علت تب کودک بدون علائم چیست؟

خلاصه سریع
اگر کودک تب دارد اما علائم مشخصی (مثل سرفه، آبریزش بینی، اسهال یا قرمزی گوش) و اضح نیست، باید علت‌های مختلف را در نظر گرفت و سریعاً کودک را ارزیابی کرد، مخصوصاً اگر تب طول کشیده یا کودک ضعیف و بی‌حال است.
علل شایع تب بدون علامت محلی مشخص
- عفونت ویروسی عمومی: بعضی ویروس‌ها ابتدا فقط تب ایجاد می‌کنند و بعد علایم موضعی ظاهر می‌شود.
- عفونت ادراری (UTI): به‌خصوص در کودکان کوچک می‌تواند بدون علائم و اضح ادراری یا ناراحتی مشخص باشد و تنها علامت تب باشد.
- عفونت گوش میانی (اوتیت): گاهی در کودکان کوچکتر علائم گوش مختصر یا پنهان است.
- پنومونی نهفته: در معاینه اولیه یا بدون سرفه مشخص هم ممکن است تب وجود داشته باشد؛ تنفس تند یا کوچک‌ترین مشکل تنفسی را جدی بگیرید.
- عفونت‌های شکمی (مثلاً آپاندیس، ادنیت مزانتریک، یا عفونت‌های داخل شکم): درد شکم و تب طول کشیده نیاز به بررسی دارد.
- بیماری‌های التهابی یا سیستمیک (مثلاً کاوازاکی، بیماری‌های خودایمنی) در تب‌های طولانی.
- نادر: باکتریمی نهفته یا عفونت‌های عمیق، سل، تب تیفوئیدی (بسته به منطقه)، یا حتی بدخیمی‌ها در تب‌های طولانی‌مدت.
نکات مهم در شرح حال که والدین باید بگویند
- سن کودک (بسیار مهم؛ نوزادان زیر 3 ماه خیلی حساس‌اند).
- مدت تب و الگوی آن (چه زمانی شروع، بالا‌ترین دما، آیا با تب‌بر پایین می‌آید).
- همراهی با علایم دیگر: بی‌اشت‌هایی، استفراغ، اسهال، درد شکم، سرفه، تنگی نفس، بی‌حالی، کاهش ادرار، بثورات پوستی، قرمزی چشم، ورم غدد لنفاوی.
- سابقه تماس با بیمار، سفر، تماس با حیوان یا گزش، دارو‌ها یا واکسن‌های اخیر.
معاینه و آزمایش‌های پیشنهادی
- معاینه کامل توسط پزشک (وضعیت عمومی، نبض، تنفس، فشارخون مناسب سن، معاینه گوش و گلو، قفسه سینه، شکم، پوست).
- آزمایش‌های اولیه: CBC (شمارش کامل خون)، CRP یا ESR برای سنجش التهاب.
- تست ادرار (پی‌اچ، نیتریت، لکوسیت‌ها) و کشت ادرار (بخصوص در کودکان خردسال یا تب طولانی یا درد شکم).
- کشت خون در تب مداوم بالا یا کودک بسیار بدحال.
- عکس‌قفسه سینه اگر تنفس تند یا علایم ریوی یا بی‌علامتی با تنگی نفس.
- سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن شکم اگر درد شکم موضعی یا پیشرونده باشد (برای ارزیابی آپاندیس، مایع داخل شکم یا سایر مشکلات).
- آزمایش‌های اختصاصی بسته به مشکوک بودن (مثلاً تست‌های ویروسی، آزمایشات روماتولوژی یا سایر تست‌ها).
چه زمانی باید سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید (نشانه‌های قرمز)
- سن کمتر از 3 ماه با تب (باید فوراً به اورژانس مراجعه شود).
- تب بسیار بالا (مثلاً ≥39°C) که با تب‌بر کاهش نمی‌یابد یا تب طولانی بیش از 48–72 ساعت بدون تشخیص.
- کودک خیلی بی‌حال، خواب‌آلوده، تحریک‌پذیر یا به‌سختی بیدار می‌شود.
- تنگی نفس، تنفس سریع، سیانوز (لب‌ها یا ناخن‌ها آبی)، یا مکث در تنفس.
- کاهش قابل توجه در میزان ادرار یا نشانه‌های شدید کم‌آبی (خشکی دهان، گریه بدون اشک، فرو رفتگی چشم‌ها یا ملاج).
- درد شکم خیلی شدید یا پیشرونده، وجود استفراغ مداوم یا خون در مدفوع/ادرار.
- بثورات شدید، خونریزی پوست یا نشانه‌های شوک (کبودی، نبض ضعیف، سردی اندام‌ها).
مراقبت خانگی و کاهش تب
- تب‌برها: پاراستامول (استامینوفن) و ایبوپروفن با دوز مناسب سن و وزن
- پاراستامول: 10–15 mg/kg هر 4–6 ساعت با حداکثر 60 mg/kg در روز.
- ایبوپروفن: 5–10 mg/kg هر 6–8 ساعت با حداکثر 40 mg/kg در روز (برای کودکان بالای 3 ماه و اگر پزشک تأیید کند).
- آسپرین به کودکان و نوجوانان توصیه نمی‌شود (خطر سندرم ری).
- مایعات کافی: تشویق به نوشیدن و در موارد عدم توانایی خوراکی، مشاوره با پزشک.
- پوشش مناسب: از پوشاندن زیاد جلوگیری کنید—لباس سبک و محیط خنک اما نه سرد.
- اندازه‌گیری دقیق دما و ثبت الگوی تب و همراهی علائم برای ارائه به پزشک.
نکات خاص برای مورد شما (تب + درد شکم + ضعف و طول کشیدن حدود یک هفته)
- تب بیش از یک هفته همراه درد شکمی و ضعیف شدن کودک نیازمند ارزیابی فوری توسط پزشک کودکان است.
- در کودکی که «سرمای ضعیف» دارد و بعد تب و درد شکم می‌گیرد، باید عفونت ادراری، آپاندیس یا سایر علل شکمی و همچنین عفونت‌های نهفته را جدی گرفت.
- پیشنهاد می‌شود: مراجعه به پزشک در اولین فرصت برای معاینه بالینی و انجام حداقل آزمایش‌های CBC، CRP، ادرار و در صورت نیاز سونوگرافی شکم؛ اگر کودک بدحال است یا علائم قرمز دارد، مراجعه اورژانسی.
چه انتظاری از پزشک دارید
- معاینه کامل و تصمیم درباره نیاز به آزمایش‌ها یا تصویر‌برداری.
- در صورت مثبت بودن کشت یا شواهد باکتریال، تجویز آنتی‌بیوتیک مناسب.
- در صورت مشکوک بودن به کاوازاکی یا سایر بیماری‌های التهابی، ارجاع به متخصص و آزمایش‌های تکمیلی.
نتیجه‌گیری
تب بی‌علامت در کودکان می‌تواند از چیز‌های ساده (ویروس) تا بیماری‌های جدی‌تر ناشی شود.
با توجه به اینکه تب کودک شما بیش از یک هفته طول کشیده و با درد شکم و ضعف همراه است، بهتر است هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید تا معاینه و آزمایش‌های لازم انجام شود.
پیش از مراجعه اگر کودک علائم قرمز دارد (بی‌حالی شدید، تنفس مشکل، کاهش ادرار، تب بسیار بالا) او را فوراً به اورژانس ببرید.
در صورت نیاز می‌خواهید می‌توانم یک متن کوتاه برای گفتن به پزشک یا لیست آزمایشاتی که لازم است آماده کنم تا با خود ببرید.