عوارض مصرف اسپیرونولاکتون چقدر زمان می برد از بین می رود؟

در مورد مشکلی که توضیح داده‌اید، چند نکته مهم وجود دارد:
خلاصه وضعیت شما
- ۱ سال اسپیرونولاکتون ۱۰۰ میلی‌گرم به‌خاطر ریزش مو مصرف کرده‌اید.
- در طول مصرف، سیکل قاعدگی‌تان به‌هم خورده و در ماه دو بار پریود می‌شدید، به همین دلیل کنار آن سیپروترون کامپاند هم مصرف می‌کردید.
- حدود یک ماه است هر دو دارو را قطع کرده‌اید، اما هنوز بعد از ۱۴ روز از شروع پریود، دوباره خونریزی قاعدگی داشته‌اید.
- مجرد هستید، پس موضوع بارداری مطرح نیست.
این وضعیت نسبتاً شایع است و معمولاً جای و حشت ندارد، اما نیاز به پیگیری و گاهی بررسی هورمونی دارد.
---
## ۱. چرا اسپیرونولاکتون پریود را به‌هم می‌ریزد؟
اسپیرونولاکتون یک داروی مدر و ضدآندروژن است که روی هورمون‌ها تأثیر می‌گذارد:
- گیرنده‌های آندروژن (هورمون‌های مردانه) را مهار می‌کند.
- روی متابولیسم هورمون‌های جنسی (استروژن/پروژسترون) و عملکرد تخمدان‌ها و حتی محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–تخمدان تأثیر می‌گذارد.
عوارض هورمونی شایع آن:
- نامنظم شدن سیکل قاعدگی
- لکه‌بینی بین دو پریود
- پریود‌های زود به زود یا دیر به دیر
- گاهی قطع پریود
به همین دلیل خیلی از پزشکان در کنار اسپیرونولاکتون، قرص‌های ضدبارداری هورمونی (مثل سیپروترون کامپاند) تجویز می‌کنند تا:
- سیکل قاعدگی را منظم کنند
- ریزش مو و علائم آندروژنی (مثل آکنه و پرمویی) را بهتر کنترل کنند.
---
## ۲. قطع اسپیرونولاکتون و سیپروترون چه اثری روی پریود دارد؟
شما هم‌زمان دو داروی مؤثر بر هورمون‌ها را قطع کرده‌اید:
- اسپیرونولاکتون
- سیپروترون کامپاند (یک نوع قرص ضدبارداری با اثر ضدآندروژن)
با قطع این دارو‌ها:
1 الگوی هورمونی بدن باید دوباره خودش تنظیم شود.
2 احتمالاً علت زمینه‌ای که برای آن دارو گرفته‌اید (مثلاً سندرم تخمدان پلی‌کیستیک / PCOS یا اختلال هورمونی دیگر) هنوز وجود دارد و ممکن است بعد از قطع دارو دوباره خود را با نامنظمی قاعدگی نشان دهد.
به همین دلیل در ۲–۳ ماه اول بعد از قطع چنین دارو‌هایی:
- نامنظم شدن پریود
- کوتاه یا بلند شدن فاصله سیکل
- خونریزی بین دو پریود
نسبتاً شایع است.
---
## ۳. عوارض هورمونی اسپیرونولاکتون معمولاً چه مدت طول می‌کشد؟
از نظر فارماکولوژیک:
- نیمه‌عمر اسپیرونولاکتون و متابولیت‌های فعالش نسبتاً کوتاه است، معمولاً طی چند روز از بدن پاک می‌شود.
- اما اثر هورمونی و تنظیم مجدد محور هورمونی ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد.
در عمل، در بسیاری از خانم‌ها:
- تنظیم نسبی سیکل قاعدگی بین ۲ تا ۳ سیکل (تقریباً ۲ تا ۳ ماه) بعد از قطع دارو اتفاق می‌افتد.
- در کسانی که مشکل زمینه‌ای مثل تخمدان پلی‌کیستیک، اضافه وزن، مقاومت به انسولین یا اختلالات پرولاکتین/تیروئید دارند، نامنظمی‌ها ممکن است طولانی‌تر بماند و نیاز به درمان مجدد یا درمان دیگر پیدا شود.
بنابراین این‌که یک ماه بعد از قطع دارو هنوز سیکل‌تان نامنظم است، می‌تواند در این محدوده طبیعیِ پس از قطع دارو قرار بگیرد، ولی چون شما عملاً هر ۱۴ روز یک‌بار خونریزی دارید، حتماً باید بررسی شوید.
---
## ۴. دوبار پریود شدن در ماه؛ طبیعی یا نگران‌کننده؟
خونریزی ۱۴ روز بعد از شروع پریود قبلی معمولاً به یکی از صورت‌هاست:
1 خونریزی بین قاعدگی (Breakthrough bleeding) به دلیل:
- قطع ناگهانی قرص‌های هورمونی
- نوسان شدید استروژن و پروژسترون
2 سیکل کوتاه (کمتر از ۲۱ روز) که خودش یک نوع نامنظمی قاعدگی محسوب می‌شود.
در سنین باروری، شایع‌ترین علل:
- تغییر یا قطع قرص‌های هورمونی
- تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)
- استرس شدید، تغییر وزن، رژیم‌های سخت
- مشکلات تیروئید
- پرولاکتین بالا
- گاهی پولیپ یا ضخیم شدن آندومتر (جدار داخلی رحم)
در مجرد‌ها، با توجه به عدم رابطه جنسی، علل عفونی داخل رحمی کمتر مطرح است اما باز هم باید با سونوگرافی رحم و تخمدان بررسی شود.
---
## ۵. چه زمانی وضعیت شما نگران‌کننده‌تر می‌شود؟
حتماً حتماً اگر هرکدام از موارد زیر را دارید به متخصص زنان مراجعه کنید:
- ادامه پیدا کردن دوبار پریود شدن در ماه بیشتر از ۳ ماه پس از قطع دارو
- خونریزی خیلی زیاد (لخته‌های درشت، تعویض نوار بهداشتی هر کمتر از ۱–۲ ساعت)
- خونریزی طولانی؛ بیشتر از ۷–۸ روز
- درد شدید غیرمعمول زیر شکم
- لکه‌بینی مکرر و نامعلوم
- علائم کم‌خونی: ضعف، تنگی نفس، تپش قلب، رنگ‌پریدگی، سرگیجه
---
## ۶. الان چه کار‌هایی باید انجام دهید؟
با توجه به شرح حال شما، این اقدامات منطقی است:
### ۱) مراجعه به متخصص زنان (ترجیحاً)
برای:
- گرفتن شرح حال کامل
- معاینه (تا حدی که برای فرد مجرد قابل انجام است)
- در صورت نیاز سونوگرافی ترانس‌ابدومینال (از روی شکم)
### ۲) انجام این آزمایش‌ها (معمولاً در روز ۲–۵ سیکل قاعدگی)
پزشک ممکن است این‌ها را درخواست کند:
- FSH, LH (بررسی عملکرد محور تخمدان)
- Estradiol (E
2)
- Prolactin
- TSH, Free T4 (بررسی تیروئید)
- Testosterone total/free و DHEA-S (از نظر تخمدان پلی‌کیستیک و اختلالات آندروژنی)
- در صورت صلاح‌دید پزشک: پروفایل انعقادی و CBC برای بررسی کم‌خونی
### ۳) سونوگرافی رحم و تخمدان
- برای بررسی ضخامت آندومتر
- رد پولیپ یا میوم‌های بزرگ
- بررسی ظاهر تخمدان‌ها از نظر PCOS
### ۴) تا زمان ویزیت چه کار‌هایی می‌توانید انجام دهید؟
- یادداشت دقیق سیکل‌ها:
- تاریخ شروع و پایان هر خونریزی
- شدت خونریزی (لخته، تعداد نوار بهداشتی)
- هرگونه لکه‌بینی وسط سیکل
- اگر خونریزی متوسط و قابل کنترل است و علائم کم‌خونی ندارید، معمولاً نیاز به اقدام اورژانسی نیست.
- اگر خونریزی شدید شد (تعویض نوار هر کمتر از یک ساعت، سرگیجه، ضعف شدید)، باید اورژانسی به بیمارستان مراجعه کنید.
---
## ۷. آیا لازم است دوباره اسپیرونولاکتون یا سیپروترون را شروع کنید؟
خودسرانه به هیچ‌وجه:
- اسپیرونولاکتون را از سر شروع نکنید.
- سیپروترون کامپاند یا هیچ قرص ضدبارداری دیگری را سرخود مصرف نکنید.
بعد از بررسی، پزشک بر اساس علت زمینه‌ای و وضعیت شما ممکن است تصمیم بگیرد:
- یک نوع قرص جلوگیری هورمونی مناسب‌تر برای تنظیم پریود بدهد.
- یا رژیم درمانی دیگری (مثلاً در صورت PCOS، متفورمین، کاهش وزن، اصلاح سبک زندگی، و...) استفاده کند.
---
## ۸. نکات مهم در مورد ریزش مو
چون به‌خاطر ریزش مو اسپیرونولاکتون گرفته‌اید، احتمالاً یکی از موارد زیر مطرح بوده:
- ریزش موی آندروژنیک (الگوی مردانه)
- PCOS
- یا افزایش آندروژن با علائم دیگر (آکنه، پرمویی)
برای مدیریت اصولی ریزش مو:
- حتماً متخصص پوست و مو (در کنار متخصص زنان یا غدد) شما را ببیند.
- اگر علت هورمونی کنترل نشود، با قطع دارو، ریزش مو ممکن است دوباره تشدید شود.
- گاهی ترکیب درمانی موضعی (مثل ماینوکسیدیل)، اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن و درمان هورمونی هدفمند (نه لزوماً اسپیرونولاکتون) لازم است.
---
## ۹. در پاسخِ مستقیم به سؤال شما
«عوارض مصرف اسپیرونولاکتون چقدر زمان می‌برد از بین برود؟»
- از نظر پاک شدن دارو از بدن: چند روز تا حداکثر حدود یک هفته.
- از نظر تنظیم مجدد سیکل قاعدگی و عوارض هورمونی: معمولاً ۲ تا ۳ ماه طول می‌کشد که سیکل‌ها رو به نظم بروند.
- اگر بعد از ۳–۴ ماه همچنان پریود نامنظم، دو بار در ماه یا خونریزی‌های غیرطبیعی داشتید، باید حتماً علت زمینه‌ای (مثل PCOS، مشکلات تیروئید، پرولاکتین و...) بررسی و درمان شود.
در وضعیت فعلی، به احتمال زیاد:
- ترکیبی از قطع ناگهانی دارو‌های هورمونی + احتمال مشکل زمینه‌ای (مثلاً PCOS) باعث ۲ بار پریود شدن در ماه شده است.
- توصیه جدی این است که:
- در اولین فرصت (نه لزوماً اورژانسی، ولی طی همین یکی دو هفته) به متخصص زنان مراجعه کنید.
- نتایج آزمایش‌ها و سونوگرافی بعداً مشخص می‌کند که آیا فقط نیاز به صبر و پیگیری است یا نیاز به دارو برای تنظیم پریود و درمان علت اصلی.
اگر بخواهید، می‌توانم در پیام بعدی کمک کنم بر اساس قد، وزن، الگوی ریزش مو و علائم دیگر (مثل جوش، پرمویی، لکه‌های تیره پوستی، سابقه خانوادگی) احتمال تخمدان پلی‌کیستیک یا سایر علل زمینه‌ای را بهتر حدس بزنیم و سؤالاتی که بهتر است از پزشک‌تان بپرسید را برایتان فهرست کنم.