دستور صحیح مصرف قرص لووتیروکسین چه زمانی می باشد؟

خلاصه کوتاه:
- معمولاً لووتیروکسین را صبح ناشتا و حداقل 30–60 دقیقه قبل از صبحانه مصرف می‌کنند تا جذب بهینه باشد.
اما اگر به‌علت تهوع و استفراغ صبحگاهی نتوانید این کار را انجام دهید، مصرف دارو شب هنگام (حداقل 3 ساعت بعد از غذا و درست قبل از خواب) معمولاً جایگزین مناسبی است.
توضیح کامل و توصیه‌های عملی:
1 زمان معمول و دلیل آن
- لووتیروکسین (Levothyroxine) بهتر جذب می‌شود وقتی معده خالی باشد؛ به‌همین خاطر توصیه می‌شود 30–60 دقیقه قبل از صبحانه با یک لیوان آب مصرف شود.
غذا و برخی دارو‌ها/مکمل‌ها جذب آن را کاهش می‌دهند (مثلاً آهن، کلسیم، آنتی‌اسید‌ها، مکمل‌های مولتی‌ویتامین، سویا، قهوه و محصولات پر فیبر).
2 آیا می‌توان شب دارو را خورد؟
- پاسخ: بله. مطالعات و راهنما‌ها نشان داده‌اند که مصرف لووتیروکسین قبل از خواب (معمولاً 3–4 ساعت بعد از آخرین و عده غذایی و درست قبل از دراز کشیدن) جذب مشابه یا حتی گاهاً بهتر از مصرف صبحگاهی دارد.
بنابراین اگر صبح‌ها استفراغ دارید و نمی‌توانید صبح ناشتا دارو را نگه دارید، مصرف شبانه معمولاً راه‌حل منطقی و مؤثری است.
3 نکات مخصوص زنان باردار
- در بارداری کنترل هورمون تیروئید بسیار مهم است؛ معمولاً نیاز به لووتیروکسین در بارداری افزایش می‌یابد (معمولاً حدود 20–30٪ افزایش دوز در بسیاری از بیماران مخصوصاً در اوایل حاملگی). بنابراین:
- هرگز دارو را قطع نکنید؛ حتی اگر چند دوز را از دست دادید با پزشک تماس بگیرید.
- اگر زمان مصرف را از صبح به شب تغییر دادید، آزمایش TSH و FT4 را بعد از 4 هفته (یا بر اساس توصیه پزشک/اندوکرینولوژیست) تکرار کنید و در صورت نیاز دوز را تنظیم کنید.
- هدف TSH در حاملگی متفاوت است (تقریباً): سه‌ماهه اول حدود
0.1–2.5 mIU/L؛ سه‌ماهه دوم و سوم حدود
0.2–3.0 mIU/L؛ (این دامنه ممکن است بسته به آزمایشگاه/راهنمای مورد استفاده اندکی متفاوت باشد).
4 اگر با تهوع شدید (Hyperemesis gravidarum) مواجه هستید
- راهکار‌های پیشنهادی:
1 ابتدا سعی کنید مصرف شبانه را امتحان کنید (3 ساعت پس از غذا و قبل از خواب).
2 تغییر فرمولاسیون: فرم مایع یا سافت‌ژل لووتیروکسین جذب بهتری دارد و تحت تأثیر غذا و تداخلات کمتر قرار می‌گیرد؛ اگر در دسترس است، پزشک ممکن است به فرم مایع یا سافت‌ژل منتقل کند.
3 درمان تهوع و استفراغ: مدیریت تهوع بارداری (دارو‌های ضدتهوع، هیدراتاسیون، تغذیه مناسب) می‌تواند به برقراری مصرف منظم دارو کمک کند.
4 موارد بسیار شدید که بیمار قادر به مصرف خوراکی نیست: در شرایط ویژه و تحت نظر بیمارستان و متخصص، ممکن است از لووتیروکسین وریدی (IV) استفاده شود، اما این وضعیت نادر و مواردی با نیاز پزشکی ویژه است.
5 تداخلات و نکات عملی
- از مصرف همزمان لووتیروکسین با این موارد خودداری کنید یا فاصله زمانی مناسبی رعایت کنید: آهن، کلسیم، آنتی‌اسید‌ها، مکمل‌های مولتی‌ویتامین حاوی آهن/کلسیم، سویا، عصاره فیبر زیاد و دارو‌های حاوی بیسموت یا کلستیرامین.
- قهوه و شیرینی بعد از مصرف دارو می‌تواند جذب را کاهش دهد؛ اگر صبح دارو مصرف می‌کنید، 30–60 دقیقه صبر کنید قبل از نوشیدن قهوه یا خوردن غذا.
- همیشه دارو را با یک لیوان آب مصرف کنید و بعد از خوردن دارو دراز نکشید تا حداقل 30 دقیقه (اگر صبح مصرف می‌کنید).
6 چه زمانی با پزشک تماس بگیرید؟
- اگر به‌طور مکرر ناتوان از مصرف دارو هستید یا استفراغ مداوم دارید.
- اگر علائم کم‌کاری تیروئید بدتر شده یا اگر دچار تب، کاهش وزن غیرمنتظره، یا خستگی شدید هستید.
- برای تنظیم دوز در بارداری یا اگر شک دارید که دوز فعلی کافی نیست.
نتیجه‌گیری اجرایی برای شما (زن باردار با استفراغ صبحگاهی):
- سعی کنید ابتدا مصرف دارو را به شب منتقل کنید (3–4 ساعت بعد از آخرین غذا و درست قبل از خواب).
- اگر امکان‌پذیر است، با پزشک درباره استفاده از فرمول مایع یا سافت‌ژل صحبت کنید.
- درمان تهوع بارداری را پیگیری کنید و آزمایش‌های تیروئید را طبق توصیه پزشک هر 4 هفته یا سریع‌تر در صورت تغییرات بالینی بررسی کنید.
هشدار نهایی: این توصیه‌ها عمومی هستند و جایگزین معاینه و نظر مستقیم پزشک شما (خصوصاً اندوکرینولوژیست و متخصص زنان) نیستند. در بارداری هر گونه تغییر در دوز یا فرم دارویی باید با هماهنگی پزشک انجام شود.