قطع داروی ازیپم چگونه باید انجام شود؟

سلام
— توضیحات شما درباره چند ماه مصرف ازیپم 10 و بروز سرگیجه پس از چند روز نخورَدن، احتمالاً نشان‌دهنده سندروم قطع (discontinuation syndrome) دارو‌های ضدافسردگی نوع SSRI است.
نکات مهم و راهکار‌ها به‌صورت خلاصه و دقیق در ادامه آمده است:
1 اصل مهم: قبل از هر اقدام، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید
- قطع یا کاهش دوز این دارو باید برنامه‌ریزی‌شده و تحت نظر پزشک انجام شود، خصوصاً اگر مصرف بیش از چند هفته یا چند ماه ادامه داشته است.
2 چرا سرگیجه می‌آورَد؟
- اسیتالوپرام/ازِیپم نیمه‌عمر نسبتاً کوتاهی دارد و کاهش یا قطع ناگهانی می‌تواند در چند روز علایم قطع مثل سرگیجه، تهوع، خواب‌آلودگی، بی‌قراری، اختلال خواب، «الکتریک شاک» (احساس برق‌زدن)، و تشدید اضطراب یا افسردگی ایجاد کند.
3 اصول کلی قطع تدریجی (تپِر کردن)
- تپِر آهسته و تدریجی بهترین راه برای کاهش احتمال و شدت علائم قطع است.
الگو‌های متداول (باید با پزشک هماهنگ شوند):
• کاهش درصدی کوچک: کاهش دوز 10–25% هر 1–2 هفته (مثلاً از 10 mg به ~7.5 mg سپس 5 mg و...) — این روش برای تحمل بهتر مفید است.
• نسخه‌های عملی برای کسانی که قرص 5 mg و
2.5 mg دارند: معمولاً می‌توان 10 mg را به 5 mg به‌مدت 1–2 هفته کاهش داد، سپس
2.5 mg 1–2 هفته و بعد قطع.
• روش جایگزین: اگر پزشک صلاح بداند، مصرف 10 mg هر روز را به 10 mg یک روز در میان برای 1–2 هفته تغییر می‌دهد و سپس قطع می‌کند (برای برخی افراد مفید است اما همیشه جواب نمی‌دهد).
- در نهایت سرعت تپِر با توجه به مدت مصرف، دوز، سابقه عود بیماری (افسردگی یا اضطراب)، و پاسخ فردی تنظیم می‌شود.
برخی افراد ممکن است نیاز به هفته‌ها تا ماه‌ها برای کاهش بسیار آهسته داشته باشند.
4 اگر چند روز دارو را نخوردید و اکنون سرگیجه دارید
- ابتدا با پزشک یا داروساز تماس بگیرید.
در بسیاری از مواردِ سرگیجه خفیف پس از چند روز، پزشک ممکن است توصیه کند دوز قبلی را دوباره شروع کنید (مثلاً یک دوز 10 mg) و سپس تپِر آهسته‌تری انجام دهید.
- اگر سرگیجه شدید، غش یا علائم عصبی (مشکل گفتاری، ضعف یک طرف بدن)، یا افکار خودکشی دارید، سریعاً به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.
5 اقدامات غیردارویی که کمک می‌کنند
- آرام بلند شوید (از وضعیت نشسته به ایستاده آرام حرکت کنید) تا سرگیجه کمتر شود.
- هیدراته بمانید، غذای سبک و منظم بخورید، خواب منظم را رعایت کنید.
- از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات تا زمانی که احساس پایداری ندارید اجتناب کنید.
- تکنیک‌های مدیریت اضطراب: تمرین تنفس، ورزش ملایم، مشاوره یا درمان شناختی-رفتاری (CBT).
6 درمان پزشکی جایگزین یا کمک‌کننده (تحت نظر پزشک)
- در صورت بروز علائم قطع شدید، پزشک ممکن است:
• دوز قبلی را مجدداً آغاز کند و سپس کاهش بسیار آهسته‌تری انجام دهد.
• یا در برخی موارد با دقت دارویی با نیمه‌عمر طولانی‌تر (مثلاً فلوکستین) جایگزین کند تا تپِر راحت‌تر انجام شود — این تصمیم نیازمند بررسی کامل است.
7 نکات کاربردی برای کاهش دوز ازیپم 10 mg
- اگر پزشک موافق است، یک برنامه ساده می‌تواند چنین باشد (مثالِ عمومی، نه نسخه پزشکی قطعی):
• هفته 1–2: 5–7.5 mg روزانه (بسته به امکان تقسیم قرص یا فرم مایع)
• هفته 3–4:
2.5–5 mg روزانه
• سپس قطع
- یا کاهش 25% هر 1–2 هفته تا توقف کامل؛ اگر علایم قطع ظاهر شد، برای چند روز نگه دارید یا کمی دوز را افزایش دهید سپس تند نکنید.
8 چه زمانی نیاز به مراجعه فوری است؟
- سرگیجه بسیار شدید یا مداوم که مانع از ایستادن یا راه رفتن شود
- ضعف یا علائم نورولوژیک جدید (بی‌حسی، بی‌حرکتی یک طرف)
- تشدید شدید افسردگی یا افکار خودآسیب‌رسانی/خودکشی
جمع‌بندی
- قطع ناگهانی ازیپم می‌تواند منجر به سرگیجه و دیگر علائم شود؛ بهترین راه تپِر آهسته تحت نظر پزشک است.
اگر چند روز دارو را نخورده‌اید و دچار سرگیجه شده‌اید، با پزشک تماس بگیرید — ممکن است لازم باشد دوز قبلی را موقتا بازگردانند و سپس برنامه کاهش تدریجی‌تر تنظیم کنند.
در صورت علائم شدید، به فوریت پزشکی مراجعه کنید.
اگر مایلید، می‌توانم بر اساس مدت دقیق مصرف، دوز فعلی و سابقه علائم پیشنهادی برنامه کاهش دوز مرحله‌به‌مرحله‌تری بنویسم تا با پزشک مطرح کنید.
همچنین اگر نام دقیق دارو یا سابقه بیماری‌های دیگر (مثلاً بارداری، بیماری کبد یا کلیه، دارو‌های دیگر) را بگویید راهنمایی دقیق‌تری ارائه می‌دهم.