کهیر و قرمزی صورت نوزاد؟

خلاصه کوتاه:
با توجه به سن (حدود 2 ماه) و توصیف شما — قرمزی متناوب صورت و خشکی — شایع‌ترین علت‌ها شامل اگزمای نوزادی (درماتیت آتوپیک)، درماتیت تماسی یا محرکی، و کمتر احتمال آکنه نوزادی یا نوعی حساسیت غذایی/پروتئینی است.
غالباً مشکل جدی نیست اما نیاز به مراقبت پوستی و در صورت بدتر شدن بررسی توسط پزشک دارد.
علت‌های ممکن و نشانه‌هایشان:
- اگزما (درماتیت آتوپیک): شایع در نوزادان 2–6 ماهه. پوست خشک، قرمز، گاها پوسته‌دار یا ترک‌خورده روی گونه‌ها و پیشانی.
خارش دارد ولی نوزاد ممکن نتواند خوب نشان دهد.
- درماتیت سبورئیک (سرکلاه گهواره): معمولاً با پوسته‌های چرب و زرد در سر همراه است و ممکن است اطراف بینی و ابرو را درگیر کند؛ معمولاً خشک و ترک‌خورده نیست.
- آکنه نوزادی: جوش‌ها یا پاپول‌های کوچک قرمز یا سفید روی صورت؛ معمولاً بدون خشکی زیاد و خودبه‌خود ظرف هفته‌ها تا ماه‌ها بهتر می‌شود.
- درماتیت تماسی/تحریکی: تماس با شوینده‌ها، دستمال‌های معطر، لباس جدید یا سایر محرک‌ها می‌تواند باعث قرمزی و خشکی متناوب شود.
- حساسیت به شیر گاو/شیر خشک: ممکن است به صورت اگزما یا جوش ظاهر شود، به ویژه اگر ضایعات سخت درمان باشند یا همراه با اسهال/خون در مدفوع یا افزایش آزارگی/عدم رشد باشند.
چه کار‌های مراقبتی خانگی انجام دهید:
1 مرطوب‌سازی روزانه: استفاده از مرطوب‌کننده‌های بدون عطر و حاوی سرامید یا و ازلین (مثلاً پماد یا کرم غنی) بلافاصله بعد از حمام، حداقل
2-3 بار در روز.
2 حمام کوتاه و ملایم:
5-10 دقیقه با آب و لرم، از صابون‌های ملایم یا پاک‌کننده‌های فاقد صابون استفاده کنید.
بلافاصله پوست را با لطافت خشک کرده و مرطوب‌کننده بزنید.
3 اجتناب از محرک‌ها: از دستمال مرطوب یا صابون‌های معطر و لباس‌های پشمی یا زبر استفاده نکنید.
لباس‌های نخی نرم و شوینده‌های بدون عطر و هیپوآلرژن انتخاب کنید.
4 دمای محیط و تعریق: نوزاد را زیاد گرم نپوشانید؛ تعریق می‌تواند قرمزی را تشدید کند.
5 از زدن کرم‌ها یا دارو‌ها بدون تجویز پزشک خودداری کنید: بخصوص کورتیکواستروئید‌های قوی یا آنتی‌بیوتیک موضعی نزنید.
چه زمانی فوری به پزشک مراجعه کنید:
- اگر نوزاد تب، بی‌اشت‌هایی، خیلی بی‌قرار یا کاهش وزن دارد.
- اگر ضایعات چرکی، دلمه‌های زرد یا بوی بد دارند (نشانه عفونت).
- اگر خون در مدفوع، استفراغ مکرر، یا علائم تنفسی دیده شود (قابل توجه برای حساسیت شدید).
چه زمانی جهت ارزیابی تخصصی (غیر فوری) مراجعه کنید:
- اگر پس از 1–2 هفته مراقبت مناسب خانگی بهتر نشود یا ضایعات گسترده‌تر شوند.
- اگر شک به حساسیت غذایی دارید (خصوصاً اگر با علائم گوارشی یا رشد نامناسب همراه باشد).
پزشک ممکن است شما را به پوست‌پزشک یا متخصص اطفال ارجاع دهد و در صورت نیاز درمان‌هایی مانند کرم هیدروکورتیزون 1% کوتاه‌مدت، کرم‌های ضد قارچ (در صورت سبورئیک)، یا راهنمایی درباره تعویض شیر خشک تجویز کند.
تغذیه — شیر مادر و شیر خشک:
- اگر نوزاد با شیر مادر خوب رشد می‌کند و فقط ضایعات پوستی دارد، معمولاً نیازی به تغییر شیر نیست مگر اینکه پزشک به حساسیت غذایی مشکوک شود.
- در صورت مشکوک بودن به حساسیت به پروتئین شیر گاو (مثلاً اگزمای شدید، اسهال یا خون در مدفوع)، پزشک ممکن است پیشنهاد کند مادر برای چند هفته شیر و لبنیات را حذف کند یا برای نوزاد شیر هیدرولیز شده تجویز شود.
این فقط با مشورت پزشک انجام شود.
چه دارو‌هایی ممکن است پزشک تجویز کند:
- مرطوب‌کننده‌های تخصصی و مراقبت پوستی، اولین قدم.
- کورتیکواستروئید موضعی کم‌قدرت (مثلاً هیدروکورتیزون 1%) برای دوره کوتاه در اگزما تحت نظر پزشک.
- آنتی‌هیستامین خوراکی در برخی موارد برای کمک به خواب اگر خارش زیاد است (تحت نظر پزشک).
- دارو‌های ضدعفونی/آنتی‌بیوتیک در صورت عفونت ثانویه.
پیشنهاد عملی فوری برای شما امروز:
- از یک مرطوب‌کننده بدون عطر (پماد یا کرم چرب) روی صورت چند بار در روز استفاده کنید.
- حمام را کوتاهتر و با شوینده ملایم انجام دهید، از محصولات معطر پرهیز کنید.
- لباس نخی و دمای معتدل نگه دارید و از نوازش یا تماس با مواد جدید (کرم والدین، پودر) خودداری کنید.
- اگر طی 1 هفته روند بهتر نشد یا علائم جدید (ترشح، تب، بی‌اشت‌هایی) ظاهر شد، سریعاً به پزشک اطفال یا پوست مراجعه کنید.
در صورت تمایل می‌توانم یک متن کوتاه برای گفتن به پزشک تهیه کنم (علائم، مدت، اینکه کدام شیر می‌خورد، تغییرات جدید) تا هنگام ویزیت دقیق‌تر اطلاعات در اختیار داشته باشید.
نتیجه‌گیری:
احتمال زیاد اگزما/درماتیت یا درماتیت تماسی است که با مراقبت پوستی و مرطوب‌سازی بهتر خواهد شد.
اما اگر ضایعات چرکی یا همراه با علائم سیستمیک باشند یا بهتر نشوند، لازم است پزشک نوزاد را ببیند تا درمان مناسب آغاز شود.