علت خونریزی کم پریود چیست؟

سلام؛
سوال خوبی پرسیدید.
توضیح و راهکار‌های کاربردی در ادامه آمده است.
1 اقدامات فوری (کاری که همین الآن باید انجام دهید)
- ابتدا تست بارداری خون یا بی‌بی‌تست سریع انجام دهید — اولین و مهم‌ترین گام.
هرگاه تأخیر طولانی وجود دارد، باید بارداری رد شود.
- اگر خونریزی شدید، درد خیلی زیاد، تب یا ضعف و سرگیجه دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
2 چرا ممکن است فقط لکه‌بینی کم دیده شده باشد؟ (علل شایع)
- آن‌اوولاسیون مرتبط با PCOS: در PCOS سیکل‌های آن‌اوولاسیون باعث تجمع استروژن روی اندومتر و سپس خونریزی نامنظم یا لکه‌بینی می‌شود.
- خونریزی خروجی (breakthrough) در شروع یا قطع درمان هورمونی.
- نوسان هورمون‌ها (پرولاکتین یا تیروئید) یا تغییر وزن/استرس که در PCOS شایع است.
- در صورت عدم درمان طولانی‌مدت آن‌اوولاسیون، خطر ضخیم شدن اندومتر و خونریزی نامنظم بیشتر می‌شود.
3 آیا باید پروژسترون تزریق شود یا از دارو‌های شبه‌پروژسترون/استروژن استفاده کنم؟
- برای ایجاد «خونریزی رفلاکس» (withdrawal bleed) معمولاً یک دوره پروژسترون خوراکی کافی است.
نمونه‌های معمول:
- نورتیسترون (Norethisterone) 5 mg سه بار در روز به مدت 7–10 روز
- دydroژسترون (Duphaston) 10 mg دوبار در روز به مدت 10 روز
- مدروکسی‌پروجسترون 10 mg سه بار در روز به مدت 7–10 روز
پس از پایان دوره پروژسترون، معمولاً ظرف چند روز تا 10 روز خونریزی بازمی‌گردد.
- تزریق پروژسترونی طولانی‌اثر (مثل دپو پروژسترون) برای القای سریع قاعدگی مناسب نیست و در واقع می‌تواند موجب اختلالات قاعدگی یا تأخیر بیشتر شود — بنابراین اگر هدف شما القای خونریزی فوری و تنظیم سیکل است، تزریق طولانی‌اثر معمولاً توصیه نمی‌شود.
- اگر هدف تنظیم بلندمدت سیکل یا پیشگیری از خطرات اندومتر است، قرص‌های ترکیبی استروژن-پروژسترون (OCP) گزینهٔ مناسبی هستند؛ آن‌ها سیکل را منظم می‌کنند و از رشد بیش از حد اندومتر جلوگیری می‌کنند.
4 چه آزمایش‌ها و بررسی‌هایی لازم است؟
- تست بارداری (حتماً)
- TSH (تابع تیروئید) و پرولاکتین
- آزمایش تستوسترون یا آندروژن‌ها در صورت علائم هیرسوتیسم یا آکنه
- قند ناشتا، HbA1c یا ارزیابی مقاومت به انسولین (در PCOS شایع است)
- سونوگرافی ترانس‌واژینال برای بررسی ضخامت اندومتر و کیست‌های تخمدان
- شمارش کامل خون (CBC) در صورت خونریزی یا شک به کم‌خونی
- در صورتی که خانم بالای 35 سال یا خونریزی مداوم/ناشناس باشد، ممکن است نمونه‌برداری اندومتر لازم شود.
5 درمان بلندمدت برای فردی با PCOS
- اگر نمی‌خواهید باردار شوید: قرص‌های ترکیبی (OCP) برای 3–6 ماه می‌تواند سیکل را منظم و از اندومتر محافظت کند.
در صورت وجود عوامل خطر برای ترومبوز، پزشک باید انتخاب کند.
- اگر می‌خواهید باردار شوید: القای تخمک‌گذاری با لتروزول (letrozole) یا کلومیفن و همراهی با اصلاح سبک زندگی و در موارد مشخص متفورمین.
- کاهش وزن، ورزش منظم و کنترل رژیم غذایی می‌تواند بهبود سیکل در PCOS بدهد و حساسیت به انسولین را بهتر کند.
- متفورمین در بیمارانی با مقاومت به انسولین یا اختلال گلوکز می‌تواند مفید باشد و بعضی‌وقت‌ها باعث تنظیم قاعدگی می‌شود.
6 موارد احتیاط و نکات مهم
- قبل از شروع هر هورمون خوراکی یا تزریقی، تست بارداری منفی لازم است.
- اگر تصمیم به شروع قرص‌های ترکیبی دارید، سابقه لختگی خون، میگرن با اورا، فشارخون کنترل‌نشده یا سیگاری بالای 35 سال را به پزشک بگویید.
- پروژسترون‌ها معمولاً بی‌خطرند اما تحت‌نظر پزشک و با توجه به سابقه پزشکی استفاده شوند.
7 پیشنهاد عملی برای شما (گام‌به‌گام)
1 همین حالا یا در اولین فرصت تست بارداری انجام دهید.
اگر مثبت بود، به متخصص زنان مراجعه کنید.
2 اگر منفی و وضعیت پایدار (خونریزی کم قطع شده و علائم هشدار نیست)، می‌توانید با مشورت پزشک یک دوره پروژسترون خوراکی (مثلاً دوفاستون 10 mg دو بار روزانه برای 10 روز) شروع کنید تا خونریزی برگشت کند و سپس پیگیری از نظر تنظیم سیکل انجام شود.
3 اگر سیکل‌ها باز هم نامنظم بمانند یا بیش از 2–3 ماه تأخیر تکرار شود، برای بررسی هورمونی، سونوگرافی و برنامه درمانی (OCP یا متفورمین یا ترکیبی) به متخصص زنان/اندوکرین مراجعه کنید.
در صورت نیاز، می‌توانم مثال دقیق دوز‌ها و برچسب‌های دارویی رایج در ایران را بنویسم و یا شما را در تصمیم‌گیری بین پروژسترون خوراکی یا قرص ترکیبی راهنمایی کنم.
اگر اطلاعاتی مثل سن، مصرف داروی فعلی، قصد بچه‌دار شدن یا سابقه بیماری دارید، بفرمایید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم.