره تخمک/جنین هم فکر کنید.
در پایان، توصیه می‌کنم گزارش پاتولوژی و نتایج MRI را نزد جراح-آنکولوژی زنان ببرید، درباره امکان نظر دوم پاتولوژی اقدام کنید و یک جلسه مشترک با متخصص ناباروری داشته باشید تا برنامه درمانی شخصی‌سازی شده و امنی برای شما تدوین شود.